(navigation image)
Home American Libraries | Canadian Libraries | Universal Library | Community Texts | Project Gutenberg | Children's Library | Biodiversity Heritage Library | Additional Collections
Search: Advanced Search
Anonymous User (login or join us)
Upload
See other formats

Full text of "Pagpatikang kag pagbinahin-bahin sa exposicion Filipina: didto sa expocision, nga nagapahanumdum ..."

This is a digital eopy of a book that was preserved for generations on library shelves before it was carefully seanned by Google as part of a project 
to make the world's books discoverable online. 

It has survived long enough for the eopyright to expire and the book to enter the publie domain. A publie domain book is one that was never subject 
to eopyright or whose legal eopyright term has expired. Whether a book is in the publie domain may vary eountry to eountry. Publie domain books 
are our gateways to the past, representing a wealth of history, eulture and knowledge that's often difficult to discover. 

Marks, notations and other marginalia present in the original volume will appear in this file - a reminder of this book's long journey from the 
publisher to a library and hnally to you. 

Usage guidelines 

Google is proud to partner with libraries to digitize publie domain materials and make them widely aeeessible. Publie domain books belong to the 
publie and we are merely their eustodians. Nevertheless, this work is expensive, so in order to keep providing this resouree, we have taken steps to 
prevent abuse by eommereial parties, ineluding plaeing teehnieal restrietions on automated querying. 

We also ask that you: 

+ Make non-eommereial use of the files We designed Google Book Seareh for use by individuals, and we request that you use these files for 
personal, non-eommereial purposes. 

+ Refrainfrom automated guerying Do not send automated queries of any sort to Google's system: If you are eondueting researeh on maehine 
translation, optieal eharaeter reeognition or other areas where aeeess to a large amount of text is helpful, please eontaet us. We eneourage the 
use of publie domain materials for these purposes and may be able to help. 

+ Maintain attribution The Google "watermark" you see on eaeh file is essential for informing people about this project and helping them find 
additional materials through Google Book Seareh. Please do not remove it. 

+ Keep it legal Whatever your use, remember that you are responsible for ensuring that what you are doing is legal. Do not assume that just 
beeause we believe a book is in the publie domain for users in the United States, that the work is also in the publie domain for users in other 
eountries. Whether a book is still in eopyright varies from eountry to eountry, and we ean't offer guidanee on whether any specific use of 
any specific book is allowed. Please do not assume that a book's appearanee in Google Book Seareh means it ean be used in any manner 
anywhere in the world. Gopyright infringement liability ean be quite severe. 

About Google Book Seareh 

Google's mission is to organize the world's information and to make it universally aeeessible and useful. Google Book Seareh helps readers 
discover the world's books while helping authors and publishers reaeh new audienees. You ean seareh through the full text of this book on the web 



at |http : //books . google . eom/ 



l..- 



s5g6 N(Ta IKA 514 NUA N'AUAPATIIKHD SANU JIINTA SANG ^]XPOSICION 



vSULAT NGA CIRCULAK SANG GOBERNADOR NGA Sl TAFT. 



M(IA PAHIBALO KAe M(1a PACntn)LO 



rMiPATiKi\i; K.\(; PAGBINAHiN-BAHlN SA EXP()SlfilflN EILIPINA 



1)1 DTO SA 



c 



EKPOSieiON, NGA NAGAPAHANUIiDUii SAN6 PABBAKAl 8ANG LUISIANA, NGA 
PAGATUKURUN SA SAN lUIS, ESTAOOS UNIDOS, SA 1904. 

. . ■:..■../ ■ 



ANG EXI'OSlCrON N(M PAMllNl' NGA KiAPAHAMTAM SA MANILA SA TlMtt 

N(T\ 1903. 



AN(l MISEO SANd M({A PATlBAS SA PIUPINAS NdA IHAMTANG SA OAPITAL 

SINI NOA AU(^HIIMKLA(i(). 



i' . 



AN(J OKU'INA. SA DALAN NGA (iENKRAL SOLANO NIIM. .'534. 



MANILA : 

UUKEAU OF I'UBLie I>KINT1NC!, 

lyi-i '. - 1903. 



Hosted by 



*/~ 



^ 



Kj 



-7*^ 



/ 



X. 



% 



Hosted by 



Google 



H63 /S/^ 



LEY SA PAG PASAD SANG JUNTA SANG EXPOSICION. 



[^0.514.] 



"s 



LEY SA PAG PASAD SANG ISA CA "GOMISION" SA 
PAGAYAP, PAGSANAY CAG PAG HIMO SING ISA 
CA PAQUITAQUITA/,SANG limA PATUBAS, TINOCO- 
RAN (FABRICACIOKES) CON PINASARAN", CALA- 
L^4]^AN (ARTE) CON QUIKAADMAN, PAG SINA- 
LAYO (BTNOLOGlA) CAG PINANI-IRAN SA EILIPI- 
NAS, SA, ''EXP0SICI6N" SA PAGPAHANUMDUM 
SANG PAGBAOAL SANG LUISIANA, l^TGA PABANSA- 
GON SA SAN LUIS, ESTADOS UNIDOS, SA ISA CA- 
LIBO SIAMGAGATUS CAG APAT. 

Sa tuguian sang Estados Unidos], a.ng Contisi6n Civil sa Filipinas 

naga, biiot: , , 

*' ' .,''.■-.' , ' • ■ ■ 

Artigulo 1. Sa eatuyu-an sa pa^ ayap, pag sanay eag pag himo 
sing isa capaquitaquita sang mga patubas^ tinoeoran (fabricaciones) 
eon pinasaran, ealalaiigan (artes) eon quinaadnian^ pag sinalayo 
(etnoldgia)y pinani-iran/ niga gaui eag na=-anaran sang pais; sa 
easapul eag easugtanan san ^^Comisi6n^^ ang Gobernador Civil maga 
iigalan sing isa ca Junta iiga tatlo ca tauo, isa^ sa ila igatalana iiga 
Presidente; eag ang amo paga hiiigalanan iiga "^^^unta de la Exp(|si- „ 
eion/^: ,.. . ...- 

Ang Presidente sang Junta paga sueldohan ang tuig lima ealibo 
ca ^^^dollar'^ pilas sa Estadbs Unidos^ eag ang iban nga '^miembros^^ 
isa ca sueldo iiga apat ealibo ca dollar any tuig sa amo man iiga 
pilae eada isa. Arig mga matu-od iiga gastos sa viaje sang isa eag 
isa ea^ miembro^ iiientras lieao (ausente) sa puluy-an sang oficina 
sang Junta, paga bayran sa *^^Fondo de la Exposici6n^^ nga guina 
buot sa utihan sini. 

Duha lang ca miembros maeahimo mag Junta. 



/ 



Hosted by v:iOOQIC 



L 



Art. 2. Sa Gasapul eag easugtanan sang Oomision^ ang Goberna- 
(lor Civil inaga iTgalan isa ea Seeretario sang Junta^ ini paga suel- 
(lohan, ang tuig duha ealibo eag linia eagatus ea ^'(loHar^' pilae sa 
Estados Unidos. 

Ang Junta sang Exposiei(')n niay galuun sa pag iigalan sing 
"taquigrafos,'' dependientes/^ ^^ageaites ; viajeros/^ ^^mensajeros/^ 
''jornaleros'^ eag iban iiga liiga ^'empleados'^ iTga quinahanglanon, 
eag ang ila sueldo eag sohol iga talana sang Junta sa easugtanan 
sang eobernador^ eag iTga ang ealabihanaii sang amo iTga Junta yare 
sa Eilipinas. Con ang amo iiga eahibihanan yadto sa Estados l^ni- 
dos ualay puesto iig'a pag tugahon^ eag bisan sin-o dili maiigalanan 
iTga niag tal-os; ualay ^apayan eon pili iTga guin ea-isahan sang 
tatlo ea "^^i'niend^ros^^ sang. Junta. ^ \ ., \ ' 

Ang Junta may tulunuuion sa pag^^'asogurar*'Vdiri sa Islas Eilipi- 
iias^ eon sia guid, eon iya liTga miembros indwidueiles, eon agentes^ 
sing isa eapa(|uitaquita (exhibieic)n) sa nuidaiTgaton ilg'a labing 
hanayae; saiig iTiga patubas^ ealalaiTgan/hininio-an; eon tinoeoran 
(t'abrieaeiones) quina-adman (arte) pagTsinalay(') (etnologia) 
pinani-iran;, eag (Jolxierno sa Islas Kilipinas; eag liTga gaui, eag 
na-anaran sang banua S4 Filipin.as; sa sini iTga eatuyuran guiiui 
tuguian sa Jraita agud mag vjsita^ sia guid, 6 ang liiga miembros 
in(livi(luales, 6 agelites sa tanan iTga hilit sang Tslas Eilipinas. 

Akt. 3. Ang Junta maga butang sing isa ea oheina sa Ciudad sa 
Manila^ eag ang Gobierno Civil maga talanei, sing isa sang liTga 
puluyan iTga aiTgay^ eag nuiga butang sing reylas iTga bagay sa iya 
inga eatipimari (reuniones) eag pag hiuat sang iya c/.s'?//</o,s. 

Aht. 4. Guiiui tuguian eag guina sog(') sa Junta iTga nuig pa.ban- 
sag sa Manila sa sulud sang otoho sa tuig isa ealibo siam eagatus eag 
tatlo^ isa ea exposiei(ui preliminar^ (') paguitaquita nga j)auna, sang 
iiiga eadapatari (objetos) iTga dalalhon didto sa Exposiei(')n ; liga sa 
eiudad sa ManiUi nuig hiiTgam(') sing puhiy-an eag lugar iTga luabu- 
taiTgan sing riia-ayo sang amo iTga.eadapatan^ eag mag pahamtang 
sfi Manila sing isa ea niuseo iTga tionay sa ani(3 iTga liTga eadapatan. 
Labut pa guina tugyan eag guina sog() sa nasambit iTga Junta iTga 
niag ambit sa inga pono-an sang Exposiei()n sa San Luis sing duta 
iTga bagay; agiui magasto ang eantidad iTga quinahanglan sa ])ag 
patindug sing planos sa inga ediheios iTga quinahanglan ; sa pag 
])al)uhat sini, eag sa eatigayonan sang iTiga ^^lotes,^^ iiga nalianungud 
sa easarigearon sang duta iTga iia talana sa Exhibici6n sa Pilipin^s; 
agtid iriag him(') sang tanan iTga liiga gasto iTga quinahariglan sa 



Hosted by 



Google 



easigurolian sa pag anibit sang liiga eadapatan; ilaquip ang sa liiga 
anuneios, eag sa liiga pag pangliaeot sang iiiga eadapatan cufeub sa 
hilit iTga quin euha-an tubtnb sa Manila^ eag entub diri tubtub sa 
San Ijuis, Estados Unidos. 

, 'rolonianon inan sang Junta eon sang iya liiga agentes, ang pag. 
and)it sa eadaimWn iTga inga tinauo sing liiga eadapatan eon galanii- 
ton (artieulos) liga nahanuiTgud sa ila/eag aug pag' pli sa ihi nmii . 
eon tainis na ang Exposieion sa San Luis. ; 

Labut pa guina tuguian sa Junta liga iiiag baeal sangiiiga eada- , 
]jatan iTga dili sarang nia-ambit sa ualay bayad^ eag agiid iiga sa pag 
eerra sang Exposiei6n/iYa but-an eon ihatag anay sa "Smithsonian 
Institute/' eon sa Museo eomereial de Eiladellia/^ 

Akt.'o. Ang Junta liga binuhat tungud sini^ saraiig, >^asug- 
tanan sang Gobernador Civil^ maeahimo sing reglas liga tulumanan 
bagay sa pag baton sang liiga eadapatan, sa pag amlig sini; pag 
])anghaeot, pag tuliay, eag pag buot liga eatapusan. 

Sa liiga buluhaton sa pag ambit sang liiga eadapatan ligainogpa- 
(Uda sa exposiei6n; pag panghaeot sa San Luis; sa pag pabansag 
sang Ex])osiei6n prelimiriar sa Manila; sa pag pabuhat sang liiga 
puluy-an sa San Luis; sa pag patigayon sang lotes eag sa iban pa 
liga liiga gahistohon liga guina tngiiian sini nga ley^ ang Junta may 
gahuni sa pagtaega siiig tolomanon (obligaeiones) liga dili mag 
labao sa duha eagatus eag ealim-4n ca livo ca ^^dollar^^ pilae sa 
Ksta(h)s rnidos; eag sa dugang sini nga eantidad ang liiga iga — 
amot sang iiig'a Direetores sang Exposiei6n sa Luisiana sa pag pa 
bugna sang Exhibiei6n de Eilipinas, gastohon ining olihe liga ean- 
tidad sa idahun, eag sibu sang pag bulut-an sang na-asoy liga liiga 
Direetores. 

Airr, (). Luas sa balayran sang franqueo sa eorreo sa Eilipinas ang 
tan;in iTga suhit liga sa eatuyu-an sang Exposiei6n iga padala sang 
Junta sa sini liga iTgahin, sang iya liig-a mieinbros eon seeretario 
subong num ang eorrespomkmeia iTga mahiquip sa liiga sobres iTg-a 
iga ])abalie sa liiga tauo iTga Uelga paqiiigpulong sa Junta; sa! iya 
Se^eretario eon sa iya liiga agentes dapit sa negoeio sang Exposici6n. 

Ai{T. T. MaiTgin eatungdanan sang tanan iTga, Jefes sang mga 
olieina eag departk^nK^ito sang/'Gobierno Insular," sang mga Gober- 
nador eag miend)ros sang Juntas sa liiga provincia ; sang liiga Presi- 
d(?ntes eag iban pa liga liTga funcionarios sa liiga banua sa sini liga 
ea}mpud-|in ; subong man, saiTg liiga otieiales sa Polieia Insular eag 
sang liiga eapitanes eag oAeiales sa guarda-eostas ang pag bulig eon 



V , ^ Hosted by 



Google 



\J 



(> 

pag patigayon nga bug-os sa Junta sa Exposici6n eag sa iya iTga 
agentes iiga guin iigalanan tungud sini nga ley;, sa pag tambong nga 
dili sa ealalisan sang ley^ sa pag ambit sang eadapatan, sa pag pang- 
haeot |ini, eag sa pag tabang. Ang niiembros sang Junta sa Expo- 
sieion eag ang mga em'pleados eag agent^s sa sini, guina tuguyanan 
sa pag pagamit iTga ualay bayad sang Telegrafo sa sini iiga eapu- 
piid-an sa pag patigaydn sang buluhaton sa ExpQsici6n. 

Aht. 8. Ang mga Gobiernos Insular, provincialfes eag muniei- 
pales, dili mag soc6t sing eontribueiones bisan an6 iTga dereehog sa 
liiga eadapatan nga sinipot sang Junta sang Exposici6n nga inogpa- 
dayag sa Manila eag sa Snn Luis. 

Art. 9. Ang Junta maga padala sa Gobierno Civil isa ca informe 
bulanbulan sahg buluhaton nga iya nahim6, eag isa ca euenta eada 
t^tlo ca bulan sang iya nag eabaton eag nagasto sa Gobernador Civil 
eag sa Auditor sa sini nga eapupud-an. 

Akt. 10. Sa easapulan'eag easugtanan sang Comisi6n diri sa 
Eilipinas, ang Gobernador Civil maga ngalan sing isa ca oficial 
pagador sang Junta sang ExpQsici6n, ini paga sueldohan ang tuig 
isa ealibo eag ual6 eagatus ca dollar pilae sa Estados Unidos. Sa 
dugaug sang /iya iuneiones sa pag ca oficral pagador/maga tuman 
sang liiga tulumanon liga isiling sang Junta. Ang Gobernador 
(Uv.il maga talana sang fianza nia. Ang am6 iiga oficial pagador 
masaeup sang liiga l\ilicuton (requisitos) nga guina s6g6 sa mga 
oficial( s sa iban iiga mga oficina- eag departamentos, bagay sa pag 
hatag siug euentas sa Auditor; sa pag euha sing fondo,s sa Tesore- 
ria, sa pag bantay eag pag tago'sirii: 

x\kt. 11. Gliina tugyan sa Gobernador Civil agud iiga, sa easugta- 
nan sang Gomision, mag iTgalon sing lima ca /'Gomisionados Hono- 
rarios^^ ini sila mga filipinos de..representaci6n (eon mga filipino 
iTga may eagamhanan) iiga maga visita sang Exposici6n sa Mayo sa 
isa.ealibo siam eagatus eag apat, eag.pumabilin didto sa -Estados 
Unidos, labi naguid sa San Luis, sa pag buligsa mga jurados, sa 
pag pag sapulsapul sa Junta nga hinim6 tungud sini nga ley, eag sa 
pag parigatubang eon pag paquilala sang banua ri^ga Eilipinas sa 
riiga oeasiones nga ang amo nga pag pangatubang quinahanglan 6 
eon dapat sa riiga eatipunan iiga hayag (reuniones publieas) eag sa 
Gongresos sang Exposici6n. Ang na-asoy riga riiga Gomision^dos 
Honorarios riiga baton sang ila eatu-od riga eagastohan sa viaje 
eag pag-ea-on, sumugud sa pag guiean nila sa Manila pa San Luis, 
sa pag puy6 diri sini, eag sa ila pag balie sa Manila eag isa easulio] 



Hosted by 



Google 



7 



(reniuneraeion) nga pito ca dollar ang adlao sa isa ea periodo nga 
sumugud eatlo-an eag lima ca adlao nga dili pa mag bueas ang 
Exposici6n, eag matapus eatlo-an eag lima ca adlao man nga ini mga 
eerra (elausura) ; 6 sa tiempo nga sila mabilin sa Estados Unidos 
iiga naga dugoe (asistiendo) "tea amo Exp0sici6n sulud sa diotay 
iiga mga adlao. 

Ang mga Gomisionados Honorarios may dereeho sa pag eadto sa 
Washington sa pag hatag sang ila eatahoran sa Presidente sa Esta- 
dos Unidos, sa sulud sang nahauna iiga duha ca bulan sang Exposi- 
eioii^ eag ang ila eagastohan sa viaje eag pag-^ea-on sa mahalin sa 
San Luis pa W^shington eag ahg sa ila pag baiicy igalaquip sa eagas- 
tohan sa' viaje eag pag-ea-on nga guina tugut sini nga artieulo. 

Art. 12. Ang mga .Comisionados Honorarios nga guin ngalanan 
sa tungud sang pag bulut-an sang na una sini nga artieulo^ mag 
sanay (organizar) sa pag pili sa ila sing isa ea Presidente ^ag isa ca 
Seeretario. Con nasanay na^ ang mga Comisionados sarang maeag 
dapig' sing isa ca interprete iiga dapat^, nga pagasoholansing lima ca 
dollar ang, adlao sa sulud sang tiempo nga sia nadapig ( empleado) ^ 
eag paga^bayaran ang iya matu-od nga eagastphan sa viaje„cutub sa 
Manila^pa^ San Luis eag sa pag pauli. Dapigon sa sulud sang 
periodo nga sumugud eatlo-an eag lima ca adlao anay sa pag bueas 
sang Etoosici6ri^ eag matapus eatlo-ari eag lima ca adlao despues 
sang^% eerra (elausura). Tulumanon sarig mga Comisioriados 
eomo corporaci6n ang pag tigana eag pag himo sing isa ca bunayag 
liga informe sang tanan sa Exposici6n sa Luisiana, laquip ang mga 
eongresos riga ila natamborigan, sa tapus sang pag eerra (elausura) 
sang Exposici6n;, eag ang pag padala sang ani6 iiga inf orme sa 
Comisi6n sa EilipinaS;, sa nahauna riga adlao sa bulan sa Marzo sa 
isa ealibo siam eagatus eag lima^ 6 sa uala pa mag abut ang am6 
liga adlao. Sa pag pa dala sirii riga informe, ang riiga Comisionados 
Honorarios dili ma eag sueot sing suhol. 

Art. 13. 3a tungud sini guina destinar eag paga euha-on sa.Teso- 
reria Insular ang eantidad ri!ga isa eagatus eag duha capul6 eag 
liriia ealibo ca*dollar pilae sa Estados.Unidos, agud riiga gastohon sa 
sog6 sang iTunta sa pag pamayad sang tolomanon (obligaeiones)^^a 
guina tuguian sang artieulo riga ieap-at. 

Art. 14. Ang ley sang Servicio Civil eag ang iya mga lin^uat 
(enmiendas) dili magamit sa liiga hiningadlan riga bubuhaton ban- 
giul sini riga ley. 



Hosted by 



Google 



Akt. 15. Giiiiia qiiinahaiiglan sa ea-ayohan sang tanan ang ma- 
(lall nga pag pahamtang sini nga ley ; sa sini gnina bnt-an liga sa 
guilayon ma-aprobahan^ siling sa artieulo nga ieaduha sang ^^Ley 
preseribiendo el orden de proeedimie^itos por ia Comisi6n para 
deeretar leyes^^ nga guin aprohaban sang dulia ca]nd6 (^ag anum sa 
So^ptiembre sa isa ealibo siam eagatus. 

Airr. IG. Ini nga ley paga tumaiion eon ma aprobahan. 

Na aprobahan, 11 de Novieml)r(v de:1902. 



r 




■\.^ ^- -,■■.:■ ■; 

Hosted by v:iOOQIC 



CS>) 



SULAT NOA eiReULAR SANG GOBERNADOR NGA Sl TAFT. 



,^ 



Hosted by 



Google 



f 



) 



Hosted by 



Google 



\i' 



^ 



GARTA eiRGULAR 

Sang Gobernador Taft hga naga pa bulig sa tanan sa Junta sang 
Exposicipn, agud iiga ang paquitaquita (exhibici6n) sang Fili- 
pinas didto sa Iiuisiana "Purehase Exposicion" mafiginbantug> 



-/ 



OrieiNA DEL GOBERNADOR ClVIL SA ISLAS PlLIPINAS, 

Manila, Ndviemhre 8 ^ 1902. 

Sa tanafi iu^a mga departamento sa tanan nga jefes sa departamen- 
ios sang Gobierno Insular, sa tanan nga mga Oohernadores eag 
funcidnarios saMga provincia, sa tandn nga inga funcionarios sa, 
mga hanua sa Islas Filipinas. 

Senores : Ini iiga sulat iga paquita sa ino ni Gustavo Niederlein/ 
isa sang mga Goinisionado sang Gobierno Insular nga paeadto-on sa 
Luisiana Purdiase Exposition sa San Luis; sia guina tuguianaii 
sing himpit sang mga ipaquita sang Filipinas. — 

Naga tinguha aeo nga iiio buligan sa iiio madangatan, sang mala- 
halon iiga sulat sa pag tigana sang mga eadapatan sa Filipina& nga 
iga padala sa exposici6n sa San Luis. 

Si Seiior Niederlein;, may quinahanglan sa pag libud sa mga fun- 
eionario sa cadamu-an iiga departamentoS;, sa pag hinon-anon eag 
sa pag pabulig sang pag tigana sang igaquitaquita ; busa guina 
ampo co sa iiio iiga hatagan sing tanan nga eatigayonan. 
Muy respetuosamente^ 

.- wm. h. taft; ■ ■ 

Gohemador CiviL 
11 



■( 



^ 



Hosted by 



Google 



A 



\ 



\ 



'^>N>/ 






Hosted by 



Google 



%y^ 



/^ 



AGDA SA TANAN NGA PUMULOYO AGUD MAG BULIG SA 
JUNTA SANG EXPOSICldN, CAG MGA QUINAHANGLAN 
NGA MGA PAG TUDLO. 



18 



r^ 



C 



A, 



j 



Hosted by 



Google 



..r 



K 



-^ 






<"" 



r0- 



Hosted by 



Google 



L 



AGDA 

Nga guina padala sa tandn agud nga mag bulig eaupud sang Junta 
sang E^posieion, sa iya mga buhat sa pag patigayon sing daeung 
eabantugan sang paquitaquita (exhibici6n) sang Pilipinas didto 
sa San Luis. ^ 



Baiigud sang nahauna nga eireular eag tungud sang mga instrue- 
eiones nga masonod, ang Junta sa Filipinas sang Exj)osici6n naga 
hulat nga quilalahon sing ma-ayo ang pag ca daeung eamalahgilon 
sang paquitaquita (exhibici6n) sang Filipinas sa pala-abuton nga 
. eadaeu-an eag mayong pag puy6 sini nga eapupud-an^ eag eutub 
earon naga salig sa isa ca pag-bulig nga gamhanan caff ma-abiabihon 
sang mga pumuluy6 sining nasambit iiga capupud-an( 

Ang.Junta naga salig man iiga ang tanan nga mga ^Gobierno sa 
mga provincia eag tanan nga eabanua-anan ualay maligsie, maga 
amot sa daeung ealuyag sing liiga pinulus (produetos) sa pag 
paquita sa ealibutan sang ua-ay tupong iiga tinubong mangad' 
(riqueza natural) ang pageanalon sang duta, eag mga eondieion^s 
' excepcionales sini nga mga eapolo-an ;^ uala pag dula bisan isa ca 
momento sa pag sugud sang daeii mga tarea sa pag eoleeeionar sang 
sarisari nga eadapatan sa iya na hanungdan iiga territdrios. 

Ang Junta naga hulat mag baton sa tanan nga eorreos subong 
maii sa tanan nga mga transportes eon yapores iiga guarda-eostas/^ 
eadapatan (objetos) eon pahibaloanon (informaci6n) ; ini sila paga 
andaman sa pag himus^ eag paga hatagan sing isa ca reeibo. Ang 
amo iiga Junta naga aguiat sing inatinahoron sa tanan nga mga 
oficiales sang Ejercito eag sa iban pa nga funcionario sa mga depar- 
tamento sang Gobierno^ tubtub sa labing mapainubusoU;, agud ang 
iya esfuerzos isipon-sa iya sang Juiita; patieaiigon ang labing ma- 
ayo nga paquitaquita iiga maga pagua (representar sang nag ligad 
na eag sang palaabuton; subong man ang eahimtangan sa earon 
^ang progreso econ6micb eag soeial sang banua nga Filipinas, tanan 
parang maeag him6 nga manog paquitaquita (expositores);, upud 

15 



Hosted by 



Google 



16 

sang eadanui-an saiig luga nuuiogbulig iTga lualuyag, ]uay liiuii)it 
ilga eatadluiTgaii sa eonsideraeion sang^^jurado internaeional do 
roeonipensas." 

^laga bnhat sing panauag liga laiji sa pag ])aqui.taquita sang liTga 
eada])atan eag inga paliibaloanon iiga lain (in:formaeiones es])eeia- 
les) iiga ang panalagsa.lang liga departanientos otieiales ang sarang 
luaeagproporeionar. Ang Junta, subong num^ .^i^^g nuitinalioron, 
uaga aguiat sa tanan iTga institueion, corj)oraeion 6 asoeiaeion ; sa 
tanan liga estableeiiniento iTga nianogbuhat. sa eanuit, ivn nuuiog 
])atubas, eonuu'eiante^ manogbuliat iTga dili sa eamut (artesauo) 
haeendero, eag^:ijiuunomogon (obrero) eag ang tanan iiga iilga tauo 
iTga nuiy otieio (protesion) iTga mag bulig iTga, ang ipa(piitaquita 
sang Filii)i]uis, maiTginmatu-od iTga daeung eaillla-au (ineentivo) 

O rs 1 T {:- C:> 3 T .-^ T E:^ 2> 
OOVrRN/^&.NT OUILDIMO 
eOUlSi AMA PUROMASi: E/P03lTI0ri 
iTL.00»i.U^/x.t30<k 



;SiS?iBc3B 



■*B«^:!t,'*':¥ 



J 



mm 






^-^-^^si^^MS 



r^- 



saug i)ug-()s liga exposiei(')n sa ealibutan, agud sa ea-ayohaji sang 
tanan, _ / 

(.Tiiina i)aeama-ayo (grato) namon mag baton sing hala(l iTga hun- 
gud sa hunahuna sang inga eaballeros eag siMlora.s sa tanaii iTga liilit 
sang' eapu])ud-an, iTga bii-ot niag him(Vsing e()uut(''*s sa ]iag ])aiigani 



reMuei(ni) sang iiTg*a cada]oatan sa hilit iTga ihi ualianungdan, eag 
sa ila nahanungdan iTga iTTga oiieio (profesiones). Ang Junta maga 
tuang (coo])erar) sa daeung ealuyag mag tuguian saiig aui(') iTga 
luga eomites sa inga nasambit iTga bulubaton, eag magabulig so ila 
liiga pangabudhiy (esfuerzos). 

. Tam4 eadaeiT ang amon interes sa pag])ahauTtang, pananglitan, 
inga eomites de s^iioras iTga maga tipon sang tanan iTga nahanungud 
sa liTga binuhat sang inga l)abaye; pinani-iray, industria, earidad, 

■ '..'■'■■■-...' -^ 



Hosted by 



Gooq1( 



r. 



. ,■'■■■•■; ' 17 

ealalailgan (arte) qnina-alam (eieneia);, ete. Ang anio iTga inga 
('oniites sarang inaliinio sa tanan iTga eatingbanan^, eag paga liurayon 
ang isa eag isa sa ila sa bahin iTga naga easinanto. 

Labiit pa .guina tiiTgoha nainon mag tnga sing isa ca eomite de 
artistas eaupud sang, iya liiga sub-eomites sa tanan iTga iTiga eapo- 
loan^ liga inaga panguhei^ dili lang sang tanan ]Tga buhat sa 6alala- 
ligan (obra^ de arte) eondi sang mga fotografias iTga maeaghatag 
sing toto-6 iTga lalang sang liTga'^eapoli-anl^a Filipinas eag sang iya 
banua sa tanan liga liiga bayhon nia sini eutub sa tanan iTga hilit sa 
panuhiean. 

Subong man guina tiirgiiha namon mag organizar eon pag sauay 
sing isa ea eomite iTga .maga tiiTgub sing liTga tolon-an (libros) eag 
nlga publieaeiones, eon sinulat sa Fi]ipinas sa tanan iTga nag easari- 
sari ]Tga liiga pulong, iTga binuhat diri subong man ang binuhat sa 
extranjero eoii iban ]Tga naeion^ agud maea tueud sing isa easangeap 
iTga Bil)lioteea Filipina. 

Tiiiguha-on unta namon pag isip sang malahalon liga pag bulig 
sang inga tauo ]iga sampaton sa pais, liiga tauo iiga may otieio (pro- 
fesi6n), liiga funeionarios sang 4iQl4^^'i^Q^ oiieiales^ estadista^, 
nuiestros^ saeerdotes^ artistas^ liTga tauo nga mangin alamon^ eeono- 
nii.^tas eag liTga tauo iTga may eahangpanan sa eomereio^ sa agrieul- 
tura, minas, ete., iTga handa sapag bulig sa amon sa pag ahag eag 
pag patpat sang eaalapnan sang eapolo-an iTga Filipinas. Guina 
tiiTg'oha namon ini iTga pag bulig.nila iTga iiTga 'pala-abuton iTga 
miembros sang isa ea organizaci6n iTga sai-ang eunina niaiTgTn 
otieial, liingalanan ayhan '^^Aeadeinia Filipinii de eieneias^ arteS;, 
eomereio e industria^^ eon ^^Soeiedad Filipina de geografia^ eieneiasy 
exaetaS;, soeiales^^ eon "^^Museo iSs^aeional Filipina de eomereio^ indus- 
tria^ historia natural etnografia, artes y eieneias/" eag may isa ea 
publicaei6n iTga tiunay ]Tga sa sulud sang duha ea nahauna iTga 
tuig tubtub sa pag eerra (elausui^a) sang Exposiei6n sa San Luis^, 
sarang masostener sang Junta sang Ex])osiei6n sa Filipinas. 

Tni iTga eomunieaeion sa Junta dapat iTga hiuaton subong sing isa 
ea solieitiid^ agud nga maiTgin mie^iibrO;, eag dapat paupdan sing 
notas ])ersonales eag liTga pasat-um dapit sang pag bulig iTga guina 
liunahumi nia iTga tumanon sa iya pala-abutoii iTga alamuton. , 

4914 2 

s ■ ■ • 



Hosted by 



Google 



< 



> 



LAGTUD NGA SAYSAY 

Sang Exp6sici6n sa San Luis hga paga pabansagon sa 1904 sa 

E^^os Unidos, Ameriea* 




Ang Exposici6n sa San Luis sa 1904 maga padumdum sang een- 
tenario/ eon ieagatus nga tuig nga nabaeal ang daeu iiga territorio 
sa Luisiana sang Estados Unidbs sa Eraneia. 

Ang territorio sa Luisiana binaliguia sing napulo eag lima ca 
'millon ca pisos^ eag malapit sa isa eamillon ea millas euadradas ang 
iya ealaparon, labi sa pilo sang ealaparon sang Estados Unidos sadto 
nga tiempo. 

Ang Exposici6n sa pag baeal sang Luisiana labi sing duha ca 
veces eadaeu sang una nga exposici6n, eag maga paquita sang qui- 
nabuhi eag eadalasan (actividad) sang tanan nga mga naci6n. 

Ang ealaparon tanan sang diita nga paga butaiigan sang Exposi- 
ci6n sini liga fecha^ isa ealibo isa eagatus eag eap-atan eag duha ca 
aeres naeasagup sang eatunga nga na-ayon sa oeste sang Eorest Park 
eag territorios nga eaingud^ eag guina patugsiling nga amo liga 
loealidad ang iabing naga ea-angay sa tanan liga bagay^, tungud sa 
eahapus nga palapitan guiean sa eadamu-an nga alaguian. 

Ang pag halad sa Dios sa mga eaduta-an, eag rnga puluy-an sang 
Exposici6n Universal amo ang 30 de Abril de 1903^ fecha nga sulud 
sa isa eagatus eatuig binaliguia ang Luisiana. Aiig Exposici6n paga 
bue'san isa ca tuig despues. " Ang daeung bug-os nga interes sa 
tiuigud sini nga exposicipli mahaquita sa masonod liga rnga presu- 
puestos. ^^ 

Ang presupuesto sang Gobierno sa Estados Unidos lima ca mill6n 
sa pisos sa gastos generales; apat eagatus eag ealim-an ealibo ca 
pisos sa mga puluy-an; ual6 eagatus ca libo ca pisos sa rnga pag 
pahamtang; eap-ataii ca libo ca pisos sa pag pa hamtang sang mga 
indios ; ualo ealibo sa 4staci6n de salva-vidas ; duha eagatus eag 
ealim-an ealibo ca dollar sa mga pag pahamtang sang Eilipinas nga 
paga bayaran sang Tesoro Insular. 

18- .- '■■■". ' . , ■ """" 



\ ■■■• \ , 

Hpsted by 



•1 ■■! 



Google 



V.) 



<52 * 

-JO - 

flQ "-• ^ 



< 3 (0 

"- < ^ 

o z: -' 

- tO j . 




A 



•Vv^ 



Hosted by 



Google 



■I ' 



-■-«-.««/ 



20 

Aiig (^iudad sa Sau iiUis nag tan-ay liiua ea luillon ea pisos; ang 
luga puuiuluyo sa Sau Luis nag alauiut siug linui ca mill6]i ca 
pisos eag aug Kstado sa Missouri nag tugut isa ea prosuinu^sto iTga 
isaea niillou ea })isos. 

Dului (;a ])ul6 eag tatlo ea estados eag tiM'ritorios uag votar sing 
liiga i)resu[)uesto, aug lualapit sa Missouri, aug pre^upuesto sa lli- 
uois liga liag daiTgat sa pisos 250^()O(). Ang ibau iiga liTga [)resu- 
pupsto amo aug urasouod : A^zona, Y'^^^^ '^^l^^^^^^ ^ Arkausas, pisos 
30^000; eolorado/ pisos o(X()00 ; Georgia, 50 uiii; Territorio iudio 
(amut uga timaua);, 100 mil; lowa, l'^5 mil; Kausas, 75 uiil; 
Marylaud, 25 mil; Massaehusetts, dili pa u.^ votar 25 mil ; Alinue- 
sota/50 uiil; ^[ississippi^ 50 juil; Xueva York, 100 mil; Ohio, 7 5 
luil; Oklalioma, 20 mil ; Peuusylvauia, 1)5 mil ; Puerto Kieo, 20 
unl; (^aroliua del Sur^ 2,5(H) ea pisos; Dakota del Sur, 33 ]uil; 
Texas, aiuut iTga timaua, 250 mil ; Washiugton, amut iTga tiuuiua, 
10 uiil ; Wiseonsiu, 25 niil ])is()s. 

Aug dalageiT iTga liTga puluy-an (edifieios) iTga palahamtaiTgau 
tauau uiaiTgiu uapuh') eag lima. 

Ang ealaparoii sang' duta u^a mabugsoeau sang inga puluy-au^ 
duha eagatus ea aeres eou isa ea niillou eag ])ito eagatus ea livo ea 
pies euadrados. 

Aug grupo })riueipal saug in^apuluy-an sajig K\p()siei6u IJuiver- 
sal paga hiuio-ou uga dao f(n'uui saug ahanieo eag pah^haouou sa ihi 
eaibahaoau uayou sa atuhaugau aug l^alaeio del ai't(^ iTga ayou sa 

-S. 0. . ' ^ ■". *../■' 

: Aug eata-asou saug eatulupuiTgau sang eatup iTga uaga lahas sa 
diug-diug saug iTTga ediheios prineipales eau-umau eag liii/ra-ealapae 
(pies). Aug liTga paughaligui (eolumnatas) tauui guid 'ea galami- 
tou. Tauau iTga irT^a puluy-au iTga (litiuuay (ediiieios teiuporales) 
ealuiy eag hutaiTgau siug tuluud)auau (soportes) iTga,eahoy uuiu. 

Aug tunga may liTga jardin eag liTga ])ailigan sing tuhig (easea- 
(las). Aug iTTga edifieio sa Arte^s' ituugtuug sa.isa ea [)atuuihauau 
(plata^orma) iTga eau-umau ea])ies sa ihaohao saug tiuupuiTgau iTga 
.bug-os (uivel geueral) saug iTT^a editieio saug grupo priueipal. 

Sa X. 0. saug ua-asoyjTga uTga [)uluy-au may isa ca nuhteatro 
uatural iTga maugiu-id)us tubtub uiauaugot sa isa ea daeiT iTga 
estanepie. Sa liiga aliutaga (.gi^aderia), saug antiteatro maiTgiuuhus 
tatlo eapailigau siug tubig (easeadas) iTga may eoudeebraeioues 
arepiit'eetouieas eou puui iTga ])inaudayau. Sa ua-ayou sa atuhaugau 
iTga ua ihal)ao sang iuga easeadas yara isa ea valUi curva eou lahay 



r 



Hoste(J by 



Google 



21 

ii]>a tieo;, eag sa taliedaiian iiia sini;, P^ga Iriino-on sing isa ca editieio 
l^ara reereoeag pabellones eag para sa liiga restaurans ang du'ua ca 
quilid niag timbang. Eseulturas^ emblenms sang napulo eag apat 
ea Estados eag Territonos aniong nialahalon liga puni sang na-asoy 
liga valla. ^y^ ^^ 

Isa ea eanal luag libut sa liiga editieio ^a Textile^ y Eleetrieidad. 

^Vng e]itrada pl'ineipal yara sa Gran Ayenida sa iS^. E. sang inga 
. eaduta-an. ^ 

Ang niadason liga liiga notas laqui}) sang liigagrabados maeagha- 
tag sing isa ea idea iTg*a liimpit sang eadamu-an eag eamalalialon 
saug liTga prineipales editieios. ^ 

Ang editieio sa inanufactura^ iTga naga taeus^ sing 525x1^000 pies^ 
may isa ea patio eag isa ea torre iTga euadrado nga apat eagatus ca 
tapae ang eata-ason. 

Ang edilieio sa Textil naga taeus sing 525x750 pies iTga may isa 
eapatio sa tuiTga ; ang iya eabililianan tatlo eagatus^ eag napulo eag 
siam ealibo^ tatlo eagatus eag easiaman eag siam ea pisos^ naga 
quinahangTan sing ealiuy iTga apat ea millon ea pies. Sa subong sini 
gu Wi patindug. -. 

Aiign^rht^io sa Artes Liberales naga taeus siiig 535x760 pies 
^^ guina bamibana ang iya mabilian apat eagatus eag eanuman ea libo 
ea pisos. 

Ang liTga editieio sa Minas y Metalurgia naga- taeus 525x750 pies ; 
bili iTga nabanta lima eagatus ea libo ea pisos. 

Ang editieio, sa IndustriasA^arias naga taeus 525x1/200 piea^g 
inay patio sa tunga^ bili anum eagatus eag apat ealibo ea pisos. /T^ 

Ang editieio sa Maquinas ^a earon guina pa buhat^ naga laeus 
. 525x1^000 pies; bili nia apateagatus eag easiainan eag anum ealibo^, 
siain eagatus eag easiaman eiag pito eapisos. "^Sa sini iTga ediiieio iga 
])aliamtang aug inaquinaria iTga iTiga atagsing fuerza niotriz sa liiga 
(HTitieio sang Exposiei6n liga sini niay quinahanglan. Ini iTga 
iuaquiiiariil.--.way fuerza iTg'a napulo ealibo ea eaballos eag may 
napulo ca libo ea eaballos iTga nadugang. i\.ng liiga ealderas iget 
])ahanrtang sa inalayolayo n^yon sa S. sang editieio sa inga maquina. 
/ Ang ediiieio sa Transf)4rtaei6ii naga taeus 525x1^300 pies eag 
inaga saeup sing 15 aerog^iTg'a bulugsuean; ang iya eabilihanan 
guina banabana sa pito eagatus ealibo ca pisos. 

And liiga Palaeios del Arte 450x830 pies; ang iya ca bilihanan 
isa ea niill6n ea pisos. Mangin tatlo ea lauas eag ang lauas sa 
tunga iga l)utang iTga bantay sa 'simog. 



Hosted by 



Google 



ii : 



X 



22 

Aiig edificio sang Gobierno nag bili sing a|iat eagatns eag calima]i 
ealibo ca pisos naga tindog sa isa ca plataforma nayon sa E. sang 
mga palaeio sang Arte May 175x800 pies. Ang pabellon sa Pisei- 
eultura sang Gobierno aga biitang sa malapit sa ealanasan sang amo 
nga edificio. 

Ang edificio sa Agrienltura iTga na-ayon sa eatundan sang inga 
eaduta-an maga taeus 500x1,600 pies, maga saeup sing duta nga' 
duha ca pulo ca aeres eag maga bili sing iialo eagatus ca pisos. 

Ang edificio sa Hortieultura niay 300x1,000 pies; maga bili sing 
mga duha eagatus ca livo ca pisos. 

Ang edificio sa Edueaeion y Eeonomia Soeial may 400x000 pies 
eag maga bili sing tatlo eagatiis eag ealim-an ca livo ca pisos. 

LI5LRAL ART3 bUli_DiNGr 
L0UI5IANA PURCHA5E EXP051TI0N 
O T . L O U I 5, U 3 A .. I 9 O A 







1 'i •••■'■ 

Aiig edilieio Eorestal eag sa Piseieultura maga taeiis sing o00x- 
000 pies; ang iya bili tatlo eagatus eag ealim-an ealibo ca pisos. 

Ang iTu>a pabello'nes sa Seguros sobre la vida maga saeup sing 
duha eapulo eag lima ca aere^s (iiga elutn). eag maga bili sing isa 
eagatus ealibo ca pisos. 

x\ng edificio sang Administraeion iTga guina puy-an earon sang 
oficinas ejecutivas sang'Exposici6n^ nag bili sing duha eagatus eag 
calijTi-an ca livo ca pisos; binuhat sing mga bato nga gratuito sa 
Missouri eag bato iTga cuarz6sa (eon eristal iTga masaguil-um). sa 
Redtord, Tndiana. ' 

. Ini eag ang iban nga iTiga edificio Tiga upud sa iya nagastohan sing 
pito eagatus eag eap-atan ca livo ca pisos. Maga him6 sing iban nga 



Hosted by 



Google 



■ 23 

liigu e(lificio iiga paga puy-an sang Universidad sa Washington eon 
luatapus ang Exposici6n. 

Ang pag tatap sang niga asuntos sang Exposici6n ihatagnSa mga 
eaamut sang easiaman eag tatlo ca direetores. 

Ang oficiales ejecutivos sang Exposici6n am6 ini : 

(Vease y c6piese los nombres en el originaL) 

Ang mga jefes sang divisi6n de instalaeiones am6 inj^(Veease y 
c6piese sus nombres. ) ' 

Ang mga Arquitectos de la Exposici6n am6 ini: (Vease, ete.) 

Aug mga Jefes sang divisi6n de obras am6 ini : (Vease, ete.) 

Ang mga malahalon eon eatingalahan sa pala-abuton nga Exposi- 
ci6n an|6 : ang torneo de aerostatieos iTga paga hatagan sing preinios 
nga tag isa eagatus eag ealim-an ca libo ca pisos ; ang mga sesiones 
sa eongresos internaeionales sa am6 mga bantug nga mangin-alamon 
sa tanan nga hilit! sang ealibutan/ maga hatag sing conferencias; 
ang daeu nga feraa de eaballos; pag quilala eon pag tilao (ensayp) 
sang inga quinatas (leeheria); jue'gos atletieos, eon mga hampang 
sang paladumug, ete. 

Ang S^an Luis, Giudad sang Exposici6n amo^;ig guina eaisahan 
nga pinili nga para Exposici6n Universal sang isa ca convenci6n de 
delegados nga guin iigalanan sang. mga Goberiiadores sa mga Esta- . 
dos eag Territorios liga nasaeup sa Luisiana. Ang San Luis am6 
ahg ieapat iiga Giudad sang Estados Unidos. 

Ang San Luis, yara iiahamtang sa ubay iiga na-ayon sa Oeste sang 
suba iiga Mississippi/malapit sa Missouri. "Yara sa eatung-an^sang^ 
]S[ueva York eag San Eraneiseo^ sa Golfo de MeJico eag Grandes 
Lagos. May ealaparon ang iya duta ean-uman eag duha ca millas 
iTga higad. May ualo ealibo ca fabricaS;, eag am6 ang ieap-at nga 
eiudad manufacturera sa ealibutan. 

Ang mabaliguia tuigtuig sa San Luis sa duha capul6 eag tatlo ca 
elase nga balaguia (mereaneias) naga dangat sa apat eagatus 
eatlo-an eag lima ca millpn, eag lima eagatus ca libo ca doUars. 
Ang bili sang pinatubas tuigt^ig sa iya mga fabricas tatlo eagatus 
eag ealim-an ca mill6n ca doUars. Ang mga operiaeiones sa iya mga 
Baneo sang tuig isa ealibo siam eagatus eag isa/duha ealibo^ duha 
eagatus eag eapito-kn ca libo ca mill6n^ anum eagatus eaualo-an f a 
Hbo^ duha eagatus eag napul6 eag anum ca dollaie. May tama sia 
ealauig iiga muelle/estaeion, sang ierroearril eag sistema Sang rails 
movibles sa sini nga ealibutan^ subong man dalageu nga manufactu- 
ras de drogutrias, alfererias (al^arerias)^ fabricas de electricidad> 



'^. 



.^ 



Hosted by 



Google 



-^ 



24 ; 

l'orreteria, earpiiiteria^ tabaeo^ trabajos de eaeliarerria, tejidos, ^apa- 
teria^ tapieeria;, tiiberia eag trabajos de estaiiipado. Aino aiig daeu 
iiga mereado sa ealibutan sa liTga trabajos de inoda para seiioras^ 
talabarteria^ eaballos^, mulas^ depositos de maderas^ eag yara sa eai- 
babaonan sang tanan sa liiga binuliatan iiga liiga gorras^ guantes^ 
.sillas reelinatorias, liTga hn'igun eag liTga eaban. Anio ajig ieaduha 
iTga labing daeiT ]Tga mereado sa Estados Ilnidos sa pag pamuhat 
sing zapatoS;,/aiig ieatlo sa inga tejidos eag ebanisteria, ang ieatlo 
iTga eiudad sa Estados Unidos iTga tama eadamiT sa eorresj)ondencia 
'de segunda elase, ang tama eamieiT sing guina ])asaeay (exportaei6n) 
iTga iTTga buiTga (frutos) sa Estados TJ]iidos, eag ang daeiT iTga eentro 
proveedor de implementos agrieohis. 

Ang distaneia iTga guina reeorrer sang iya liTga trenes sa duha ea 
pulo eag apat ca oras^ naga saeup sing isa ca poblaeion sa calim-a]i 
ca millon ca pumuluyo (habitantes) (iTgani ang eimlad sa iS[ueva 
York naga saeup lang sing eatlo-an eag apat ea milhTn) ; amo ang 
dulunan sang dulia eapuhT eag apat ca estaeiones ferroviarias^ eag 
sa ualay duhaduha paga du-auon sa inga adiao sang Exposici6n sang-i, 
tanan iTga iTTg-a mamaeal sa tanan iTga liTga easas iTga labing dalageu 
sa ealibutan. 



^ 



1 



Hosted by 



Gbogle 



LAGTUD NGA SAYSAY 

Sang Exposici6n sa Pilipinas didto sa "Luisiana Purehase Expo- 
sition" nga paga pabansag6n sa San Ltiis Mo., EE. UU. A. sa 
1904. 



Siliiig sang nasaysay sa lain liga pinanid sini iTga balasahon^ ang 
liTga paquitaquita (exhibiciones) sang Islas Filipinas paga paham- 
tangon sa cgi,damu-an sang mga dalageu eag matahum iiga mga 
ediiieios sang Exposici6n sa eadamu-an ]Tga inga departamentos sa 
isa liga daeu iTga eadamo-on iTga grupos eag^inga departamentos sa 
is^i iTga daeu iTga eadamo-on iTga grupos eag iTTga guinatus iTga elases. 

D-urbong maU;, ualay labut pa sini iTga tanan/isa eanaua-an (espa- 
eio) iTga eap-atan ca areas ang ealaparon dira iga paquita ang liiga 
patiibas sang iTga manggad (riqueza natural) eag ang tanan nga 
sarang maea^l panuguid sang eondieiones eeonomieas^, 6 caquinotpi 
eag ang pangabuhi iTga tingub (vida soeial) sang Islas Filipinas: 

Ang liiga planos iTga quinahanglanon para sa mga ediAeiO;, iga 
tiiguian sang eTuiita sa mg:a manugbuhat iTga sampaton diri sa Islas 
Filipinas. . 

Con guina paeama-ayo sang Gobernador Taft ini iTga iTTga planos 
guina banta iTga paga sundon sang iTTga Direetores sang Exposici6n 
j^a San Liiis, eay sila^ sa uala pa madugay iTga liTga adlao^ nag paiTga- 
bay sa amo iTga Gobernador saiig iya malahalon iTga pag bulig^ agud 
iTga ang exposici6n lilipina manginlabing dalaA^auon sa Loaisiana 
Pureliase Exposition. 

Ang Exposici6n sang Eilipinas^ maga bu-ot sing isa ca ediheio iTg*a 
naga ca-ig6 sa agrieultura nia iTga tanan^ sa am6 iTga ediheio iga 
pahamtang sing ma-ayo iTg'a maquit-an nian ang dalageu iTg'a mga 
muestras sa bugas, ealamay eag tabaeo; isa ihan ca ediheio iga 
tigana sa sarisari iTga inga produetos forestales^ subong man sa iiTga 
abaea eag pina;, mga panit sang eahoy iTga lanoton ea;^ iban iTga iTiga 
talamnonon (plantas textiles). \ 

May isa eaieatlo iTga ediiieio iTga igatigana^snr^mga ipaquitaquita 
iTga guinaiTgalanan iiidustriales y etiiogriificas^ sa sulud may isa ca 
sangeap iTga paquitaqiiita sang iTTga objetos etnograheos pdr tribus 

25. 



Hosted by 



Google 



26 

eag sa idaliim sang ^^veranda^^ maga paliayag sang tanan nga nlga 
patubas nga gnina padala sa Islas Filipinas (produetos importados 
a Filipinas)^ sa liiga ventanas mostradores, eag matalunsay ngia pag 
painpain sang ila mga elases, eag butangan sing letra sang bili (pre- 
eio de fabrica) eag iban pa i'^a mga informaciones iiiga nahanungud 
sa amo nga mga eadapatan A ^nbong man ang labing ma-ayo nga 
pagpamat-in, ete^ 

May isa man ca pabellon sa mga quinoha 6 pinulos sa mga minas 
isa capabell(3n sa mga binuhat sang mga babaye, isa eapabellon nga 
igatalana sa Observatorio eag inga mapas; isa eapabellon sa biblio- 
teea filipina eag sagua nga balasahan (sala de leetura). 

Isa man ca grupo de edificios iiga himo-an sing isa caplaza iiga 

eaiigali sa Alipinas, iTga pagapaquita-ah sang tanan iTga puluy-anan, 

« 

LOUIS'^'^A PURCHASC tXP05lTl0^i 

iT_lji^ u I ^. «j.o. A.. I ao * 




isa sa ila ca siuilialum eag isa ca misquita^ iTga maga pahayag sang 
easarisar ilga estilo sa pinaniandayan. T ■. --^^i^^,.:..., 

Ang simbahan butangan sing isa capaquitaquita sang mga mode- 

los fotograficos eag planos sang iban iTga mga simbahan, eag tanan 

y. ^^^'^^ nahanuiTgud sa religion eatoliea; eag ang inezquita maga paqui- 

lala sang religion n^iahometana eag sa tanan nga iya liiga easaysayan. 

Sa iban iiga iTiga edificios maquita-an ang eadamo-an nga indus- 

trias Filipinas liga earon guina patieang; may isa ca manufa<^.urero 

nga maga habul sing lanut iTga guina taiiag iTga sinamayTang^isa 

mag buhat sang tinampipi isa ang maaga habul sing pisi ; ang iban 

mag lala sing mga ealo, mga banig eag iban pa iiga alamligan iTga 

rnga buluhaton (labores delieadas) ; ea^ ang iban mag dululup sa 

^ |)ag palnghimo sing magapisi eon lubid, inga lana iTga mahamut: 



Hosted by 



Google 



27, 

(aeeitos eseneiales) iriga tabaeo eag riiga eigarrillo, mga dinihon nga 
duta (eeramiea) nga dinihunan sa eahuy (talla en madera), mga 
binuhat sa mga platerias, ete. 

Ang plaza paga himuslan sa tanan nga adlao nga subong tienda- 
han (mereado publieo) ; sa amo'nga plaza ang mga tribus indigenas, 
inaga pamalaelon eag maga pamaliguia. 

Sa unhan, sa isa eamata-as nga talonan nga duna (bosque natu- 

ral) iga paquita ang mga sarisari iiga tribus sa ila mga quinau- 

gali-an iTga aldeas^ eag ang ila pangabuhi sa adlaoadlao^, upud ang 

-^^ ila inga easangeapan^ galamiton sa balay eag sa 'digamuhan, hinga- 

]iiban, liiga pat-in eon insignia iTga ila guina pamuni (trofeos);, ete. 

Cag ang iban liiga tribus iga paquita lamang sa mga pininta eon 
binuhat (reprodueeiones) sang mga artistas nga bansag. 

Sa laudlaud (lago) iga pahamtalng ang pesqueria, eon dalaepan 
sang isda^ laquip ang pag panalum sang tipay^, upud ang iya tanan 
iTga liiga galamiton sa sini nga pangita ; subong man iga paquita- 
quita ang mga ealalaiigan sa pag panghaeut sa dagat eag sa suba ; 
tanan nga elase sang mga saeayan^ mga balsa eag mga taytay iiga 
buhat sa sini iiga pais mataurauan man ang mga tinanum iiga eaua- 
yan^ mga lubi^ mga heleehos^ arboles^ eag ang niga aldeas mga mamu- 
munit (peseadores) eag sang mga tribus indigenas iiga ang ila 
. , pamahiy yara sa bibi-an sang mga laudlaud (lagos) eag mga suba. 

Sa tabue nayon sang laudlaud (lago) may eahumayan^ subong 
man tinanum nga mga vegetales iiga may eapuslanan sa Filipinas, 
subong sang abaea sang pina, eag sang^ tabaeo^, padugui-on sa tanan 
nia iiga eaugali-an ang agrieultura eag pag paiigabuhi sini nga pais. 

Ang lanot eag ang lugas sang piiia paga quiguihon sa ualay untat 
sang liiga tomandoe sa atubangan sang mga tumalan-ao^ nga hilao 
pa, eay ma^a paeuha sa guihapon sa Filipinas. 

Igapaquita man sa isa ca sulg"an ang sinadto pa iiga pag hugas 
sang liiga nagas (arenas nuriferas). Paga buhaton man ang tanan 
liga esfuorzo agud magpaquita sang oatingalalian iiga pag tunao eag 
pag salsal sang sauay sang mga ata (igorrotes). 

Sa isa eapihae sang Exposici6n sang Filipinas iga paquitc4quita 
ang iTiga ealalangan sa mga pagpanghaeot, subong inan ang mga 
])agpamutus eag mga paiigarga. 

Isa^ sang liiga malahalon iiga talan-auon sang Exposici6n Alipina, 
am6 ang iriga proeosiones nga sa adlao naga libud sa mga duta sang 
E^posieioU;, riga maga paquita sang rriga tipos eostumbres^ eag eere- 
rnonia rnaga paquita man sang agrieultiira filipina^ sang pag pana- 



3 :■ , . ... 

Hosted by v:iOOQIC 



V. 



28. . 

cuj) saiiglsda (})es(juerias) eag sang pag paiTgayaiii^ luineria; eag 
saug eadamu-an iiga inga pag paiigita su))()jig num ang pag eahuhi 
sa balay eag sa luas^, sa liTga talonaii eag ulga uayang. 

Isa ea teatro filipino maga pagua sing o^^era eag drama;, eanta eag, 
saut liga quinaugali^ eag niaga salu sa musiea sang pais. 

Isa ca orquesta tilipina iga dulut lamang sa pag paquita sang 
d.una ilga quina-alam (aptitud natiiral) sang iilipino sa musiea. 

Labut pa may inga gnina tugnt sa ])aga»par]uilala sing lahi sang 
labi sang pag eabuhi eag pinatubas sang Eilipinas. 

Ang inga paquitaquita sang inga liinimo-an sang inga babaye man- 
gin daeU;, sa ualay duhadulia^ nga eatingalalian^ eag ang anu') ]:)aga 
tigan-an sing daeii iTga pabelku]. '^•^-^ 

Isa ea pabellpn iga pahulam sa ('xposiei(')n militar iiga nahanun- 
gud sa guel'ra lilipina upud ang liTga planos, mapas iotogratieas., 
equipos trofeos, modelos, (,^te., iiga sa ualay duhaduha nuiga pa tin- 
gala sa tanan. 

Isa ea ieatlo liga ])abeU(')n i^aga butaiigan sing isa easangea]) 
biUioteea filipijui iTga may tanan iTga liTga libros, folletos^ mapas/ 
ete., iTga guin publiear diri eag didto sa iban iTga iriga naei(')n. IT])ud 
sini may isa easakni sa leetura eag'sa eonfereneia^ eag dira iga 
paquita lyr'an ang iTTga publieaeiones diarias, peri(Klieos^ ete., sa Eili- 
pinas. 

^ Isa eadaeu iTga eadamo-on sS liTga mapas eag eartas eeonomieas, 
euadros estadistieos, fotografias^ eatalogos descriptivos^ ete.^ maea- 
(lugana iTga exposiei6n iilipima^ uuinginmatu-od iTga niay eapusla- 
nan, tanto sa eapitalista eomo sa eomereia;nte, manufaeturero, 
haeendero, ingeniero, eieiitiiieo^ soldado (') politieo. 




Hosted by 



Google 



GAHIBALOANAN 

Nga mga malahalon nga dapat tanda-an sa mga pag paquitaquita. 



AdrerteneitL — (-^on iiala siiig autorizaci6n saiig Jiinta sang Expo- 
sieion^ bisan siii-o ualay rlereelio sa pag eulia bisau ano^ iTga ipadala 
sa gran eortamen uuiyersal. 

E.reneidn d°e deredios en las /^^^/^,— Siling sang ley Xo. 514 sang 
Gomision Civil ilga naga patuga saug Junta E^posieioU;, ang inga 
expQsitoi;es elili pagpabayron sang dereehos sa aduana^ eag bisan ano 
iTga i^op/eribueion tuiigud sa liiga eadapatan 6 galamiton iiga inog- 
padala sa Exposiei6n TIuiA'ersal sa San Luis. 

Pranqueo libre, — Tanan liga sulat iiga guina padala sa Junta sang 
Exposiei6n sa Manila iiga nahanuiigud sa asuntos sang Exposiei6n 
uniyersal;» ualay quinahanglan ang franqueo diri sini iiga Capu- 
pud-an; ibutang lang sa sobre yii iiga inga pulong: asuntos de 
exposici6n 6 '"^e^position business."'^ 

Mga paquetes tubtub sa apat ca libra ang bug-at-dili dapat butan- 
gan siug franqueo. 

Transporte gratis de ohjetos d Manila. — -Tanan liga liiga eadapa- 
tan 6 galamiton liga inogpadala sa exposici6u^ iTga iga presentar sa 
bordo sa liiga trausportes saug gobierno eag vapores guarda-eostas 
iiga guiua padala sa Junta sang Exposici6n sa Manila, p^g^ bat6non 
eag iga-dulong liga uala sing an6 liga cagast6han. ^' 

El transporte de objetos de Manila d San Luis, y el retorno de los;^ 
mismos serdn gratuitos. — Tanan liga liiga eadapatan liga na-baton 
sa liTga almaeen saug Juuta sang Exposici6n sa Mariila^ paga pauiut- 
son eag ipadul-oug sa San Luis^ sa eagastohan sang Junta. 

Ang liiga eadapatan liga malahalon liga uala niaregalo sa Junta^ 
]iga ipadahi sa Museos eomereiales 6 institutos eientilieos^ ag^d 
uialangeoy ang propagauda liga favor sa Islas AlipinaS;, iga ull sa ila • 
tag-iya^ eag ualay eabalayrau, sa matapus aug Exposici6n sa San. 
Luis. , 

Todos los objetos estardn Ubres de dereehos. — Tanan liga liiga ^ 
eadapatan luas sa eabalayran sang dereehos sa Exposici6n; apaug 

29 . 



Hosted by v:iOOQIC 



80 



eon ibilin didto sa Estados Unidos sa tapus na ang amo iTga Expo- 
sieion maga bayad sang liiga niaga eargo nga dereehos sa aduana. 

Ang Junta maga bayad sang dereehos sa Aduana iTga nahanuiigud 
laniang sa inga eadapatan iiga sa iya na regalo agud ipropaganda. 

Presentaeion gratuita y adeeuada de las exhihiciones al jurado de 
recompensas.—Ai\g J\mtii ^ai\g Exposici6n may daeung pag amlig 
agud iiga ang mga paquitaquita ]Tga aiigay mag suhid sa pag 
pa-indisindis sa iban sa pag baton sing reeompensa igapadala sa 
ma-ayo liga bagay sa jurado nga uala sing ano liga/ eagastohan ang 
liiga expositores. 

Ang Junta bu-ot nuiga baton sa hibiug madali sing aviso sang 



E.LECTRICITY BUILDl NG 
LOUI.SIANA PURCHA5L E.XP05)TI0N 
3T I.OUI3.USA. I904 




mga maluyag may padala;, eag isiling nila sing ma-athag ang elase 
eag eon ano nga paquitaquita ang bu-ot nila himo-on ; ang ^^loea?^ 
iiga quinahanglan eag feeha nga malapitlapit sa ihi pag padala sa 
Junta. 

Co7icesiones, — iVng mga personas 6 eorporaeiones liga bu-ot mag 
ambit sing duta sa Exposici6n sang Eilipinas didto sa San Luis iiga 
bulugsuean sing teatro^ restaurants^ cafes, venta de joyas^ , f oto- 
grafiaS;, albumS;, sombreros^ eintas^ eontites eag ehoeohate^ tabaeo eag 
eigarrillO;, ete.^, mag siling sa Junta sa labing madali. 

Para li venta de las exhibicioncs espeeiales de valor. — Ang iriga 
expositores liga buot mag baliguia sang iya liiga eadapatan iTga 



Hosted by 



Google 



31 

dalageu, eag sa guilayon nga eon mabayran na sang tagiya 6 saiig 
manogbaeal ang dereehos sa Aduana. 

Exposici6n preliminar en Manila. — Paga pabansagon sa Maniia 
sa otoiio sa 1903 ang exposici6n preliminar. Ang mga eadapatan^ 
eon may permiso sang tTunta^, sarang mausisa sa tanan nga hapou^ 
despues sang bulan sa Enero sa 1903. Yadtong inga eadapatan iiga 
iga padala sa exposici6n sa San Luis^ am6 lang ang pasudlon sa 
Exposici6n preliminar. ' 

Ualay sapayan^ paga-pabut-an sa Junta sang Exposici6n ang iya 
iga-paquitaquit'a tanto diri sa Manila eomo didto sa San Luis. 

8e liaran tres exposiciones separadas: — Quinahanglan ang duha 
capaquitaquita nga pitapita didto sa Exposici6n Universal sa San 
Luis : isa ang ipa pahamtang didto sa mga duta sang Exposici6n 
iilipina nga ang ila calapar6n eap-atan ca areas^ eag ang isa ca 
paquitaquita didto sa sarisari iiga mga ediiieios sang exposici6n agud 
mapa-anguid sa iban iiga inga paquitaquita. nga taga-iban nga mga 
paises. Ang ieatlo pahamtang6n sing tiunay sa Manila didt6 sa 
Museo de eomereio^ industria;, etn6grafia, ete. Ang mg'a eadapatan 
iiga iga-paquitaquita paga-batonon adlaoadlao-, iilay labut eon mga 
adlao nga iiesta^ eutub sa a las nueve ang aga tubtub sa a las euatro 
ang hapon. 

Paga-andaman sing himpit ang tanan^ iga-aman 6 tipigan^ eag 
igabutang sa exposici6n preliminar, eon uala sing an6 pa nga eabi- 
lingan. /^ 

Ooleeeiones prestddas. — Ang mga eoleeeiones iiga pinanghula- 
man iiga iga-paquitaquita paga-andaman guid sang Junta^ eag ini 
sia am6 ang maga-preparar^, maga-paquitaquita^ eag maga pang-uli 
sa ila mga tag-iya nga uala sing an6 iiga eabalayran. 

Preparaeion, rotulaeion, e instalaeion de objetos lihres de gas- 
tos. — Tanan iiga mga eadapatan iiga iga padala sa Junta sang Expo- 
sici6n sa Manila iga-preparar^ eag paga-pamat-inan eag iga-paham- 
tang sa uala sing an6 iiga eagostonan ang expositor. 

Seleeeion de ohjetos. — -Sa pag pamili sang mga eadapatan paga- 
amligan guid iiga maiigin daeu ea-ayo ang ila eapuslanan. Ang 
mga mag duluao sa Exposici6n iilipina buot mag hibal6 sang eatiga- 
y6nan sa pag tagtag nga may eapuslanaU;, ang eapital^ eag mag 
pahamtang sing empresas nga may pulus diri sini nga eapupud-an. 
Ang tanan nga riiangad dapat iiga ipahayag sa ealibutan^ subong abi 
sang pala-abuton iiga ca ayohan. Ang eatoyo-an sang Exposici6n 




Hosted by 



Google 



82 

iilipina dill lang eay pag pueao saiig interes eag simpatia sa Islas 
Filipi]ias, eag pag hatag sing pag salig sa iliibalo eag nasaraiTgan 
sang liiga Alipinos eondi nian sa pag paiTgita sing lilga niereados iTga 
ma-ayo eag tiuriay para sa ila duna iTga iTiga reeursos iTga naga 
paqiuta sang eanalonan (t'ertilidad) sang ila (lut«i eag ea-ayohan 
sang elinia eag sang daeu iTga riqueza l'orestal, agrieola niinera^ eag 
iban pa iTga iTiga patubas. Agud iTga madapit sa isa eabagay iTga 
tiunay ang ateneion sang iiTga-extranjero eag ang ea|)ital dapat iTga 
eahimtaiTgan earon^ eag inga duhaduha-an iTga ea-ayolianan (proba- 
bilidades de niejoramiento)sa pala-abuton; Ini num liga lu^a 
eabandanaii among maga nbay sa jurado de reeom])e]isas sa png 
tan-ao^ eon maayo bala, a]ig ealidad, ealandasan (ventajas) eag eon- 
dieioiies sang aton liiga paquitaquitti. Sa pa-alabut(Vn iTga iiTga 
adlao ang tanan iTga ealibntan inaeag siling sang pag eamalalialon 
sang paquitaquita sa Filipinas tuiTgud saiig eadino eag elase sang 
pi'emios (') iTeoinpensas iTga ieag tugut sang jurado internaeional, sa 
ini iTga eapupud-an. 

Busa gui]ia amp(') ]ia]non sa liiga expositores iTga ila tanda-an ang 
nlga maso]iod iTga eadtaiTgaii sa pag pili sing inga eadapatan liga iga- 
padala sa Exposiei(ai agud iTga mahanal)u iTga nuiy eapuslanan tanto 
sa ila eomo sa Tslas Filipinas. 

Labi naguid^ paiTgita-on iTga luag labao sa ealidad^ labao sa eabili- 
naii^ 6 labao s.ing eaugaliiiganan iTga salaysayon (propiedades espeei- 
fieas). Ang liiga paquitaqnita dapat nian mag pahayag sing eala- 
baouan sa eatoyo-an, eahalangpan^ eapuslanaii. Ang iban iTga ]i7<^ci 
eabtaiTgan nga labi ca malahalon anu') ini : ealabaouan sa eadamu-on 
() eantidad^ subong nian ang easalayran iiga himpit iTga ipaquita sa 
binuhatan. 

Paga eabigon man iTga bilaiig meritos espeeiales ang labing maha- 
pus iTga sistema guina dapat sa pag patnbas. Paga' eabigon 
man iTga eondieieni superior ang eabaratohon iTga dili aiTga3''an eon 
ipa angguid sa ibaii. Paga palabihon ang tanan liga eabag-ohan, sa 
iriga tinugaha]! iTga bag-(\, liiga sinap('), mga inusisa-an () pii^amatia- 
gan iTga may eapuslanan sa iTTga tauo. . 

Paga daya^non sing labi eataas ang pag easangeapon sang liiga 
paqiiitaqiiita eag ang naga ea-aiTgay iTga pag pahayag sang liiga 
eadapatan subong man ang easalayran nga sangeap, inga liimpit iTga 
easaysayan nga ualay eulang. Mga talaedang (progresos) sa. pag 
paiTgnnia^ sa inga pamuliat sa eamot, eag sa liiga patubsanon sa bisaii 



Hosted by 



Google 



y 



33 

ano ; siibongman^ ang sa mga galamiton^ mga dalapaton nga guina 
gamit^ maea dugang sing daeii nga dayaouon sang jurado de reeom- 
pensas. 

Ang iban nga mga eondieiones favorables sa pag baton sing mga 
ma-yo iiga reeompensas amo ini: eon naoyonan nga tanan sang 
piiblieo ang mareas de fabrica, eag ang mga reeompensas eon premio, 
nga binaton sa iban nga mga Exposiciones Universales. 

Subong man ang ealabaouan sa'mga pagpanghigut eag sa pag 
pamat-in (rotular)^ amo^ sa masonson, ang eabangdanan^ agud mag 
baton sing mg.a dalageu iiga mga premios. Sa mga di tumalagsa nga 
veces ang easalayran sang eapital nga na tagtag, ang trabajo iiga 
nahimo eag ang maquinaria nga nadapat naga paquilala sing daeii. 
Sa iriga soeiedades^, expediciones^ eag exploraciones eientiSeas^ orga- 
nizaciones Alantropieas^ ang eatuyu-an nila eag ang eahanabo-an na^ 
naga pa-abong sing daeii sa ealidad sang reeompensas. 

Instriteeiones generales. — Bangud nga ang Exposici6n Universal 
sa San Luis guin huray sa napulo eag lima ca departamentos^ isa 
eagatus eag napulo eag apat ca grupos^ eag ualo ca gatus eag pito ca 
elase, dili sarang masaysay sing mahapus eag maathag eaayo ang 
mga eahibalonan nga bug-os nga guina tuyo iiga masayoran. May 
madamii^ matu-od^ eag sarisari nga mga elases sang paquitaquita sa 
eada isa sang napulo eag lima ca departamento^, eag amo ini ang 
masonod, nga guina ngalanan : edueaeion^ arte^, aj-tes liberales^ 
manufacturas, maquinaria^ eleetrieidad, transportes^ agrieultura;, 
f oresteria, mineria eag metalurgia; pesea eag caza, antropologia eeo- 
nomiea soeial eag eultura f isiea. 

Ualay labut sini, may mga madamii iiga mga butang iiga naga 
eaangguid^ eag may iban man nga yara sa eadamu-an iiga departa- 
mentos iiga guina pili-an lang sing tumalagsa iiga dapat balahinon. 

Maayo eay ang pag tuhay napahamtang sa sulat eag, sa guihapon^ 
guina laquip ang mg^, easaysayan sang guina tiiiguha sa isa eama- 
ayo nga paquitaquita. Bisan eami nag tigana sing mga eahilbaloa- 
nan nga naga eaigo sa tanan nga elases^ agud mag panigaylo sa 
tanan iiga mga buluhaton sa oficina; ang bug-os nga ptiblieo uala 
nay quinahanglan eondi mga pila nalang eabahin iiga nasaysayan. 
Ang quinahanglan guid iiga datos iiga guina maayo iiga nahanun- 
gud sa liiga paquitaquita amo ini ang masonod : iigalan sang manog 
paquitaquita 6 iigalan sang iya estableeimiento; banua iiga iya 
guina puy-an^ 6 lugar iiga guin halinan 6 guin patubsan (isulat sing 
4914— —3 



Hosted by 



Google 



^ 



34 

himpit), provincia^ isla, iigalan sang eadapatan (vulgar, eomereial 
y cientifico)^ espeeies^ variedad^ raza^ cruzamiento^ elase^ rango 6 
grado, ealidad ; indole y elase grupo, departamento ; niimero y ean- 
tidad de exhibiciones ; eualidades^ propiedades especificas^ impor- 
taneia y earaeteristieos ; eompleta deseripeion, ilustraeion^ explica- 
eion^ especificaci6n ; f otograf ias^ ete.;, sang liiga paquitaquita ; , 
subong man proposito/ uso^ signifi!cat3i6n ; dimeneiones sang mga 
eadapatan eag bulutangan nga quinahanglan eag tiempo iiga yara 
na handa ngainog-pasaeay. Sa sini tanan nga mga datos sarang 
madugang ining masonod nga dapat man sa mga paquitaquita : 

Ang guinasto sa pag patubas 6 eadugayon tubtub mapuslan; bili 
6 eabilianan (bili $a baliguianan^ bili sa guina padalhan) eagasto- 
haii sa pag pahaeut sa puerto eag sa baligua-an (mereado). 

Ang mga hilieuton nga quinahanglan sa mga paquitaquita sang 
pinani-iran (educaci6n) liuan guid eatama sang mga hilieuton sa 
iban nga inga departamentos. Guina tinguha namon ang huad 
(eopias) sang legislaci6n^ reglamentos eag administraci6n planos de 
estudio, sistemas de examenes; materiales de ensenanza e instru- 
mentos para instrueeiones^ libros de texto eag iban pa iiga mga 
tolon-an sa pinaniiran (libros educativos) ; galamiton eag iban pa 
iiga may eadapatan sa pag pano-on ; museos 6 eoleeeiones (eon eata- 
logos) 'subong man ang mga biblioteeas (eon eatalogos). 

Buot man eami mag huput sing isa ca suguilanon nga matu-od 
(historia), sang mga naga; easarisari iiga mga na-alaman, pinani- 
iran eag tinon-an (institueiones) ; eadamo-on sang mga mag-toto-on 
eag liiga guintoton-an ; ga-ui sa eausisa-an eag pinamatiagan nga 
nahim6 6 iban pa iiga mga eahanabo-anan^ 6 mga buhat nga nadala 
sa eahumanan. ^ 

Bilang mga paquitaquita iiga eamono-an (prineipal), buot na- 
mon hingamohon sa tanan iiga inga establecimie?ito educativo ang 
isa ca bilog nga paquitaquita sang eatingban^ eag duhaduha ^ang 
tanan nga binuhatan nga nahuman sang mga alumnos 6 guin toton- 
an^ sa mga naga easarisari nga elases eag sa naga ealainlain iiga mga 
bagay ; fotografias 6 ilustraeiones sang iban nga mga binuhatan nga 
human^ modelos, planos disenos eag f otograf ias sang tanan iiga een- 
tro sa pag tolon-an. 

Ang mga eahibaloanati iiga nahauna sarang magamit sa mga 
paquitaquita nga nahanuiigud sa departamento de artes. 

Ang mga j)aquitaquita iiga nahanungud sa departamento de eul- 



Hosted by 



Google 



no 



tiira fisica;, quinahaiiglan lamang ang iriga fotografias^ ilustraeiones 
eag liiga easaysayan nila sini. 

Sa riiga paquitaquita iiga nahanuiTgud sa departamento de eeono- 
mia soeial;, quinahanglan ang sangeap nga report eag gratieas ilus- 
traeiones; labi naguid mga talaid nga easaysayan, 6 monografias, 
mapas, eartas fotografias^ datos nga nahanuiigud sa eonstitueion, 
organizaci6n estatutos^ reglamentos de asoeiaeiones, eapital inver- 
tido, f ondos existentes, gananeias heehas^ interes 6 dividendo 
pagado^ sueldos pagados, operaeiones heehas, ete. 

Sa departamento de antropologia y etnologia ang mga hilieuton 
maramo; buot eami mag baton sing mga paquitaquita sang tribus 
eag razas, isuguilanon ang ila na-anaran eag isaysay sing matul-id ; 
labut pa liiga fotografias^ masearillaS;, datos antropometrieos sang 
mgR razas; subong man^ mga libros^ gramatieas^ boeabularios sang 
mga naga ealainlain nga mga poloiiganon (idiomas y dialeetos) nga 
maeag hatag sing idea sang estado de eultura eag resultado sang 
civilizaci6n. Subon man buot eami mag baton sing isa capaquita- 
quitci liga sangeap sang pinamandayan, galamiton sa bala^^^mga hin- 
ganiban^ liiga galamitoii sa pag pangayam eag pag panaeop sang 
isda; liiga minas eag mga easang-eapan nga guina gamit sa pag 
obra sa duta^ eag mga galamiton^ mga puni^ mga tolongon; mga 
eadapatan sa religi6n (6bjetos religiosos) riga maeag hatag sing idea 
nahanurigud sa mgsi "^'r^o^^ eag riiga ^^eeremonias^^ ; riiga larauan eon 
sulundan sa riiga ealalarigan sa pag panghaeut^ iiiga easaysayan sang 
riiga pa tub-as riga calan-6n, riiga sapat riga hinuptan ; riiga ealala- 
rigan sa pamaylo, riiga biil6ng;, ete. 

Ang iriga departamentos de artes liberales^ manufactura maquina- 
ria eag transporte naga paquita sing eaangguiran sa riiga hilieuton 
sang liiga paquitaquita riga nahanungdan. Tanan sila dao na-asoy 
na. Guina tinguha namon sing labi ang isa easangeap riga easay- 
sayan eag easanagan sang riiga guina patubsan^, dala ang tanan riga 
datos riga nahaturigud sa pilae riga na tagtag^, maquinaria^ eag 
iban pa riga easangeapan riga guina gamit ; riiga manog-obra ; riiga 
pag patieang sa pag-himo; duag sang riiga materias primas riga 
guin puslan^ gaui sang buhat riga pinatieang ; patubas riga tanan sa 
isa ca tuig; cadam6-6n sang mapatubas; eatalogos, mareas de 
f abriea ^ eag iriga easanagan. 

Ang riiga departamentos de agrieultura, hortieultura^ montes, pes- 
queria y caza^ minas eag metalurgia may subong liga eaangguiran 
ang sa ila iriga hilieuton. 



Hosted by 



Google 



36 

Sa iiiinas eag mineria^ buot eanii mag hiiigamo sing balasahon nga 
natungud sa eaalam sa pag quihUa sang mga duta eag mga mina ; 
subong man mga mapa sang nahanuiigud man sini^ eag iban pa nga 
inga sologuiron bagay sa mga minas^ lugar eag mga guin tugutan 
nga minahan; subong man tanan nga elase sang mga minerales eag 
roeas. 

Buot eami maeasayud man sang du-ag sang tanan nga mga mine- 
ral^ ang iya eadamo 6 ealaea 6 eaiuat;, mga eapuslanan eag eagasto- 
han sa pag himulos. Buot pa guid man eami sang tanan mga solo- 
guiron ilatuiigud sa iiiga bagay sa pag paiiguha sang minas^ analisiS;, 
equipos^ aparatos eag herramientas iiga tanan iiga guina gamit sa 
pag hugas, pag panguha^ pag galing eon pag boeboe^ pag uga eon 
pag buhid; pag tunao, eag pag simbug; subong man^ sa tanan iTga 
inga bato nga sarang mapihae, mahigari, matiguib, ete. Subong 
man buot eami, dili lang eay tatlo, anum 6 madamo iiga binilog 
sang liiga minerales, earbon, petroleo, ete, eondi man, inga binilog 6 
muestras, paupdan sang bili sang inga galamiton nga guin dapat. 

Sa departamento de pesqueria y caza, buot eami mag baton, sing 
liiga tinipon liga mga panit, subong man, madamo liga mga pispis, 
reptiles (pauiean, buaya, man-og, ete.), mga isda, inga ulud'(insec- 
tos), mga sapat iTga mahomoe ca tama, eag uahi sing tul-an (molus- 
eos) ; eag eon mahimo, tanan liga elase sang guina gamit sa pag 
pangayam eag pag panaeiip sang isda ; tanan nga elase sang galami- 
ton, trampas (siud^ taon, bakitiC;, ete), hinganiban, ete. Subong 
man buot eami sang fotografias, dibujos, moldes eag easaysliyan 
sa^ng tanan liga eabulahinan eag eagamitan sang diri na-asoy. 

Sa departamento de Foresteria, buot eami sang paquitaquita sang 
liiga eahoi (madera) (tinapi eon pinasagui, ete), mga inogeurti 
panit, liioa inog-lugum, eag isaysay ang iya eaugaliiigon liga 
eaalapnan; siibong man ang eadapatan nila sa pag-eurti eag pag 
liigum; labi paman ang mga panit sang ealioy liga lanuton eag 
iban pa liga liT^^a plantas textiles, gomas, resinas, guttapereha, eau- 
ehuet eeras, mga produetos iiga nahimo, nga habon, balsamos; 
inga tanumtanum liga mahamut sing baj6, inga pahamiit, mga liso 
sang eahoy hahimo itga laua, eag liTga lana, drogas, eag mga bulung, 
eag iban pa liga produetos sa eahoy liga diutay sing eapuslanan; 
paupdan sang sangeap liga mga datos liga maeagsaysay sang 
eadamo-on eaiuaton, 6 eada-mo-on sang sarang maeuha, eon ano 
ang iya eadapatan, eagastohan sa pag patubas '6 pag himulos; pag- 
tigana eag pag pahaeot, ete. Subong man buot eami mag quilala 



^ 



Hosted by 



Googl^ 



87 



sang tanan iiga mga guina gamit eag liiga patuga sa pag himulos 
sang iriga talonan, ete. ; earamo-an liga liiga f otograf ias^ planos eag 
niapas sang eaealioyan;, subong man guina ddyao sing labi ang mga 
herbarios 6 mga tinipon nga hilamon iiga naga ealainlain. „ 

Sa (lepartamento sa agrieultura may salabton^, eapin 6 eulang sa 
liiga pamangeot ilga niasonod : . - 

^;An6 ang sistema sa pag patubas iiga yara earon? 

^; May sarisari bala liga mga tinanum ? 

^; Ang liTga muestras iTga napaquitaquita^ ihihas 6 sinagod ? 



mamufacture:5 building 

LOUI5IANAPURCHA5E E^POSlTlON 
OT. L-OUIS. 0.O.A.I ©O^ 




l Madamo 6 tabigsa ? 

l Ano ang eadamo-on sang maeuha ? 

^: Ano ang cadam6-6n sang mapa.tubas eag magananeia ? 

^; Ano ang mga patuga sa pag sagud 6 pag patubas? 

^; San-o ang pag pangas sang sarisari nga talamnonon, eag san-o 
ang pag ani ?. . 

^;An6 iiga elase sang iriga pinasaran^ eag liiga easangeapan iiga 
guina gamit sa pag sagod^ pag ani;, pag himos, pag panghaeut^ pag- 



Hosted by 



Google 



:]8 

baligiiia saiig iiTga patubas, eag aiio iTga bagay aiig pag-sagiid, pag 
liupiit sang liiga s/i^)M^iiiga guina paea^-oii, ete, iiga yara earon? 

^; Di-in iiga parto sang napaquitaquita ang labi iTga guina himus- 
lan? 

^;Guina gamit iTga ualay buhin (cn bruto);, preparadO;, 6 sa liuan 
iiga bagay ? 

^;An6 iiga nlga eadapatan iTga napaquitaquita, ilga guina himo 
iTga liTga bulong, eag ano ang pag dapat? 

^;An6 ang pag himulos sang mga produetos iTga inogeurti eag 
inoghigiTm ? 

Ilalay Labut pa sini iTga inga may pulos iTga informaeiones, quina- 
hanghan pa guid ang liTga ma-athag eag himpit iTga easaysayan, nTga 
fotografias, mga planps sang mga taller eag inga fabricas manufac- 
tureras; liTga tanan iTga galamiton iTga guina tauag iTga equipos, 
aparatos, materiales, utensilios ; ang pag buhat, eag liiga pag gamit 
sa liiga industrias agrieolas. Subong man, luyag namon ang nTga 
eartas agron6mieas, mapas ecoh6mieoS;, upiTd ang eatagtagan sang 
mga sarisari iTga liTga produetos diri sini iTga liTgaeapolo-an. ^lga 
eartas climatoh')gicas^ isa ea eenso rural eag estadistiea agrieola. 

Rotulaeion dc ol)jetos. — Ang eadapatan iTga igapadala sa pag 
paquitaquita;, butaiTgan sing, dili mag euLang, isa ea pat-in^, iTga 
itapie sing nialig-on iTga nasulatan sang iTgahm sang anio iTga pro- 
duetoS;, uso, 6 proposlto, preeios, iTg'alan; sang.naga padahi, banua, 
provineia eag Isla. 

Ang liiga patul)as iTga mahisao 6 niabasa (produetos liquidos), 
and ila rotulo dapat suhitan sang lapiz, indi sang tinta. 

Subong man ang eada eadapatan iTga guina padala, butai^'an sing 
luimero: ang am6 iga-saysay sa faetura eag sa earta de notificaei6n^ 
u|)ud sang iban pa iTga lii^a easaylayan. 

Eiv.pa(jiic (](' ()bjetos;. — Sa tanan iTg'a lii^^^a Exposieiones nag eala- 
gnmoe ang (•arainu-au iu;a inga eadapatan, baiTgud sang dili ma-ayo 
liga pag eupit eag dih' naga eaigo. Sa inga balasahpn liga masohod 
guina saysay nrirnon sing ma-athag any tanan iTga inga eahibalo- 
anan iTga guina toohan iTi^a am6 ang maga paliea6 sang sul)ong iTga 
inj4a eai)erdejan. 

Aiig rlT(ja hiui(ja rnja lab-a^ i) hilo (frutas frescas) dapat anay 
putson sa panapton eag pangbigutan, eag sa ])ag eatapus quina]ian- 
glan iTga itusmuy sa maisug iTga quinutao (soluci6n) iTga asin^ 6 
langao, 6 sa \ ino (aleohol) eag isulud sa lml';a garraf6n eag sungsun- 



Hosted by 



Google 



39 

gon siiig ma-ayo^ eag butangan sing sello^ 6 isulud sa mga lata eag 
soldahon. Ini nga mga garrafon 6 mga lata dapat nga hampila-an 
sing mahumoe nga liiga gamhon eag isulud sa cajon nga magamay. 

Oereales y semillas, harina^ almidon eag iban pa nga mga produe- 
tos nga ila ea-angguid dapat iiga eupitan sa mga saeo nga bunang 
eag indi sa mga saeo liga papel. Dapat butangari sing rotulo sa gua 
eag sa sulud. Agud imahapus nga guihoguiho-on^ mga pila ca saeo 
sini ]iga tag-apat ca libra ang bug-at, isuhid sa mga ca.]on nga maga- 
ma Y. 

Ang mga talamnonon nga bulong^, dahon^ buead^ ete^ dapat nga 
pamalhon guid eag ipiton iiga dao sa paquete eag eupitan sing 
maayo^ eag angguid sang iban nga mga paqueteS;, butaiigan sing 
rotulo sa sulud eag sa gua^ anay nga gaeutan sa mga caj6n. 

Ang mga herbarios dapat iiga paupdan sang iya nga dahon eag 
liiga bulae eag mga buiiga nga pinamala sing maayo. Dapat iiga 
eupitan sa mga caja iiga zinc. 

Cada binilog dapat butaiigan sing rotulo iiga naga paquilala sang 
iya guin guieanan^ iigalan nga guina tauag sang tanan (nombre 
eomun) eadapatan sang talamnonon, ang iigalan sang nag panipon, 
eag fecha sang iya pag paiiguha. 

Ang inga panit eag gamut sang liiga eahoy iiga guina gamit sa 
pag paiigurti^ pag panglugum' eag guina pamulong^ dapat nga 
pamalhon anay sa handuiigan eag quis-a eupitan nga ea-anguid sang 
paquete;, eag isulud sa liiga caj6n. 

Mga lagutmon/utanon eag iban pa man iiga mga bunga nga lab-as 
6 hila6 dili pag isimpon sa mga mamala. 

Dapat.iiga eupitan sing laiti eag isulud sa isa ca caj6n. 

Ang iniitud (madera) ,sa]|^ mga eahoy liga tama ca quilala eag 
dalageu/ dapat liga ipadahi;, nga utud-utud sing tagduha ca metro 
ang ealaba^ eag ang labing daeu sing lieus. Pananglit malisud guid 
eaayo ang pag haeut^ isa eapanid nga ai|pn ca pulgadas ang easang- 
ead lag^ari-on sa tunga sang iya puno. Ang iya ngalan eag mimero 
dapat liga imarea sang binaga nga salsalon^, 6 isulat sang pintura. 

Agud matipigan ang ila panit/ ang mg'a binilog pamutson sing 
mabaeud sa inga banig 6 panapton. • 

Ang mga tinipon iiga inutud sang eahoy (eoleeeion dei madera) 
liga maganuiy, guina baton man^ labi nagiiid ang inga dalageu sing 
eapuslangan sa maeadamu ii^a hilit sini iiga eapudpud-an. Oada 
slsa eabilog sulatan sang iya iigalan (nombre eomun 6 eomereial)^ 
subong man isiling ang iya guina gamitan; dapat liga putson sing 



Hosted by 



Goggle 



40. , 

maayo eag eupitan sing tiiigub sang iTga materiales nga madala sa 
sulud sang isa ca eajon. 

Ang mga aeeites^ jarabes, aguas-minerales eag iban pa iiga mga 
liquidos^ dapat ipadala iiga nasulud sa mga botella nga mabaeud, 
sungsungon eag butangan sing sello^ eag rotulo iiga duplieado, eag 
ibutang nga may hapin iiga mahumoe sa mga caj6n iiga magamay; 
apang dili pag simponan sang iban nga eadapatan. 

Ang ealamay mapadala sing ma-ayo iiga nasulud sa mg'a^garraf6n 
6 liiga tibiid^ eag pitMn sing ma-ayo sing sello, 6 isulud sa inga saeos 
eomereiales. 

Ang tabac6 ipadala iiga nabutang sa mga f ardos eomereiales 6 
minanoso^ eag na prensa sing ma-ayo^ eag nasulud sa mga caj6n, 
upud sang eangeap iiga easaysayan. 

Ang cafe dapat nga ipadala iiga nasuliid sa saeo iiga subong sang 
sa mga buiiga iiga tanang (frutos maduros) eag mga liniso^ primero 
upud ang iya panit (easeara apargaminada), eag segundo pinasi 
iTga matinlo segun sang sarisari iiga elasiiieaeiones eomereiales. 

Ang eaeao sarang mapadala ang buiiga iiga binilog eag liniso ; 
eupitan sa mga saeo eag isulud sa mga caj6n. 

Ang lanot eag lugas sang piiia;, guina pa-abut iiga ipadala nga 
na sulud sa f ardos eomereiales ; ang iban iiga mga plantas Abrosas, 
cortezas textil^s, ete, isulud sa mga paquetes eag ayuhon guid pag 
butang singT6tulo eag eupitan (en formas) y tamanos eomereiales. 

Ang mga gomas, cauch6;, guttapereha, bidiangao eag mga talo, 
putson anay sa dahon sang saguing eag madason sa papel, eag ipa- 
dala^ iiga nasulud sa caj6n. 

Ang mga panit (pieles y eueros) nga superior sing ealidad dapat 
nga eupitan sing ma-ayo. Ang mga suiigay eag tul-an^ ete^ isulud 
sa mga cajon. 

Ang mga peseados eag reptiles dapat nga bulagbulag6n^ eag put- 
son sa panapton eag tahi-6n^ eag butaiigan sa baba sing r6tulo iiga 
tapi nga nasulatan sing lapiz; eag ihulum sa aleohol iiga nasulud 
sa mga barriles nga magamay^ sa lata^ sa tibud 6 baiiga, eag halu- 
ngan sa pageupit sa isa ca caj6n. 

Ang inseetos^ dapat iiga isuliid sa mga cajoncajon liga nabubu-an 
sing pila ca tol6 iiga aeido carb61ico. Caramu-an sini iiga iiiga 
cajon-cajon sarang masulud sa isa cacajon liga daeu. 

Ang mga minerales, roeas, ete^ dapat iiga putson sa papel iiga 
madamul eag eupitan iiga may hapila iiga mga gamhon liga mahu- 
moe eag isulud sa mga cajoncajon iiga magamay. 



Hosted by 



Google 



41 

Ang liTga pinturas al oleo^ obJetos de arte, modelos^ eag iban pa 
nga obras delieadas de todas elases^ fotografias^ trabajos de eseuela^ 
libroS;, ete.;, dapat liga eupitan sa duha ca usua nga mga caj6n nga 
dili masudlan sang ealayo eag iban pa iiga mga ca perdehan. 

Ang nga instruumentos de musiea eag ang tanan liga elase sang 
materiales etnograficos^ nga mahiiyang^ dapat nga eupitan sa mga 
caj6n. 

Ang mga implementos nga dalageu sing bulto^, subong sang mga 
maquinaria sa agrieultura eag mga salaquian^ dapat bulagbulagon^ 
eag eupitan sing lainlain. 

Ang tanan nga implemento ordinario eag material etnograiieo 
sarang maeupitan iiga ualay quinahanglan nga bulagbulagon. 

Sa uala pa matapus namon ini nga mga notas nga nahanungud sa 
mga pag eupit^ buot eami mag pahaiigup sa expositor nga sa 
masami;, diotay ang pag halong sa pag liilan eag pag papana-og 
sang.,mg'a eadapatan; bangud sina dapat nga tatapon iiga ang amo 
nga mga eadapatan gaeutan sing ma~ayo eag eupitan sing mabaeud^, 
agiid, dili mag eahp^ng eag dili mag eatipie. 

Pag tigana saiigjmga facturas iiga inog-padala sa Junta sang 
Exposici6n sa Manila. Tanan iiga mga caja^ paquete^ ete^ dapat 
iiga paupdan sing isa ca factura 6 lista sang mga eadapatan nga 
maeupitan upud ang saneap nga mga datos. Isa ca eopia nga sibii 
sang factura dapat nga ipadul-ong sa Oorreo agud ipadala sa Junta 
sang Exposici6n didto sa Manila, isaysay ang fecha sang pagpasaeay 
eag ang pag guiean sang transporte. 

Ang mga sulat liga naga pahibal6 sang pag padala sang mga eada- 
paton^ dapat paupdan sang mga quinahanglanon iiga informaciones. 
Ini nga sulat (doeumento) daeii eamalahalon^ eag dapat^ paupdan 
(por lo menos) sang niimero 6 eadamu-an sang paquetes iiga napa- 
daia, upud sang isa ca nota^ saysay sang na suliid sa isa eag isa; 
sang ngalan sang vapor; ^eeha sang pag guiean, destino^ nombre 
eomun eag eomereial sang eadapatan^ ang iya uso eag prop6sitO;, 
eualidades espeeiales^ bili^ ligalan sang expositor, loealidad^ provin- 
eia eag isla^ upud ang mga pag saysay sang iya eatuyo-an iiga 
eatapusan. 

Tungud sang Junta sang Exposici6n 

GUSTAYO iSriEDERLEIlSr^ 

Miemhro y Gomisionado Espeeial Eneargado 

sang niga paquitdqiiitd sa Eilipinas. 



Hosted by 



Google 






f 't 



J 



Hosted by 



Google 



; 



TULOMANON SA PAO PA-AOUI SANO EXPOSICION 



U, 



43 



Hosted by 



Google 



Hosted by 



Google 



TULUMANON 

SA 

PAGPA^AGUI SANG EXPOSCldN NGA PAGA PATUGAHON SA TUIG 
1904 SA PAHANUNGDAN SANG PAG BAGAL SANG LOUISIANA, 
SILING CAG GUINPAIGO SA GASOGO^AN SANG GONGRESO SA 
ESTADOS UNIDOS, NGA GUINAHINGALANAN: 



''Casogo-an nga naga tugut sa pag patuga sing isa ca Exposici6n 
Internaeional nga paga paindis-indisan, sang mga quina'admah 
(artes), nga buhat sa eamut eag sa galamiton man, mga patuhas 
sa mga tinanum, sa patubas sa idalum sang duta (minas), sang 
inga talonan iCag sang eadagatan, sa eiudad sa San Louis, Estado 
sa Missouri, sa pagpasadia sang handumanan sang paghaeal sang 
Estados Unidos sang eaduta-an sa Louisiana/' 

Ini nga easogo-an^ nga ang iya hn-uad nanpud sini iiga tuluma- 
non^ nantangeol sang 3 Marzo sang tuig 1901. 

Siling sang napa-aman sang pagbulut-an, ang Exposici6n sa pag- 
pasadia sang handumanan sang pagbaeal sang Louisiana, paga 
patugahon sa eiudad sa St. Louis^ Estado sa Missouri^ isa sang mga 
Estados Unidos sa Ameriea^ eag paga suguran eon inaugurahon sa 
30 sa Abril sa 1904;, paga tapuson sa 1 sa Dieiembre sa amo man 
iiga tuig. Guina domili-an pag pasulud eon Domingo sa Exposi- 
eion. 

Sa sini nga exposici6n sarang mapadala sa pagpaquita ang tanan 
iiga butang nga nahatungud sa quina-adman (arte) ang tanan iiga 
mga gamit eag matigayon sang tao sa buhat sang iya eamut eag sa 
pa-agui man bisan sa an6 nga galamiton; manufactura 6 indus- 
tria, ang tanan nga tinobo^ tinanum^, eag naga eabuhi sa duta^ ang 
inga maeuha sa idalum sang duta eon sa mga minas/sa talonan eag 
sa dagat. Paga hiuaton sa pahanungdan sang pag abut sa isa ca 
gatus ca tu-ig sang pag baeal sa Eraneia sang Estados Unidos sang 
Louisiana. 

■ ,• ' 45 



Hosted by 



Google 



40 

* 

Sa pagdugue sa amo iiga exposici6ii paga aqiiiaton ang biig-os 
nga pumuluyo sini nga duta. 

Siling sang nahamtang sa seeeion 9 sang ley sang Gongreso^ iiga 
naga siling: 

Sa guilay6n nga ang Comisi6n naeional mag pahibalo sa Presi- 
dente sang Estados Unidos ng^ uala na sing naeulang sang eati- 
guyan sang mga duta^ mga puluy-an eag palahamtangan iiga quina- 
hanglan sa am6 nga eatoyo-an^ sarang na maeapabantala, sa 
patigayon eag pagbulut-an sang Seeretaria de Relaeiones esteriores, 
patoron eon san-o ang ^eatigayonan sang exposici6n eag ang iya 
eatuyu-an^ eag ipadala sa mga embajador sang iban nga guinhari-an 
sing eopia eon sonod sang am6 iiga proelama eag pa-updan sang inga 
talamdan sang pag pa-agui sang exposici6n;, nga paga eaisahan sang 
Comisi6n, agud ila ipabantala sang tagsa sa ila sa sila guinhari-aU;, 
eag sa ngalan sang Gobierno eag sang liiga pumuloyo sa Estados 
Unidos aquiaton sila^ agud magdapii, magbulig eon mag ambit sila 
sa am6 nga exposici6n eag magpatambong sila sing inga represen- 
tante nila. 



Hosted by 



Google 



TALAMDAN. 

, Ang talamdan nga masonod guintaega sang (Dompaiiia sang 
Exposici6n sg. pahannngdan sang pag baeal sang;Jjouisiana;, siling 
€a3^ guineaisahan man sang Gomision sang amo iiga Exposici6n. 

Artigulg I. 

Secci6n I. Siling sang napabantala na sang Presidente sang 
Estados Unidos, eag naiirmahan sang 20 sang Agosto sang 1902, 
guina-aquiat ang tanan liga guinhari-an eag mga banua sa pag 
ambit sa sini nga Exposici6n. 

Sec. II. Ang duta nga paga pahamtangan sang Exposici6n am6 
ang nayon sa eatundan sang ^Torest Park'^ eag mga eatambi nia nga 
nagataeus sing apat ca gatus eapasong eon binhi-an. 

Sec. III. Ang Presidente sang Exposici6n am6 man ang sa 
manogbubutla (Junta directiva) sang Oompaiiia sang Exposici6n 
May apat ca departamento iiga paga dumalahan sang apat man ca 
magbubu-ut (Direetores). 

Manogdumala sang mga pag pahamtang sang mga butang nga 
inogpalatan-ao. ' 

Manbgdumala sang mga inogbalaliguia. 
Manogdumala sang mga buluhaton. 

Manogdumala sang pag tugut sang pag baton sang mga 
quinahanglan sang mga expositores, eag iban pa. 

Naga hiuat sing mga oficina nga maga hieot "sang pagbulut-an 
sang nasambit nga apat ca manogbubu-ut, sa pag bantay sang mga 
butang iiga guinapatan-ao, sa pagpatigayon sang mga buluhaton eag 
sa pagtipig sang tanan sa tagsa ca oficina may maga paiigolo. 

Sec. IV. Ang oficina de transportes am6 ang maga patigayon 
sang inga manogsaeay eag inogearka sa pagpaeadto eag pag dala sa 
exposici6n eag pag pauli eag pag pabalie tubtub sa iya guinhalinan. 

Anio ang maga paigo sang mga hinaeay (flete), am6 ang maga 
patigayon nga uala sing maeuli, eag tungud sang mga lalang iiga iya 
magamit, maea bulig eag maeahatag sing eahapus sa inga exposi- 
tores eag sa tanan nga maluyag mag ambit eon mag dugue. 

Ang maga paiigolo sini nga oficina sagad eaayo sini sa mga pag- 
patigayon eag maga togon-togon sa Presidente. 

47 



Hosted by 



Google 



.48 

AHTieULO II. 

Secci6n I. Sa eahapusaii sang ma-ayo iiga eatigayonan sang 
exposici6n siling sang gnineaisahan^ pagapatigayonon sa pag pa- 
hamtang eag pag tipig sang liiga butang liga mabaton^ eag pagpa- 
tindog man sang mga bulutaiigan nga angay eag taeus sang mga 
plano sang B3^posici6n. 

Sec. II. Sa ma-ayo nga pagpahamtang eag pag bulag-buhig sang 
mga butang guinhimo ang naga eaigo liga pagsari-sari guin pahat sa 
pila ca Departamento (bulutangan) sa pila eabunghay (grupo). 
Tagsa ca bunghay sa pila ca sari-sari (elase). 

Sa Departamento A. — Mahamtang ang tanan nga natuiigud sa 

pag toloman. 
Sa Departamento B. — Ang sa quina-adman (arte). 
Sa Departamento C. — Artes liberales (eon ang liiga maliimo sa 

buiiga sang hunahuna). 
Sa Departamento D. — Ang mga mahiuat sang eamut. 
Sa Departamento E. — Ang nahanungud sa liiga maquina. 
Sa Departamento F. — Ang nahanuiigud sa eleetrieidad. 
Sa Departamento G. — Ang nahanuiigud sa liiga salaquian eag 

ealargahan sa tubi eag sa duta. 
Sa Departamento H. — Ang liiga butang nga sa panguma. 
Sa Departamento J. — Ang mga nahanuiigud sa lagiierta. 
Sa Departamento K.;^ — Foresteria (eon pag tipon sing sari-sari 

nga daguay sang mga eaeahuyan o sa 
nahanungud sina). 
Sa Departamento L. — Ang na:hanuiigud sa liiga mina : liiga bu- 

lauan, pilae^ sauay^salsalon eag iban pa. 
Sa Departamento M.— Ang nahanuiigud sa pag paiTgisda eag 

pag daeup sang eapispisan eag iban pa 
nga easapatan. 
Sa Departamento N.— Sa mg'a easapatan. 
Sa Departamento 0. — Ang nahanuiTgud sa pag paiTgabuhi sang 

tao. 
Sa Departamento P. — Paghanas sang lauas. 
Ang liiga butang paga sari-sari-an sa napulo eag lima ca Departa- 
mentos, 144 (Grupos) eabunghay eag 807 ca sari-sari. 

AnTieuLO III. 

Secci6n I. Ang liiga manogdumala sang apat ca Departamento 
riga guinasambit sang artieulo I, ang pangolo sang tagsa ca Depar- 



Hosted by 



Google 



49 

tainento nga nasambit man sang Artieulo II^, maga pabantala sing 
mga tnlumanon iiga pagatamdan sa eatigayonan sang maid-id eag 
mahnsay nga pagpatigayon sang iya natungdan iiga Departamento. 
Seg. II. Ang manogdnmala sang Departamento sa inog pala- 
tan-ao^ amo ang may eatungdanan sa pagpahamtang sarig mga 
butang iTga inog palatan-ao^ pagdumala eag pag tatap. 

Articuix) IV. 

Secci6n I. Ang pagpa-agui sang pag sarisari sang tanan maga 
sonod sang pagbulut-an sini iiga tolom'anon. 

Sec. II. Ang Gompaiiia sang Exposici6n sarang maeabu-ut eon 
ang pag sari-sari^ ipaliuat sa Oomision^ bisan sa ano lang panahon 
sa guihapon nga dili^ pagsuguran ang pag pasulud sa Exposici6n; 
apang maga pabantala sa pagpahibalo sa eadamu-an nga dili pa 
mahieot sing eatlo-an ca adlao. 

Articulo V. : / 

Secci6n I. Salapi ang bayad sapag Mud sa Exposici6n. 

Sec. II. Ualay sapayari^ :^a pagatugutan ang mga tag-iya sang 
mga butang sa Exposici6n eag mga sologo-on nila sa pag pasulud 
agud mag tipig sang nahatungud sa ila^, paga tiiiguha-on nga ini nga 
pagtugut indi mag bugana. 

Articulo VI. 

Secci6n I. Uala sing bayad ang expositor sang du-ug nga iya 
mapahamtangan . 

Sec. II. Subung nga uala sing bayad ang du-ug iiga mapatindu- 
gan sing palalahamtaiigan sang mga guinhari-an eon naeion iiga 
iban^ eag ang sa Gobierno sang Estados Unidos 6 ang sa mga 
Gobierno man sang iiTga Estado^, Territorio eag mga Distrito sang 
am6 iiga mga Estado. 

ARTieULO VII. 

SECCi6]sr I. Indi mahimo iTga mag expositor^ eon dili ang nag 
buhat guid sang mga butang iiga buhat sang eamut eon ang mga 
nag patubas man sang mga guin gamit sa pag buhat. 

Sec. II. Indi eay ang banua sang manogpatubas am6 ang banua 
sang liiga butang^ eon dili ang banua iiga guinpatub-san. 

Sec. III. Ang tagsa ca guinhari-an iiga mag dapu sa Exposici6n 
may eatungdanan sa pag paupiid sing isa ca representante oAeial;, 
4914 4 



Hosted by 



Google 



J 



50 



nga iga paquilala sa Presidente sang Gomision sang Seeretario de 
Kelaeiones sang Estados Unidos eon iban man iiga pa-agui iiga naga 
ea-igo. 

Sec. IV. Ang pag hatag sing palahamtangan sa mga expositores 
sang mga banua nga may inga representante oiieial sa Exposici6n, 
nahanungud sa amo nga representante. 

Sec. V. Bisan may eatuyu-an sa pag pia bu-ut sa mga represen- 
tantes oficiales sang mga Estado^ Territorio eag Distrito sang Esta- 
dos Unidos, apang paga tiiiguha-on pag tugun-tugon sa mga exposi- 
tores^ eon mga tag-iya guid. 

ARTieULO VIII. 

Secci6n I. Azig pag pangayo sing palatindugan eag sing pala- 
hamtangan^ dapat buhaton sa eatapusan lang sang Junio sa 1902. 

Sec. II. Ang pag pangayo sing palahamtaiigan sa sulud sang mga 
nahuman na nga mga bulutangan dapat ipahayag sa mga adlao nga. 
masoiiod: 

(a) Sa mga maquina eag mga easangeapan iiga naga guiliho eon 
naga buluyung eag sa eatoyo-an iiga inog patan-ao, 1 sa Oetubre, 
1902. ; 

(&) Sa mga maquina eag mga easangeapan nga naga guiliho eag 
naga buluyong eag indi inog patan-ao, 1 sa Noyiembre, 1902. 

(c) Sa mga buhat sang quina-adman^ mga buhat eag mga patu- 
bas eag mga buhat man sang eamot iiga uala pa ma sarl-sarl, sa 1 sa 
Dieiembre^ 1902. 

{d) Sa quinahanglan iiga uala masambit sa ibabao, ca;g sa quina- 
hanglan sang tagsa-tagsa, eon isa man 6 pila ca eatipunan^ sa 1 sa 
Dieiembre^ 1902. 

Sec. III. Ang tanan iiga mga pagpaiigayo sing mga palatindugan 
dapat himo-on sa Presidente sang Exposici6n eag igapahayag ang 
iya pala-anguiran nga pagatinguha-on sa eompanla sang am6 nga 
exposici6n. 

Sec. IV. Ang tanan iiga pag quinahanglan sang palatindugan 
dapat pa updan sing da-ul-da-ul (croquis) sang inogpatindDg, iiga 
naeurit sa papel^, sa taeus iiga isa sa eurit eatimbang sing apat eon 
patindugon, eag tanda-an ang ealaparon sang duta nga bulugsuean, 
eag eon mahimo ang atubangan eag iban pa iiga taeus. 

Sini iiga mga da-ul-da-ul sang palatindugun, dapat iTga ipaquita 
eag pafirmahan sa naga paiigolo sang Departamento nga natungdan, 
eag eaoyonan sang manogdumala sang Departamento ang inog 



^'s Hosted by 

\ 



Google 



51 

palatan-ao^ eag quinahang]an nga indi niag siha sa eabilogan siling 
sang pag bnlnt-an sang manugdumala sang mga palatindugon. 

Seg. V. Ang mga palatindugan nga nahatag sa isa indi nia maha- 
tag sa iban^ eag indi mabutangan sang mga butang nga uala nia 
mapahayag sang iya pag paiigayo. 

ARTiOULO IX. 

Seggion I. Ang tanan nga mga quinahanglanon nga natungud 
sa Exposici6n^ dapat ipahayag sa Presidente sang Oompaiiia sang 
Exposici6n sa pahanungdan sang pag baeal sang Luisiana^, St. Luis, 
Missouri^ Estados Unidos de Ameriea. 

Sec. IL Ang tanan nga mga putus (bulto) sang liiga butang nga 
inog padala sa Exposici6n dapat ipadala sa Presidente sang Com- 
pania. 

Sec. IIL Ang Gompania sang Exposici6n dapat mag hatag sang 
mga talanda-an iiga inog tapie sa tagsa ca putus^ eag sa am6 nga 
tanda-an natugon ang mga masonod : 

(a) Ang Departamento nga dapat palahamtangan. 

(b) Ang banua nga guinhalinan. 

(c) Ang ngalan eag puluy-an sang tagiya eag eon pila ca putos 
tanan ang iya napadala. 

Sec. IV. Sa pag pabaeud sang mga putus^ palabihon pag dapat 
ang lansang nga magabut-gabut (tornillo);, eag ang tagsa ca putos 
dapat pat-inan sa duha ca loyo iiga naga sonod^ eon sa tanan man. 
Ang tagsa ca putos pa-updan sang easayoran sang iya sulud. 

Sec. V. Ang mga butang nga maga eala-in sing palahamtangan^ 
quinahanglan iiga bululagon pag putus. 

Sec. VI. Ang mga eagastohan sa saeayan eag iban pa sa natu- 
iigud sa mga butang nga inog padala^ galamiton eag iban pa nga 
inog. dapat sa Exposici6n^ dapat bayaran sa guin halinaU;, agud 
mataohay ang pag abut sa Exposici6n. 

Artigulo X. 

SECCi6]sr I. Con uala sing manog baton sa sulud sang pila ca 
adlao sang mga putus iiga naga abut sa Exposici6n, paga buearon 
eag tipigan sa eagastohan sang tag-iya. 

Sec. II. Ang mga tolong-toiigan nga mabaeud iiga quinahanglan 
sang mga butang lig'a mabug-at^ sa easugtanan sang Direetor sang 
mga palatindugan^ sarang masuguran pag hieot sa guilayon; iiga 
maeatugot ang iban liga mga hilieoton. 



Google 



Hosted by 



'52 

r •■• • 

Sec. III. Uala sing maeiiha bisan ang labing diutay iTga bahin 
sang rnga biitang nga mapahanitang sa pagpatan-ao^ eon dili sa pag 
eatapus na sang Exposici6n. 

Sec. IV. Sa giiilayon sang pag eatapus sang Exposici6n ang inga 
tag-iya sarang maeaeuha sang ila lilga pinahamtang liga mga butang 
eag liiga pinatindug nga bulutaiigaii;, eag dapat taposon tubtub sa 
1 sa Mayo sa 1905. Sa pag patupad sini ilga iriga adlao, bisan ananq 
nga butang eon galamiton liga mabilin paga bilaiigon iiga biya na!, 
nga binaya-an na sang tagiya^ eag paga ipahimos sa eagastohan sang 
tagiya eon paga but-an siling sang guina paeaayo sang Gompaiiia. 

Articulo XI. 

SEeeiON I. Ang tanan liga palahamtaiigan;, tolongtoiigan eag iban 
pa nga quinahanglan^ paga,patigayonon sa eagastohan sang tagiya; 
eag ang liiga butang liga quinahanglan sa pag pahieat sang pagpahu- 
lag sang mga maquina^ subong sang liiga tambilang;, bitin (poleo), 
eag iban pa^ eag ang mga iligan sang tiibig eag iban pa paga bayaran 
sang mag quinahanglan. 

Sec. II. Ang mga puni eag pag pahamtang;, P^'^g^ hiuaton siling 
sang pag bulut-an puni eag pag pahamtang sang tagsa ca palaham- 
tangan^ P^g^ hiuaton siling sang pag bulut-an sang manog dumala 
sang mga talan-auon^ eag giiin eauyurian sang naga pangolo sang 
am6 nga Departamento. 

^ Sec. III. Dili matugutan bisan ano nga inog palatan-ao liga 
maeaeuha sang easanag eag maealipon sa iban nga talan-auon. 

Sec. IV. Ang salog sang liTga eamalig liga palahamtangan dili 
mautud^ maeuha;, bisan mabalhin sang amo liga mga eamalig dili 
madapat sa inga butang nga talan-auon^ eon dili sa sogo sang ma- 
nogdumala sang mga talan-auon, eag sa easugtanan sang manugdu- 
mala sang mga inog palatindog. i 

Sec. V. Maga sulat sing liiga tulumanon liga talamdah sang irTga 
pangolo sang naga easari-sari liga liiga Departamento, sa easugtanan 
sang manog dumala sang mga talan-auon, sa pag hatag sing talae- 
san, eata-ason sang mga tolongtoiigan^ sang pag linu-uang lu-uang 
liig'a tolongtoiigan, palahayagan, eag mga eatamporan eag iban pa. 

Sec. VI. Ang tanan liga liiga pabantala sa pag paigo-igo sang 
suga du-ug nga naliatuiigud sa liiga talan-auon,dapat liga mag sang- 
hid sa am6 liga pag bulut-an. Ang mga galamiton liga inogtabon sa 
mg-a linu-uang, sa mga lipon, sa mga tolorigtoiigan sa salog eag iban 
pa, pag uyunan sang manog dumala sang liiga talan-auon, sa ubus 



Hosted by 



Google 



58 

jui jnatugutuii sajig uTga Jiaga paiig'olo sang Departamento^ eag 
iiiaga ea-anguid sa du-ag eag puni nga guin tugut sang nianog 
duiiiala sang iiiga palatijuIugon. 

Si:c. Vn. Uala pay sapayan sini^ ang tagsa ca DepartamentO;, 
inaga paluas iriga solonSan eag easogo-an iiga naga easibo sang mga 
tulumanon iiga puiio sang Oompania sang Exposici6n. 

Artigulo XII. 

Segoion I. Ang tanan nga mga butang nga maguiean sa iban nga 
guin liari-an^ iiga uala sing iban iiga eatuyu-an eon dili ang pag 
patan-ao lamang sa Exposici6n^ indi pag pa bayaron sa Aduana sa 
eatumanan sang mga tolomanon nga iga paluas sa tuiigud sini sang 
Seeretaria de Haeienda siling sang nasogo sang Gongreso. 

Sec. II. Sa tanan nga adlao sarang iriaea baligui^ sang mga 
butang iiga napahayag sa Exposici6n^ eag euha-on ugaling sa pagea- 
iapus^ na^, apang magason6d sa guihapon sang easogo-an^ sa mga 
easogo-an liga ipaluas sang Seeretaria de Haeienda^ sa eatoyo-an 
inga masoeot ang mga balayran laquip ang mga Aduana. Ang 
tanan nga mga butang nga inogbalaliguia^ eon inog bilin na lang sa 
Estados Unidos^ maga bayad sang nahanungud siling sang mga 
easogo-an nga naga laeat sa ila pag aBut^ eag paga silotan sa uala 
sing patugsiling ang mag lalis. 

Sec. III. Maga togontogon sa Gobierno sang Estados Unidos 
agud tugutan ang pag pa-abut nga uala na sing aguihan, sa ubus 
mapasalig sang balayran^ sang tanan iiga butang nga maguiean sa 
iban iiga guinhari-an tub-tub sa nahamtangan sang Exposici6n iiga 
paga bilaiigon nga tiliponan easubung sang Aduana sang Estados 
TTnidos. , , 

AimeuLO XIII. 

Secci6n I. Ang Oompania sang Exposici6n maga tiiiguha sa pag- 
tipig sang galamiton eag mga butang sa Exposici6n^ apang indi ma- . 
ac6 eon masonog^, eauaton eag iban pa iiga mahanabu;, bisan sa ano 
li^a eabangdanan^ bisan daeu eon diutay ang ma-usie. 

Sec. II. Ang mga butang nga sarang maeahalit^ eon indi angay 
sa eatoyo-an eag eadungganan sang Exposici6n;, eon ini eapagamo 
eon maeala-in sa mga tauo^ dili pag tugutan^ eon igapagua eon paha- 
linon sa sulud eon saeup sang Exposici6n, siling sa paiigayo sang 
manogdumala sang mga talan-aon eag eauyunan sang Presideiit^ 
sang Oompania. 



Hosted by 



Google 



54 

Sec. III. Mga butang nga maeada-ut eon maeahalit^ inga bulung 

loga mga panapat^ mga sunipa iTga ang iya riiga panaeot 

indi naquilala^ indi matugutan sa Exposici6n. Ang manogdumala 
sang mga talan-aon^ sa easugtanan sang Presidente sarang maeapa- 
luas bisan ano nga butang, nga iya guinaquilala iiga maeahalit maea- 
pala-in sa mga tauo eag maeapalao-ay sang Exposici6n. 

Sec. IV. Ang Oompaiiia sang Exposici6n indi maeatigayon riga 
ang mga butang^, bisan masunog eon madula^ pagabayaran^ apang 
maeahatag sing eahapusanan agud ini matigayon. 

ARTieULO XVI. 

: Secci6n I. Indi matugutan bisan ano liga pabantala sa sulud 
sang Exposici6n sa pa-agui nga quina-ugali^ eon dili sa sogo sang 
natungdan iTga pono-an, eag sa easugtanan sang Gompania sang 
Exposici6n, apang paga tugahon liga indi madamu eag indi magsu- 
litsulit. 

Sec. II. Ang mga tarjetas, eon magagmay iTga liiga papel eag lilga 
balasahon am6 ang mga pabantala nga sarang matugutan eag sa 
sulud sang ea-ugalingon nga mga palahamtangan ; ualay sapayan 
ang pangolo sang Departamento iTga natungdan, eag sa easugtanan 
sang manog dumala sang talan-auon, sarang maea durnili, sarang 
maea pabuhin eon pananglet mag gamu eon mag labao sa naga > 
eaigo. 

ARTieULO XV. 

Secci6n I. Ang rnga expositores am6 ang paga sala-on eon mag 
higeo ang iya mapahamtangan eag ang du-ug iTga iya nasaeup. 

Sec. II. Ang tanan nga talan-aon quinahanglan rTga mahamtang 
na, turTga sa oras sa dili pa pag buesan ang Exposici6n. Pananglet 
maj dili maeatuman sini, ang pangolo sang natungdan iTga Departa- 
mento, sa easugtanan sang manogdumala sang rriga talanaon, maga 
sogo sang naga eaigo sa iya eatumanan rTga m^a-id-id. 

^ Artioulo XVI. 

SEeeiON I. Con diii sa sogo sang iirga pangolo sang Departa- 
nrento eag easugtanan pang manodumala sang inga talan-aon, ang 
mga guinsugdan indi mabutang sa du-ug nga natugut sa ealalram- 
tangan. 

^Sec. II. Ang Gonrpania sang Exposici6n magapatigayon sing 
Tiiga talagu-an sang mga napanudlan, sa hinaeay nga labing cul)us 



Hosted by 



Google 



')') 



eag sono sang guinasueut sang eaangay man nia, eag ang expositor 
magapili eon di-in bala ang luyag nia nga tagu-an. 

Sec. III. Paga patigayonon man, eag sa labing eubus iiga bili^ 
ang pag dala sang amo nga mga solodlan sa talago-an. 

Artigulo XVII. 

SECCi6isr I. Bisan ano nga talanaon indi mahuad bisang sa ano 
iiga pa-agui^ eon dili sa easogo-an sang tag-iya eag easugtanan sang 
manogdumala sang mga talan-auon^ eon sa sogo man lamang sang 
Presidente sang Oompania. 

Artioulo XVIII. 

Ang mga expositores ng^^ bu-ut mag bayad agud maeapulos sa gui- 
hapon eag mahatagan sing eleetrieidad, vapor, aire eomprimido eag 
iban pa nga eusug eon pag pabuyong sang mga maquina, sa bitin sa 
gas eon sa tubi^, quinahanglan nga ila pangayo-on sa naga pangolo 
sang Departamento nga natungdan. Uala sing pahayag sa sini nga 
eatoyo-an^ nga sarang matatap eon dili mapa-upud sa mga dina- 
ulda-ul iiga mabaton sa manogdumala sang mga bul^tiaioii eag pala- 
tidogon nga paga euha-on niya^ sa patigayon sang mga pangolo sang 
Departamento, eag eon ang pahayag pag easugtanan na sang manog- 
dumala sang mga talan-auon^ paga pat-oron ang ila paga easugtanan 
sang Oompaiiia sang Exposiei6n^ sa ealalangan sang am6 nga 
manogdumala siling sang tagsa ca eabtangan. Ahg mga manodu- 
mala sang mga buluhaton eag mga tialon-auon may gahum sa pagha- 
tag, nga uala sing bayad eag siling sang naga eaigo sing diutay nga 
sa pahulag sang mga maquina eag iban .pa iiga gamit. 

Artioulo XIX. 

Secci6n I. Maga tugut sing nabulag nga mga talan-aon^, iiga 
sarang man maeapabayad sa pag sulud; mga ealan-an eag ilimnan,* 
mga palanglingauan^ mga balaliguia-an^ eag iban pa^, siling sang 
mga ea-abtangan nga igahatag sa tagsa tagsa sang mga natungdan 
nga pono-an. 

Articulo XX. 

Secci6n I. Ang Gompania sang Exposici6n magapaluas^, sa pu- 
long iiga Ingles isa ca talamdan nga oficial sang tanan iiga inogpa- 
dala sa Exposici6n. Ang iban iiga guinharian, eag ang Gobierno 
sang mga Estados^ Territorios eon Distritos sang Estados Unidos 
iiga nag padala sing tiiigub sa Exposici6n sarang maeapaluaas sing 



Hostedby 



Google 



. \ 56 

mga talamdan nga natiingud sa ila eon paiigayo-on eag igtugon sang 
manogdumada sang mga talan-aon sa Presidente^ eag sa ubus na 
tugutan sini. 

Seo. II. Ang Cpmpaiiia sang Exposici6n amo lamang ang ma- 
eabu-ut sa pag baliguia sang amo nga mg'a talamdan 

Artigulo XXI. ' 

SEGGioisr I. Ang eompania sang Exposici6n magatalapii eag ma- 
gabayad sang mga angay liga mga bantay nga magpahusay sang pag 
sulud eag pag gua^ papaeadto-paeari eag pag sinalay6 sang mga 
tin6o eag maga tatap sang tanan nga nahanungud sa Exposici6n eag 
sang mga talanaon. 

Seg. II. Ang Exposici6n magahuput sing mga sologo-6n eag ma- 
nogsiling, nga magahauan sing maid-id sang mga alaguian sang 
eabilogan sa Exposici6n eag sang mga nasaeup sang mga bulutaiigan 
apang uala sila labut sang mga alaguian nga guindugang sa ca- 
ayuhan lamang sang pila, eon isa ca tao^, eon sang mga palahimta- 
ngan nga pinatindog sang iban nga guinharian eon sang mga 
Estado^ eon iya sang Exposici6n man. 

Seg. III. Ang mga expositor sarang maeabutang sing mga ban- 
tay sang ila mga eaugalingon sa guihapon nga nabuesan ang Expo- 
sici6n, apang ini indi man mahimo eon dili sa pag tugut nga nasulat 
sang mga talan-aon. 

Seg. IV. Ang mga guinharian, Gomision, eatipunan eag mga tdo 
eag iban tanan sa guilayon n^a sila mag expositor, nahangpan na 
nga magasonod sila sang mga tulumanon sa pag dumala eag pa agui 
sang Exposici6n. 

Artigulo XXII. 

Secci6n I. Ang pag solondan sa pag balus sa pag hatag sang mga 
premio am6 ang sa labing ma-ayo, sa ubus na mapa-anguid, sa pag 
labao sang isa ca butang sa isa siling sang jurado nga maga usisa, 
iga paquilala sa tungud sang mga diploma, iiga maga sari-sari sing 
apat: Gran premio, medalla nga bulauan, medalla nga pilae, eag 
medalla nga sauay. 

Sec. II. Uala sing butang nga masieuay sa pag hatag sang pre- 
mio, eon dili sa easugu-an sang Presidente sang Exposici6n liga 
maga sogo sa ubus na nia mapamati-an ang mga pono.-an iiga inga 
macaquilala nga paga pili-on sa am6 nga eatuyu-an. 

Seo. III. Iga taeus sa eadamu-un sang mga butang, maga pili 



Hosted by 



Google 



57 

sing maghohoeom^ apang ang tatlo sa lima ca bahin paga pili-on sa 
niga tao iiga taga Estados Unidos. 

Ang mga manoghohoeom nga paga tapu-an sing mga tinao sa 
tanan nga guinharian^ paga pili-on itaeus sang eadamu-un sang mga 
hueom nga natungud sa tagsa ca grupo sang pag sarisari eag itaeus 
man sa eadamu-un sang amo nga grupo. 

Sec. IV. Ang Presidente sang mga manoghohoeom sang grupo 
paga pili-on sang iya mga ca updanan. Ang amo nga Presidente 
mangin isa sang mga maghohoeom sang Departamento^ eag ini sila 
magapili man sang ila Presidente, iiga mangin isa man sang magho- 
hoeom nga labing mata-as sang Exposici6n. 

Sec. V. Iga pabantala man sa olehe ang mga tolomanon eag mga 
pagbulut-an sa nahatungud ,sa mga premio^ eag paga patoron eon 
pila ang mga magohoeom nga matungud sa iban nga guinhari-an. 

Sec. VI. Ang mga pagtugut sing palahamtangan sa mga exposi- 
tores, ang pag sari-sari sang mga butang, ang pag pili sang mga 
manoghohoeom eag mga peritos sang Exposici6n igatuguian sa 
eagamhanan sang Gompania sang Exposici6n eag quinahanglan ang 
easugtanan sang Comisi6n sang am6 iiga eertamen. 

David R Eranois, 

Presidente. 
Doyfe. 

Walter B. Steyens, 

Seeretario. 



Hosted by 



Google 



Hosted by 



Google 



PAO BAHIN BAHIN. 



59 



Hosted by 



Google 



V., 



Hosted by 



Google 



SINARI-SARI. 






PAGTOLON-AN 

Departamento A. 



Grupo 1. 
Pag tolon-an nga .sa painono. 

eiase 1. Kindergarten. 

eiase 2. Hinalintaga sang natun-an. 

eiase 3. Pagtolon-an eag tagna sang niga manogtoto-on. 

Clase4. Mga bolotho-an sa pagpadayon sang tolon-an eon pag sulit 
sang natun-an laquip ang mga bulutho-an nga guinahi- 
ngadlan de verano eag mga bolotho-an sa gab-i^ mga 
bolotho-an nga pinili. 



Legislaeion, tinalapu^ estadistieas generales. 
Superintendeneia eag pag dumala sang mga bulotlot- 

ho-an. 
Mga bolot-ho-an, mga dina-ulda-ul^ mga solondan, 

talamdan sa pag lieao sang mga balati-an sang naga 

bolotho, pagpa-agui sang pag tolonan^ mga ea-ayu- 

han iiga natigayon. 

Grupo 2. ' 

l^ag tolon-an nga madason. 

eiase 5. Mga bolot-ho-an nga paga tolon-an sa mga easubong man 
sang pamono nga pagtolon-an eag Aeademias; mga 
boluthu-an nga easubong man sang nasambit sa mga 
hilieoton sang eamut; amo man iiga bolotho-an sa pag 
to-on sang pagbaliguia-ay eag binaelanay. 

eiase 6. Pag tolon-an eag mga tagna sang magtoto-on. 

61 



Hb^ted by 



iGoogle 



62 

Legislaeion, tinalapu, estadistiea. 
Mga bulot-ho-an, inga talamdan. 
Sut)erintendencia eag pag dumala sang maiiga bolot- 

ho-an; iSga pa-agui sa pag to-on; mga ea-ayuhan 

nga natigayon. 

Grupo 3. 
Pag tolon-an nga labing inata-as. \ 

eiase 7. Mga Oolegio eag TJniversidad. 

Glase 8. Mga bolot-ho-an eag inga institueion sa alam, eag natu- 

ngud sa Ingenieria. 
Glase 9. Mga bolotho-an sa naga easarisari nga mga palangitanan 

sang tao. 
Olase 10. Guinatipunan sing mga balasahon. 

eiase 11. Gruinatipunan sing mga talan-aon eag mga eatingalahan 
eag natungud sa alam eag quina-adman. ] 



Legislaeion^ tinalapu^ estadistiea. 
Mga pamalay ; mga talamdan eag solondan. 
iPagpa-agui sang pag to-on, pag paaguisod, pagtatap^ 
pagpa-agui sa pag usisa eag iban pa. 

Grupo 4. 

Pag tolon-an nga nahanungud lanian sa quina-adiuan. 

[Pag tolon-an sang dibiijo, pag pinta eag milsiea,] 

eiase 12. Mga bulutho-an eag instituto sa pag to-on sang quinaad- 

man. 
eiase 13. Bulut-hu-an eag Departamento sa musiea Conservatorio 

eon tolon-an sang musiea nga sa eagastohan sang Go- 

bierno. ^ 



Mga pa-agui sa pag toon; mga ca-ayuhan nga natiga- 

yon. 
Legislaeion, tinalapu^ eahayagan iiga eabilogan. 

Grupo 5. 

Pag tolon-an^iiga nahauungud lamang sa j)ag parigoiua. 

eiase 14. Oolegio eag departamento sa paiiguma ; inga eatamnan sa 
pag tilao ; pag tolon-an sang mga eaeahuyan. 



Hosted by 



i 

(! - ■ . 

'^ :,. ■ 63 - ^' 

Pa-agui sa pag to-on; mga pinat-inan eag mga ino~ 

sisa ; easayoran. 
Legislaeion tinalapo, eahayagan nga eabilogan. 
Pamalay eon eamalig; talamdan eag solondan. 

GrRUPO 6. 

Pag tolon-an nga nahanungud lang sa pag patieang sang binaelanay eag pag 

baliguid, eag sa industria. 

eiase 15. Mga buluthu-an eag pag binaliguia-ay. Mga buluthu-an 

sa gab-i. 
eiase 16. (a) Bolotho-an sa pag palaeat sang pag binaelanay eag 

pag bla^iguia. 
(&) Baiigaran sa pag tieang sang dalageu na nga pagbali- 

guia eag binaelanay. 
eiase 17. Pag banggad sa sini nga butang sang tumandue. ^ 

Olase 18. Pag banggad sa sini nga butang sang niga ata. 



Legislaeion^ tinalapu^ eahayagan. 

Mga bagay eag eamalig; mga talamdan eag solondan. 

Mga pa-agui sa pag to-on^ easayuran. 

Grupo 7. 

Pag tolo-an nga nahanungud lang sa mga naeulangan sa lauas eon sa huna- 

huna. 

eiase 19. Mga balay nga tolon-an sa mga bulag; mga tolon-an nga 

angay sa mga bulag. 
eiase 20. Mga balay nga tolon-an sa mga apa nga bungul. 
Glase 21. Mga balay iiga tolon-an sa mga bu-angbu-ang. 



Pag dumala pag pa-agui solondan sa pag to-on, easa- 

yuran. 
Mga ealalaiigan sa pag to-on. 
Legislaeion^, tinalapU; eahayagan. 
Mga balay ; talamdan eag solondan. 

Grupo 8. 

Mga ea-abtangan nga nahanungud sa talagsa ca pag tolon-an. — Mga Hbro nga 
guineaisahan nga tolon-an. — Mga galamiton eag mga dapat sa mga bolot-ho-an. 

Ohase 22. Bolot-ho-an sa mga binolan nga mainit. 



Hosted by 



Google 



64 

eiase 23. Gadugayon saiig tinu-ig sang pag tanom^ balasahon liga 
nahanda sa tanan bagay nga iSga tolon-an laquip ang 
inga imol. Buluthoan sa pag sinolatay. 

eiase 24. Gatipunan eag eahi-usahan sang inga mangin-alamon. 

eiase 25. Mga pag lapnag sa pag tolon-an ; mga libro iTga guinpili 
nga tolon-an eag iban pa. 

Clase26. Mga galamitong, eag dapat sa mga bulut-ho-an. 



Hosted by 



Google 



QUINA-ADMAN. 

Departamento B. 

[Mgii btiliat iiahandA n^'-a naloyagan sang inga buhat mga artos sa iban nga guinhari-an eag 
sang Estados Unidos, nga napahayag na sa iban nga esposici6n eon uala man.] 



Grupo 9. 
Mga pinta eag dibujo. 

eiase 37. Mga piiita sa panapton, sa eahuy^ sa bulauan, sa sauay^ sa 
pilae eag iban pa nga nietal; sa esinalte eon eristal iiga 
(linuagan sa poreelana eon pingan nga malapus toloeon^ 
sa eristal eag iban pa iiga irTga pinatabu tabu sa pina- 
agui sang inga guina pinta nga nasaetan sang lana 
(oleo);, liTga pinta liga natunao sa tubi nga may saeut 
lig'a mapilit (al temple), talo eag iban pa man iiga 
pa-agui ; inga pinta iiga aiTgay sa mga eota ; inga pinta 
iiga masampao sa pininta liga bag-o nga naga ilog sa, 
du-ag sang isa ca bato (al fresco). 

eiase 28. Mga pinta eag earton sa pluma^ eag sa amo man iTga 
\ lalang sa bisan ano ang napintahan. 
Mga pinta liga magagmay sa tiposo. 

Grupo 10. 

Grabado eag Htogralia eoii pag huad sa bato sang sinulat eag eon ano pa nga 

pininta eag quinurit. 

Clase-29. Aguas fuertes^ gravado monoeromo eag pilieromo. Auto- 
litograiia sa lapiz sa earbon eon sa pineel. 

Grupo 11. , 
Eseultura eon nahanungud sa mga buluhaton nga bus-og. 

Clase.30. Mga bus-og eag inga puni liga bus-og mga bus-og nga 
naga polon)^ot liga marniol, sauay eag iban nga metal; 
terraeota duta liga maputi, eahoy tiposo eag iban liga 
liiga gamit. 

eiase 31. Solondan sa yeso eag sa terra-eota. 

4914 _5 65 



Hosted by 



Google 



6(; 

eiase 32. Mga medalla grabado sa niga mahal nga bato, camafes, 

eag grabado. 
eiase 33. Grabado sa bato, sa eahoy, sa tiposo eag sa iban man nga 

gamit. 

Grupo 12. 
Arquitectura. 

Clase34. Mga eurit-eurit nga talamdan^ mga solondon eag mga 
retrato sang mga balay eori mga eamalig nga nahuman. 

eiase 35. Mga da-ulda-ul eag mga pahayag sang balay eon eama- 
lig nga indi nasaeup sa ingenieria, arquitectura, eon sa 
mga palatindugon nga balay eag eamalig. 

eiase 36. Mga eurit-eurit iiga talamdan, mga solohdan eag mga- 
retrato eon easusihan nga naga eabanguit sa arquitec- 
tura. 

eiase 37. Mosaieo mga pa-aguid sa tinga eag mga mosaieo sa eristal. 

Grupo 13. 

Mga tinipon nga pinanghulaman. 

Pina-inpa-ln sa mga binuhat sang quinaadman iiga mga espeeiai^ 
eag naga la-Inla-in, n^a naguiean sa mga institutos eon eolegios nga 
indi natungud sa guinabuligan sang Gobiierno nga mga angguid 
sang nagk easari-sari iiga elase nga nangadlan sa departamento 
sang Norte. 

Grupo 14. 

Mga butang nga binuhat sang quina-adman sang eamot, eag mga j)inatuga. 

eiase 38. Mga nahimo sang quina-adman sa eristal ang uala masu- 

iud sa grupo 12^ elase 37. 
Giase 39. Mga nahimo sang quina-adman^ sa lunang. 
CIase40. Mga nahimo sang quina-adman sa bulauan eag iban iiga 

metal sa eolon eon sa poreelana. (Ang uala masulud 

sagrupo ll^ elase 30.) 
eiase 41. Mga nahimo sang quina-adman sa panit. 
eiase 42. Mga nahimo sang quina-adman sa eahoy. (Ang uala ma- 

hangiip sa grupo 11, elase 30. ) 
Olase 43. Mga nahimo sang quina-adman sa panapton. 
Clase44. Mga eneuadernaeion iiga naga eabanguit ang iya eata- 

hum. 



Hos.ted by 



Google 



' ' 67 

Clase46. Mga nahimo sang quina-adman;, liga aiigay inogpahayag 
sa uala masulud sa mga elase nga nangadlan na, sa sini 
iiga grupo eag iban pa iiga Departamento sang quina- 
adman. 

Ang mga indi mabaton. 

Indi mabaton ang manga butang nga masonod : 

1. Ang mga huad^ bisan ang mag luas la-in nga patuga sang 
guinsundan^ subong pananglit. Ang mga grabado ang mapaluas sa 
pa-agui nga sa maquina nga indi sa eamut. 

2. Ang mga pininta^ mga quinurit-curit eag grabado nga uala 
mapahamtang sa eiiadro. 

3. Ang mga bus-og sa lunang nga uala maluto. 



\ 



Hosted by 



Google 



ARTES LIBERALES. 

Departamento C. 



Grupo 15. 

Nahaiuingud «a iniprenta. SarLsari nga pa-agui sang pag imprenta. 
[Mga buluhaton, n^^a pa-agui, aig ang nialiiino.] 

Clase46. Mga iTiaquina eag galaiuiton sa pag iniprenta, litografia, 

mga pag iinprenta sa sauay, autografia^ grabado sa 

sauay;, sa zine. 
eiase 47. Mga niaquina sa pag imprenta foto-meeaiuco. 
eiase 48. Buluhaton, liiga galaniiton, iiiga naliinio sa pag tunao saiig 

liiga letra eag iban pa iiga guina iinprenta. 
Clase49. Mga maquina sa pagpaigo ea^' pagpalaoat saug liiga letra 

eag iban pa sa iinprenta. 
eiase 50. Buluhaton iTga aiTgay guid lang sa papel de4>aueo, liiga 

estampilla postal. 
eiase 51. Mga maquina sa pag sulat. 
eiase 52. Mga solondan sa pag paitum eag iban liga duag sa im- 

prenta^ litogratia^ eag pag imprenta sa sauay^ eag iban 

pa tanan iTga pag imprenta. 
eiase 53. Mga tilao sa grabado e^ag dibujo iTga natigayon, liga sinu- 

lit^ mga pinasangead eon pinadiotay sa pa-agui iTga sa 

metal eon sa paretrato. 

Grupo 16. " 

l^ag retrato. 
[Buluhaton, {;a-agui, nahimo.] 

eiase 54. IMga bnliihaton, liTga galamiton eag dapat sa pag reirato^ 
l)uluhaton sa liiga gnina buhatan saiTg- liTga saneap sa 
pag retrato. . 

eiase 55. Xegativas eag positivas sa eristal, sa ])apel sa ealioy sa 

panapton sa esmalte eag iban pa. Pag eulia sang 

larauan liga maluboiig sa natapiean, eon mapaolbo 

man ; f()toeolografia, fotolitografia, ])ag pa retrato sa 

()8 



Hosted by 



Google 



69 

inalayo eag iiiapadaeii tuiigiid saiig iriga lentes estereos- 
lopieas^ pag pa daeu eag pag eulia saiTg retrato saiig' 
lahiiig' magainay tuiigud sang liTga lentes iiga magamay 
guid;, aiig pag euha sang retrato liga dao, pininta. Pag 
dalageu sang mga retrato sa palatonlaton ekg ang 
tanan nga pa-agui sa pag retrato. 

Grupo 17. 

Mga tolon-an eag iiiga balasahon nga guina palai^nag. 
[Mga buluhaton eag nahimo.] 

eiase 5(). Mga Periodieo^ mga revista^ eag iban nga riiga balasahor 

iTga guina palapnag sa inadlaO;, sinimana eon binulan. " 
eiase 57. Tinipon iiga mga tolon-an iTga maeatapu sing mga biblio- 

. teea^ iTga naga easalu. 
eiase 58. Mga tolon-an iTga bag-6 eag inga bag-o iTga na imprenta 

saiTg liTga da-aii iTga tolon-an. 
CJase 59. Mga euriteurit iTga talamdan^ mga eatilingban saiTg iTTga 

inapa eag inga albums. 
CJase ()0. Mga na imprenta iTga liiga toloealion sa musiea. 
CJase ()1. Mga bululiatoii;, mga pagpa-agui eag nahimo sa pag talii 

eag pag hapin saiTg mga tolon-an. 
eiase 62, Mga tilao sang pag tahi eag pag hpin sang inga tolon-an . 

sa pag imprenta sa relieYO;, sa dorado eag ibaii pa. 

Griipo 18. 

Mga mapa eag galaniiton nga natimgud sa pag talastas sang eahinitangan» 
sang (Uita, sang ealibutan, sang isa ca duug. 

eiase 63. Mga mapa liTga eatilingban sang mga mapa iTga iiaga ta- 
lastas sang eahimtaiTgan sang* duta^ sang mga iiaga 
sarisari iTga butang iTga nag talapie sa eahumanan sang 
duta^ saiTg eatubian^.sang eabitoonan eag iban pa. - 

eiase 64. Mga inapa sang duta sa taiian iTga elase^ mga mapa sang 
isa ea duug iTga Jianap^ eoii pa bus-ugan. 

Ckse 65. Mga globo iTga naga ilog sang diita eag sang langTt;, liTga 
iiiahimo eag eiiadro sa estadistiea. * 

eiase 66. Mga euadro^ eag ahiianaque iTga nahanuiTgud sa saeayan 
sa eapuslanan sang mga naga usisa sang nahanungud 
sang inga eabito-o-iian eag sang palasaeay. 



Hosted by 



Google 



70 

Grupo 19. 

Mga galaniitoii pa pag paigo, iriga eiiarta eong pilae eag iiiedalla. 
[BuluhaJon, pag pa-agui, nahinio.] 

eiase 67. Mga galamiton eag easangeapan, nga nahanungud sa pag 
isip eag banta, eag sa niga ea-alaman. 

eiase 68. Mga galamiton eag easangeapan sa pag taeus eag pag 
tungead sa pag taeus sang duta sa pag taeus isa ca 
duug, eag pag buhat sang plano sang duta, mga taeus^ 
mga talan-auan eon naga taquilid eon tadlung ang isa 
ca butang nga matapan^ mga talan-auan eon malain 
eon ma-ayo ang tiempo^, mga mdquina sa pag banta^ 
eag iban pa. 

eiase 69. Mga galamiton eag easaneapan sang mga talaesan eon 
sulueban^ niga balanta-an sang labing diutay iTga bu- 
tang (yierners) mga tornillo mierometrieo, mga ma- 
quina sa pag pihae^ mga timbaiigang iiga ma-abtie 
guid;, eag iban pa. 

eiase 70. Mga easangeapan sa pagpasanag sang pag toioe iiiga 
easangeapan nga nahanungud sa eabitoonan, mga ins- 
trumento flsico, mga instrumento meteorologieo, eag 
iban pa, mga easaneapan nga nahanungud sa mga labo- 
ratorio eag observatorio. 

Olase 71. Mga puluntahan sa labing malayo nga dapat sa mga art- 
lleria eag sa mga hinangniban nga naga lupue iiga ma- 
gagmay, mga talanauan sa labing malayo nga dapat sa 
mga militar. 

eiase 72. Talaesan, sulueban eag varali-an sa naga lainlain^ nga 
guin hari-an. 

eiase 73. Galamiton sa 'pag buhat sang pilae eageuarta, eag mga 
medalla, galamiton sa pag timbang sang iiiga metal. 
Galamiton 'sa pag pag-igo sang eadaeu-on sang pag 
soeot sang iban nga metal sa pilae eon bulauan, sa pag 
tunao sang metal, sa pag horma sa boj6/sa pag panipis 
sang metal, sa pag pa tiondo, sa pag pa bilog, pag pala- 
pad, pagpanipis eag pag palaba eon pag lip-ot sang 
metal, sa pag idlao; sa pag paigeS sang eabug-aton sang 
mga pilae eon euarta, sa pag isip, sa pag himo nga 
euarta, sa pag pa igo sang euarta eag mga medalla sa 
dili pa pag gamiton ; galamiton sa pag hieot sang inga 



Hosted by 



GsPgle 



71 

eolieot eag pisae ; mga euarta eag medalla ; mga tolon- 
an niga nahanungud sa pag buhat sang euarta, mga 
pahayag eag iban pa. 

Grupo 20. 
Sa pamulong. 

eiase 74. Galamiton^ mga easangeapan mga hilieuton nga nahanu- 
iigud anatomia, histologia eag baeterelogia. Mga so- 
londan sang anatomia sa may balati-an eag uala^ mga 
preparaeiones histolagieas eag baeterelogieas. 

eiasd 75. Mga easangeapan sa pag esterelizar sang mga galamiton 
eag inga dapat sa pag bulong sang pilas. 

eiase 76. Mga gamit sa pag pangusisa sang mga manogbulong, sa 
bug-os nga ealauasan sang masaquit eon sa bahin nga 
may balati-an. 

eiase 77. Mga gamit eag mga easangeapan sa pag bulong sa tanan 
liga elase^ sa isa lang^ eag sa natungud lang sa tagsa ca 
elase sang pilas. 

eiase 78. Galamiton sa pag bulong sa mga pilason. 

Glase 79. Mga easangeapan. 

. Mga easangeapan sa pag higud sang lauas sang eabata- 
aU;, mga nogbulong ; galamiton^ mga gamit eag easang- 
eapan sa natungud sa easangeapan sa pag hauan sang 
lauas siling sang nasogo sang mabulong nga isa lang 
natungdan. ., 

eiase 80. Mga gamit eag easaneapan nga ha dapat na sa gabut eon 
pag ilis sang ngipon. 

Olase 81. Mga easangeapan iiga napat sa mga masaquit, mga lulid, 
eon uala na sing mahimo eag mga buang ; mga tiil nga 
eahoy eon iban iiga butang. 

eiase 82. Mga butiquin eag talagu-an sang m^a easangeapan sang 
mga manogbulong sang ejercito sa duta eag sa dagat. 
Gralamiton sa pag tabang sa mga pilason sa pag- 
auayan. Gralamiton sa pag tabang eon may abutdn 
balati-an ; aman sa pag atipan sang mga masaquit eon 
pilason sa dalanon eon sa pag-auayan. 

Glase 83. Galamiton sa pag tabang sang mga tauo iiga dao malumus 
sa aso eon sa tubi eon iban pa. 

eiase 84. Gamit eag easangeapan sa pag bulong sa mga easapatan. 



Hosted by 



Google 



.72 

Grupo 21. 

Mga tolongon sa nuLsiea. 
[Galamiton, sa pag pa-agui eag natigayon.] 

eiase 85. Galamiton eag pa-agui sa pag himo sing inga tolongon sa 
musiea^ liiga tolongon iiga guinahuyup^ liiga tolongon 
iiga laton eag eahoy mga tolongon liga may euerdas. 

eiase 86. Mga tolongon liga guinahuyup^ sauay eon eahoy iTga may 

. liiga buho nga may taeuptaeup eon uahi^ ang inay 

huluypan lang^ ang guina supsup eoii mag huyup^ ang 

sa patayog eag may taeup taeup eag inay tiliponan^' eon 

uahi, sang haiigin. Mga eilindron eag iban pa. 

eiase 93. Mga gamit nga bulagbulag sang mga toiongon eag gaUimi- 
ton sa orquesta^ euerdas sa liiga tolongon eag galami- 
ton. 

eiase 94. Mga tolongon sa una liga iTiga pumuluyo^ liiga buhat lang 
sa paiiguna eon bisan diin inan mag guiean. 

eiase 95. Mga gamit lig-a naga eabit eag inaea paigo sang eompas 
, sang musiea. Metronomos. 

Grupo 22. 

Teatro. 

[Galamiton eag panapot.] 

Glase 96. Galamiton sa sulud sang teatrd eag liTga sangeap liga pili. 

Ckse97. Mga pag bulut-an eag pag patigayoii sa pag lieao sang 
■'' : sonog eag pag patay sang ealayo. 

eiase 98. Mga puni, liiga telon, liiga telon liga metal, liiga gasa, 
mga rede, mga panapton liga naga sarisari ang duag, 
mga inog pinta, mga guina palhitan sang pinta (pa- 
leta) mga lubid, mga salsalon iiga pili, liiga pag suga, 
gamit sa eleetrieidad, mga bambalina, liTga tolongto- 
ligan sang eandila, mga lipon liga inay duag sa liTga 
su'ga, liiga gamit sa pag ilog sang dabdab sang ealayo, 
sang aso eag sang quilat; mga iuegos artiiieiales, mga 
landong, mga pamahuy, mga pa idlaeidlae. 

eiase 99. Maquina ; mga inogbatae sang mabug-at, mga hulut, liTga 
huluthulut, mga talapaean eon salog nga mabotongbo- 
tong, niga lipon nga ma botongbotong, mga palanaguan 
sa salog sang guluua-an mga palalipdan, iiTga panim- 
bang. 



Hosted by 



Google 



73 

eiase 100. Mga panaput; inga panapton iiga pinill^ iiTga imprenta 
iTga naga sari-sari^ mga sapin iTga nianipis lapaean 
liiga liias^ inga sapin liga inog sa-ot; inga bulioe nga 
tinaguie nga angay sa liiga opao inga buiigut^ inga inog 
bulit^ liiga panapot nga guina su-ub agud indi niaqui- 
lala. 

eiase 101. Pag patuliao sang naga sarisari iTga^ subong sang linti 

olan iig'a batobato^ haiTgin panon-og^ inga lupue^ eag 

. ang liiga gamit sini nga tanan. Mga patigayon iTga 

'' naga sarisari sa earton^ niga gamit sa balay^ iTga lalan- 

%^aon sa malayo. 

Grupo 23. 

Mga pa-agui ya Qiiiinica eag natiingud sa inga bulong. 
[Galamitoii pag pa-agui, nahimo.] 

eiase 102. Mga gamit sa isa ea telemplahan sang liigu bulong^ liiga 
solog-an sa pag esmalte; iriga tayhop^ liiga. iiiog-ipit, 
liiga palamalhan^ iTiga sala-an^ liiga hornos eleetrieos. 

eiase 103. Mga gainit sa pag quilak sang mga metal liga natunao 
na eag iiahimo iTga liiga hias eon galamiton. 

eiase 104. Mga dapat eag pag pa-agui sa pag hiuat sang liag'a pro- 
duetos quimicos, superfusfatos^ liig'a habon^ liTga ean- 
dihi eag gliserina. 

CJase 105. Mga gamit eag liiga pa-agui sa paghimo sang guinatauag 
agua oeeigenada, ploro, hypoeloritos, eloratos, sosa eag 
iban iTga inga ea-aiTgay sini iTga inga butang. 

eiase 106. Mga dapat eag liiga pa-agui sa paghiuat sang inga eseen- 
eias vegetales, liiga tague sang eahuy, liiga eaueho ng'a 
guinabaliguia, ang liiga sarang magamit, salih sang 
eauelio eag sang liig'a guinahimo sa gutta pereha. 

eiase lOT. Mga dapat eag pa-agui sa pag patigayon sang mga bu- 
tang iTga liiga miiieral iTga sarang magamit sa pag 
suga, pag init eon padanlug, earbon, petroleo, ozoque- 
rita^ ete. 

Chisel08. Dapat eag pa-agui sa pag puhis sang liiga usie sang 
guinabuhat iTga papel. (Sa pa-agui sa quimica eon 
sa eleetrieidad.) 

eiase 110. Mga ganiit eag pa-agui sa pag pahubas eag paghimo iiga 
tubig sa gahom sang init, sang gas (tan-aon ang 123) . 



Hosted by 



Google 



ipiase 111. Mga gamit eag pa-agui sa paghimo liga panapton sang 
mga hilo artiiieial. (Tanaon ang 124.) 

eiase 112. Dapat eag pa-agui sa pag himo sang inga bulung. 

eiase 113. Aeidos, alealis, sales sa tanan nga sarisari^ asin^ ang mga 
nahimo eag maeiiha sa mga tubi nga naupud sa asin^ 

eiase 114. Azufre iiga natinlu-an eag ang mga maeuha sa azufre. 

eiase 115. Mga fosforo. 

eiase 116. Agua Oeeigenada, ozono. 

eiase 117. Mga mahimo nga sarisari sang mga industrias quimicas; 
talo eag ang mga lana iiga maeuha sa talo, goma eag 
gelatina^ mga eseeneia^ mga barnis, naga sarisari liga 
mga pasta^ tinta sa imprenta mga biton. 

Glase 118. Gaueho nga guinabaliguia gutta pereha. 
' eiase 119. Mga lugum eag inga du-ag. 

eiase 120. Mga butang iiga nahimo sa dapat nga mga mineral. 
Mga guinagamit sa pag suga, pag init, pag padanlug 
petroleo iiga reiinado eag paraAna. mg 

eiase 121. Mga maeuha sa pag uling sa isa ca solodlan nga tinae- 
pan. 

eiase 122. Mga aleohol nga indi guid ma-ayo eag inog silimbog. 

eiase 123. Gas iiga guinhimo nga tubig. 

eiase 124. Mga hinabul iiga mga textiles artificiales. 

Glase 125. Mga dapat sa pag buhat sang mga bulong liga sarisari. 

Glase 126. Fuegos artiAeialeS;, rriga bomba nga tanda-an, mga inog- 
earga nga sarisari sa eaiion eag fusiL 

Grupo 24. 

Sa pag buhat sang papel. 
[Mga dapc4t nga quinahanglan, mga dap^it nga iban, pag pa-agni, eag ang patubas.] 

Glase 127. Tinipon sang inga gamit nga quinahanglan sa pag buhat 
sang papel, earton, eag mga earton iiga manipis. 

eiase 128. Mga gamit eag pa-agui sa pag buhat sang papel, sa qui- 
namut lang. 

Glase 129. Mga gamit eag pa-agui sa pag buhat sang papel sa ma- 
quina. 

Clasel30. Mga gamit eag pa-agui sa pag buhat sang mga pasta, 
pasta nga panapton (sa pag pain, pag pili, tinaeus, 
pag pamilit, pag hugas, legia, pamiudpiud, pag paputi 
ca/g pag hugas; pinahimpit, pinility dinuagan, pag 



Hosted by 



Google 



75 

himos) pasta nga dagami^ iiga esparto (sa pag pa-in 
pag ipit, pag utud, pag hugas, lejla, pag binulag, pag 
puti; pag hugas^ pag pa mala) pasta nga eahoy sa 
gahum san quimica eon iya ea-anguid (pinainpain, 
pag hugas, lejia- pag hugas; pag tigayon sang pasta; 
pag pa puti eag iban.pa). 

eiase 131. Mga maquina pag himo papel nga malagpad. 

eiase 132. Mga gairiit sa pag utud pag panghimO;, pag ipit ca:g pag 
higud. 

eiase 133. Mga dapat eag pa-agui sa pag himo iSga papel iiga pinili. 

eiase 134. Mga dapat eag pa-agui sa pag himo sang earton. 

eiase 135. Mga papel nga ma-ayo guid^ eag mga papel nga barato- 
hon iiga aiigay buluhaton nga libro, papel sa Ohina/ 
papel sa Japon^ papel iiga inilog sa papel liga Japon; 
vitela; papel nga quinolahan eag iban pa. Papel sa 
mga periodieo eag pabantala-an^ papel iiga dillbuhu- 
an^ retratohaU;, buluhatan sing mapa ; papel nga bulu- 
haton nga billetes de baneo, pelergaminohon^ papel 
liga sululatan^ papel nga alapuntehan^ mga inoghapin 
eag iban pa. Papel iiga eigarrillohan^ papel iiga suela, 
papel nga inogputus sang mga matam-is^ papel nga 
buluhaton iiga bulae nga artificial^ papel nga inogpu- 
tus^ papel nga tinalohan, papel iiga linanahan. Papel 
iiga guina dapat sa mga balay. Papel nga inogdapat 
sa fuegos artificiales eag sa mga palaluepon^ papel sa 
telegrafo, papel maehe, papel liga manipis, mga ear- 
ton, liiga pasta^ mga pinaanguid sa laea^ papel iiga 
mahining;, papel nga binitunan, papel nga dao panit 
iiga inog putus^ papel liga sala-an nga guina gamit sa 
mga laboratorio^ mga cervezahan, eag iban pa. 

Grupo 25. 

Ingenieria civil eag militar. 

eiase 136. Mga dapat sa balay eamalig eag iban pa (iiga dili eahoy) 
mga dapat nga guieah sa guina euha-an sang mga bato 
iiga balasbasan^ mga dinihon eag linuto iiga duta, 
apug^ eemento, yeso, dinihon nga bato eag iban pa. 
Sangeap eag pa-agui sa pag himo sang amo iiga mga 
dapat. 



Hosted by 



Googte 



76 

eiase 137. Mga pa-agui sa pag pa haiiiiiluuuii saiig liiga gaiiiit iiga 
tulueuron. J ^ 

eiase 138. Pag aman sang liiga dapat sang inog bulogsoe; liiga 
gamit eag pa-agui sang liiga numogpihae sang bato^ 
Siang liiga albanil> sang liiga panday, sang liTga manog- 
buhat sang pizarra;, sang liTga manogbuhat sang liiga 
ma-ayo nga galamiton sa balay^, sang liiga panday sa 
salsaloU;, liiga manogtinga^ liiga yidrierO;, nlga manog- 
pinta^ eag iban pa. 

eiase 139. Sangeap eag liTga pa-agui iTga (|uina-ugali sa liiga bulu- 
liaton iTga guina gamit ang duta^ liiga gamit iiga 
guina uyatdln^ ffiga inogeoteot^ nlga eoloeareton^ nlga 
eanga sa pag pasuli^ liiga earreton iiga mhgiiyudgu- 
yud. 

eiase 140. Mga defensa militar eag ang iya liTga bagaybay; dapat 
sa ingenieria iiga guinagamit sa paguig-auayan. 

eiase 141. Sangeap eag liTga pa-agui eag quina-ugall (uahi labut 
sang inga bomba) sa pag-aman sing liTga eabaeuran sa 
duta liga paga tungtungan, amo num iiga pa-agui sa 
idalum sang duta, liiga inogbuiuil sapag bugsue, liTga 
palabaeuran sa tubig liga may tornillo^ liTga gamit liga 
guina dala sang liangin. 

eiase 142. Sangeap sa liTga pa-agui sa pag palapnag eag pag dala 
sang liTga inog dalapat. 

eiase 143. Sangeap eag solondan sa i)ag buhat sang liTga dalan liTga 
palasiahan eag iban pa'. 

Clasel44. Mga sangeap sa pag pasanag sang liTga baybayon, liTga 
ilog, liTga suga sa dagat, eag liTga latagon iTg'a inina- 
hanu. Mga dapat iTga su saeayan eag militar sa amo 
nian iTga eatuyu-an. 

eiase 145. Sangeap eag solondan iTga quina-ugali sa pag paigo sa 
lalapnagan sang tubi eag gas. (Uahi labut ang gaso- 
metro.) 

Olas^ 146. Sangeap solondan ]Tg*a guina gamit sa liTga telegrafo. 

GrllUPO 26. 

Mga solondan, niga talanidan (^ag (luinuriteurit sa obras i^iihlieas. 

eiase 147. Mga dalan eag iban pa iTga liiga alaguian sa duta. Mga 
taytay eag mga ealog. ^- ^^ 



Hosted by 



Google 



eiase 148. Panaeayoiisa liiga siiba eag inga pag suga sing gas sang 

banna. 
(Uase 149. Snhidlan sang saeayan iTga sadagat, mga tulnmanan;, 

inga taytay iTga inapatiyog; inga sangeap sa pagpa- 

daeu (uala labut ang na tungud sa mga saeayari). 
eiase 150. Mga ealog iiga sa dagat. 
eiase 151. Mga ealog. , 
eiase 152. Aman sang liiga suga eag inga faro iiga angay sa higad 

sang liiga baybayon. 
(Uase 153. Mga sagang sa liiga baha sang mga suba eag mga dalageu 

liga taub sa baybayon. 
eiase 154. Mga ferrocarril liga nahanungud sa mga plano/eag liig'a 
• patindug lig'a hilay eag mga binuhat sang quina- 

adnian. 
eiase 155. Pag buhat eag pag atipan sang mga dalan sa sulud sang 

banua. 
Ghise 156. Mga handa iTga tubi. 
eiase 157. Mga estadistiea, liiga mapa eag mga balasahon nga naha- 

nuiTgud sa mga buhdiaton sa banua. 

Gritpo 27. ^ 

Inginiera nga nahanungud sa mga pag bugsoe. 

(^kse 158. ]\rga pa-agui eag talamdan sa pag buhat sang mga balay 
eon eamalig sang gobierno, eon sang banua sa quin^- 
hanglan iiga espeeial, mga balay nga pukiy-an dalageu 
eag magamay. 

(4ase 159. Mga pa-agaii, mga quinurit sa pag pabaeud sa duta san^ 
binugsue, liiga euta, mga dingding liga apug eag bato, 
inga sahig, liTga atup, mga hagdan. 

eUase 160. Mga pa-anguid iTg>i nasuhat eag iriga solondan sang liiga 
pa-agui sa maquina sa pag pakntong, pahapus eag 
pa-angay sa pag pa saea eag pag pa pauang sang liiga 
manog pasaea, liTga ganha-an eag mga yentana. 

eiase IGl. Mga tahimdan sa pag liieot sang mga albaiiil, mga pan- 
day eag manogpinta, liiga puni sa hiiTgapusan, mga 
atup sa naeaua-an; eag iban pa; nayesohan (3a:g pa:g:\^ 
buhat sang mga dingding, mg'a pag pinta eag pag 
butang sang liig'a yidrio. 



Hosted by 



Google 



MANUPAGTURA. 

[Con m^a buhat sang eamiit eon sang quina-a(iman. 

Departamento D. 



Grupo 38. 

Mga galamiton sa suliilatan. 

[Mtlquina, mga pa-agui eag mga nahim6.] 

eiase 162. Galamiton nga espeeial eag mga pa-agui fga quinaugali 
sa pag himo sang mga galamiton sa sululatan, papel 
iiga sululatan^, mga libro nga eoluentahan eag eolopia- 
han, mga sobre, mga puyo, papel iiga inog putus, eag 
iban pa. 

eiase 163. Papel eag earton^ papel nga may dinalan, papel iiga may 
punipuni^ mga sobre, mga puyopuyo^ mga puyo iSiga 
huluaran sa mga bolotho-an, mga palatinan, mga pala- 
hataU;, mga lilistahan sang mga pag ea-on^ mga baraja^ 
mga laere^ mga oblea^ mga papel nga eiligarillohan 
eag iban pa. 

Olase 164. Mga quinahanglan eag mga gamit sa sululatan, tinta^ 
pluma^ talaedan sang pluma, lapiz, mga laere, mga 
oblea^ inog pit-al sa papel, mga suludlan sang tinta. 

eiase 165. Mga gamit sang mga artista, sa paminta, sa arquitectura^ 
sa eseultura eag dibuJo^ mga tela, mga tar jeton, mga 
lapiz, mga galamiton sa pag bulit eag pag pinta, mga 
instrumento matematieo nga galamiton sang mga 
arquitecto, niga grabador de agua f uerte^ mga grabador 
eag eseultor, papel eag tela dc eolea^ inga papel nga 
dao panit mga duag^ mga barnis^ mga earboneillo, mga 
pastel, mga esfumino,mga tauotauo^mga tolpngtongan 
sang pilintahan mga cajon sang mga duag nga inog 
pinta eag iban pa nga mga gamit iiga uala diri 
mahamtang nga quinahanglan sang mga artista. 
78 



Hosted by 



Google 



79 

Gbupo 39. 

Mga sundang. 

[Dapat, mga pa-agui, mga nahimo.] 

eiase 166. Mga dapat iSga pinill eag guina gamit sa pag buhat sang 

mga sundang, labi na sa pag baid eag pag hipid. 
eiase 167. Mga sundang iiga inog gulut sang pag eaon sa lamesa, 

mga eortapluma, inga sundang nga manipis. 
eiase 168. Mga sundang sang laguartero, sa pag sagud sang uvas 

eag iban pa nga buluhaton. 
eiase 169. Mga gunting eag neeeseres. 

eiase 170. Mga lavaja iiga inog panghimuiigot iiga naga sarisari. 
eiase 171. Mga gamit iiga magamay nga aeero pulido. 
Glase 172. Mga galamiton iiga magamay sang mga platero. 
eiase 173. Mga espada, mga espadln eag iban pa, sa tanan nga 

elase. 

Grupo 30, 

Mga butang nga sa plateria. 
[Dapat, m^a pa-agui eag mga nahimo.] 

eiase 174. Mga dapat nga espeeial, mga galamiton nga uluyatan, 
mga dapat sa pag tunao, maquina, mga torno^ mga 
timbaiigan eag iban pa, mga dapat sa galvanoplastIa 
eag iban pa^ mga pa-agui sa pag himo. 

Glase 176. Mga nahimo sang mga platero i^a galamiton iiga quina 
ugali eon-^sa mga santos sa mga dapat iiga bulauan, 
pilae^ sauay eag iban pa iiga metal. Mga butang iiga 
na doradohan eon plateahan bisan sa ano iiga pa-agui. 

Glase 176. Mga binuhat iiga esmaltado; mga esmalte iiga napinta 
sa metal. 

Grupo 31. 

Mga hids. 
[i)apat, mga pa-agui eag mga nahimo.] 

eiase 177. Dapat iiga pinili, mga paagui sa pag hieot, 

Clasel78. Mga hias iiga ma^ fino. 

Glasel79. Quina-adman sang mga mandg basbas sang mga bato, 
taeus eag basbas sang diamante; taeus eag basbas 
sang iban nga mga bato iiga guina gamit sa mga hias ; 
sa mga bato iiga fino, sa bato iiga labrado eag sa mga 
tipay (tan-auon ang Departamento B, grupo 11). 



Hosted by 



Google 



so 

eiase ISO. Mga hia^ iu:a luKlauan, iiu:a hia:? lui'a guina pa pandala 
sa iban liga inga eabanuanan, cajr nianubii lura liiga 
bidauan : liura hias liga pihie, platino tag aluminio 
oaiT aluminio oair iban ])a. MCTa hias liira mav liura 
bato iiga mahal. 

eiase ISl. Binuhat sang liiga manog basbas sang nTga bato. Ha- 
guio sang liiga matahum liga liiga bato, liiga mutia eag 
iban pa. 

i'hise 1S*3. ^lga hias sa bulauan lig'a double liiga hiaas li^a haguio 
sa sauay eag iban pa iTga metal. liiga hias liga aeero, 
liiga hias iiga maitum, liiga azabaeht' eag vidrio, liiga 
liias liga eoral, liTga ambar, tipay, inutia eag iban pa. 

GRrpo ;V2. 
M^a earelosan. 

(.1ase ISo. Dapar sa pag buhat sang liig-a ivIos sa tanan nTiia elase, 
nlga ganiit sa eamut, lig'a sa maquiiia (liiga toiorno- 
hon eag il>an pa liga gamit ) liiga uasangeapan sa paof 
taeus. 

eiase 1S4, Ang pag aman sang liiga metal iiga guina gamir sang nlga 
naga |uimuhat sang ivlos. A[ga da|>at iTga lainhun 
sang relos, liira ruiKla liura eaja lura bulauan pihie easr 
iban vii, iiga rul>i ^ag iban pa liga bato. liTga earatuh^. 

Glase ls5. ^[ga ivlos ilga liapat sa simbahan eag liTga painalav iTga 
e-augalingoii sang l->anua e«:>n ang gol)ierno. 

eiase lStx ;M:;-i rrlo.- .iTga ralan-auau saiig ]»ag laear sanu liura 
' eabito-onan ; liiga erononittro sa panaeavon. 

llase IST. M^ra ivlos iTga ang naga palaeai fieerriei<lad, haiTIrin ea^ 
rubig. 

('laselSS. :\[ga rt'iosiTga inog adorno;: liTlra r^los iTIra rv::risrrador : 
iTTga rcguia.aor eag liTga rt-los liga inog pui-ao. 

llase 1S9. :Mga rt-los, iTSra masuiuJ sa bolsa liTga erAi>omt>tros. 

dase l^H,*. Mga meir«^»iuerro. p-oumt^iro -liura instrum-iuos r^-irisrra- 
dor^-s iTTlra elepsi*1ra eag liTga relos inra-balas. '. 

i^iasr U*l. ]^Iia iin::anav :v>a gnina dairat sa liHra rei»:>s. 



Hosted by 



|/Q- 



f ' 81 

y. 

l . , 

Grupo 33. 

I Sauay, tulunauan, eag mga easalsalonan nga de arte. 

I [Dapat, mga pa-agui eag mga nahimo.] 

j eiase 192. Dapat; mga plano sang tulumanan solondan eag holor- 

mahan mga easangeapan sa pag pa diutay eog pag pa 

i; eubus paagui sa pag maquina. 

l eiase 193. Pag huad sang mga obra de arte sa sauay^ sa salsalon nga 

\ matunao eag hinanut. 

l eiase 194. Mga obra de arte sa zinc. 

1 eiase 195. Mga metalnga repujado^ estampado eag damasquinado. 

I Grupo 34. 

r ■ '■'■ . , . ■ ■ 

l Mga eepillo, mga talilete eag mga alatalat. 

[Dap^t, mga pa-agui eag mga nahim6.] 

eiase 196. Dapat eag mga pa-agui nga quinaugali sa pag buhat sang 
i mga eepillo mga butang nga panit iiga ma fino mga 

l butang nga mga panit nga manipis eag alatalat. 

eiase 197. Dapat eag mga pa-agui nga quinaugali sa buhat sang 
I riiga eepillo nga guina gamit sa toeador^ sa iigipon sag 

1 ang guina hingalanan nga eepelleria fina, mga eepillo 

I nga galamiton sa balay, sa mga talabartero sa mga 

I caballeriza eag iban pa nga guina hingalanan eepelle- 

I ria eorriente ; mga eepillo sang mga artista eag manog 

I pinta sa balay; mga silhig nga bulbul. 

I eiase 198. Mga gamit iiga panit nga fino, mga estuehe, mga solon- 

I dan sang panapton eon mag laeat, mga bilitbiton nga 

I solodlan sang panapton, mga tagub sang espada, mga 

I solodlan sang euarta, mga solodlan sang sulat, mga 

l solodlan sang papel, mga solodlan sang billete mga 

I solodlan sang tabaeo, mga magagmay nga galamiton 

nga dao hampangan nga panit. . 
eiase 199. Mga galamiton nga dao hampangan, mga estuehe, mga 
magamay nga liiga galamiton nga dao hampanganan, 
liiga solodlan sang mga lieor, mga cajoncajon nga 
suludlan sang guantes, ingia eaban nga may hapin sa 
sulud, mga tinuga sang quina-adman, mga tinorno, 
mga grabado, mga labrado, mga eseulpido sa marfil, sa 
eala eag sa tipay eag iban pa; mga hunsuy, mga sup- 
supan sang hunsuy eag mga galamiton sang manog 

4914 6 , 



i Hosted by 

t 



Google 



82 

tabaeo, mga solodlan sang tabaeO;, mga husay nga 
mariil, eala, panit^ eeluloide, eahoy C£lg iban pa^ mga 
sarisari nga galamiton nga laea, mga sauay liga ma- 
gagmay. 
Clase200. Mga alatalat; mga tabig eag alat nga guinagamit adlao- 
adlao^ mga alatalat nga dao hampangan nga solodlan 
sang matan-is^ mga galamiton sa sulud sang balay, 
dalalhon sa panlaeatan eag iban pa^ iiga mga galami- 
ton nga esparto. 

Grupo 36. 

Mga butang nga sa panlaeatan eag sa eanipainento, niga nahini(') .sa c*auclu) 

eag gutta pereha. 

eiase 201. Mga solodlan sang panapton, mga solodlan nga panit, 
sang mga maleta^ mga saeo^ mga polopetaea sa panap- 
ton, mga caJon nga solodlan eag galamatan. Mga 
Ohapa eag iban pa nga mga galamiton sa mga solod- 
lan sang panapton, mga petaea eag iban pa. Mga 
eohiu;, mga panaput eag sapin nga indi malapus sang 
tubig, mga baston iiga naga hingapus sing matalauis 
nga salsalon, mga songeod iiga angay inog saea sa 
buquid, mga payong. iSTaga ca sarisari. 

eiase 802. Mga dapat nga magubaguba iiga guin himo sa eatoyo-an 
nga dalalhon sa panlaeatan eag sa mga espedieiones 
cientificas^ mga quinahanglan sang mga geologo, sang 
mga mineralogista^ sang mga naturalista sang mga 
eolono, sang mga esploradores eag iban p'a. 

eiase 203. Mga tienda sa eampaiia eag ang iya mga gamit iiga 
higda-an^ mga duyan^ mga puneuan, mga gamit nga 
sarang ma piudpiud eag iban nga mga galamiton sa 
eampamento. 

eiase 204. Mga tienda sa Gampana eag mga galamiton sa puluy-an 
sang mga militar. 

eiase 205. Mga dapat eag mga pa-agui sa pag buhat sang mga 
butang nga eaueho eag gutta pereha. 

Grupo 36. 

Mga hanipangan. 

Clase207. Mga dapat eag pa agui sa pag buhat sang inga hampa- 
ngan. 



Hosted by 



Google 



(Uase 208. Mga liampaiigan^ liiga batabata eag ang mga gamit^ inga 

hampangan mga de metal;, inga relos sang eabataan^ 

mga hampangan inga may maqnina, mga hiiiganiban 

eag visti liga militar sa eabataan^ inga tolongon^ mga 

galamiton sang mga mnneea^ mga eabayo^ mga easa- 

patan, mga salaquian^ mga hampaiigan iiga eauehO;, 

mga hampaiigan liga sa eaalam eag maeatoon. Mga 

hampang. 

Grupo ,37. 

Mga puni oa^ inga galaniiton nga natungud sa niga editieio publieo eag niga 

puhiy-an. 

eiase 209. Mga talamdan^ liiga qninnriteurit eag solondan sa mga 
puni nga indi na maliuat. 

eiase 210. Nahanuiigud sa pamanday; mga talamdan eag solondan 
sang binalay^ mga atup mga boyeda^ mga eiipula^ mga 
tablero eag iban pa. 

Clase211. Mga buhat iiga inog hiiigapus sang puni; mga taeup 
sang gahan-an, mga taeup sang talamua-an, mga ding- 
ding, mga salug^, inga cajon nga dao organo^, mga 
poneo-an iiga 'angay sa Coro sang simbahan eag 
iban pa. 

eiase 212. Mga puni nga may mga marmol;, bato, yeso, papel maehe, 
earton eag iban pa. 

eiase 213. Mga tallado nga inog puni. 

eiase 214. Mga inog puni nga salsalon, mga ventana, mga halam- 
buyan, inga balatibat, mga ganha-an nga salsalon nga 
tinunao eon hinanut. (Tautanon ang departamento 
B grupo 14) mga ganha-an eag mga holohaligue nga 
sauay; mga puni sa atop iiga dalapatan sang tinga 
sauay, zine ; mga palasudlan sang sanag sa atop> mga 
palidpalid ; mga parongparong, mga taeup sang mga 
palasungauan sang aso. 

eiase 215. Mga inog pinta sa eahoy iiga inog puni, sa metal, sa 
bato, sa panapton eon sa bisan ano man iiga sarang 
mapintahan. 

Clase216. Mga puni iiga naga sarisari nga pag agui, sa bato nga 
inog salog, mga sarisari nga pa-agui sa bato iiga 
esmaltado iiga sa dingding eag b6veda. 

eiase 217. Mga aman iiga naga sarisari sang pinagba iiga duta, liga 
, unay sa mga ediiieio publieo eag mga balay nga pu- 
luy-an. 



Hosted by 



Google 



84 

GrBUPO 38. 

Mga easaneapan sa olieina eag mga galaniiton sa balay. 

eiase 218. Mga aparador^ inga suludlan sang tolon-an;, mga lamesa^ 
mga lamesa iiga manipulon, mga sululatan, mga sa- 
lang-atan sang panapton^ mga talago-an sang mga 
panapton^ mga siya^, inga billar, ete. ; mga sofa, mga 
eonAdentos^ ete. 

Giiupo 39. 

Mga galamiton nga eHj)ejo. 

[Yidrieras.] 

eiase 219. Mga galamiton nga espejo iiga guina dapat sa inga sim- 
bahan, sa mga puluy-an nga salamoJanon (edificios 
publieos) eag sa mga puluy-an. M(5a pangayam 
(muestrag) nga espejo iiga dinapat sa liiga hilimo-an 
sang mga caespejo-an (fabrica de vidrieras). Mga 
esmaltes nga pahungud, mga huaran nga mga taeiip 
sang gangha~an iiga napunihan (ventanadas deeora- 
das). 
■ GrRUPO 46. 

Mga monumento sa lulubngan eag mga eadapiitan sa mga ageneias nga ina- 

noglulubong gang minatay. 

Clase220. Mga monumento eon mga eadapatan sa pantion liga 
marmol, pantion nga bato, eag pantion nga sauay 
(metal), mga lulubngan. mga ma-ambong eag mala- 
halon^ eag ang sa ila iiga ea-aiigot. 

eiase 221. Mga luiigon sa minatay eag galamiton sang liiga ageneias 
iiga manuglulubong. 

Grupo 41. 

Pamandayan sasal salon (lerreteria. ) 
[Dapdt, pa-agui eag iiahim6.] 

eiase 222. Mga pahuiigud iiga galamiton nga salsalon, indi iglaquip 
ang mga galamiton iiga salsalaon sang mga mfiquina 
nga mga guina dapat sang mga manogiagari, sang 
mga manogbuhat sang sauay, manog-tunao sang sal- 
mga cajoncajon iiga alambre, hevillas, mga talieala, 
^ mga manog-buhat sang liiga tuereas, tornillos lansang, 

salon, manog himo sang tag diotay ang eabilianan, 
ete. 
Clase223. Mga linganay n'ga dalageu eag niagamay; inga espitas 



Hosted by 



Googl( 



85 

eon tarogan ; inga sif on nga sauay, eon galaniiton sa 

pag-eandos 6 pag sag-a sang tubig eag iban pa iTga 

mga ea-angay; mga eadapatan sang mga panday sa 

salsalon. Herraduras eon hapin iiga salsalon sa ida- 

lum sang mga eueu sang mga eabayo eag iban pa iiga 

mga sapat. 
eiase 224. Mga pernos eag tuereas, tornilloS;, iiga dapat sa mga ca- 

hoy (madera) eag mga metal. 
C!lase 225. Mga patubas oga alambre eag mga hinimo nga lansaiig 

Taehuelas lansang, puntillas, mga sibit eag mga da- 

gum ; inga linala iiga aiambre^ mga hinabul iiga alam- 

bre^ liiga hinabul nga alambre nga tiiman ca simput 

eag tama ea-gamay. 
(I.ase 226. Mga hinimo nga hebillas; mga singsing, grapas, ganehos, 

bisagras. 
(Uase 227. Mga hinimo iigatalieala; iiga uala sing tinabu-an. 
Clase228. Oasangeapan nga guina gamit sa sulud sang balay iiga 

sauay eag estaiio. 
eiase 229. Mga laminas liga mga metal.nga sarisari iiga pag-himo 

eon pag-dihon (reakadas^ estampadas, eortadas, deeo- 

radas, perforadas, ete). 
(^Uase 230. Mga laminas esmaltadas eag mga tiniinao ngai aiigay sa 

inga eabalayan ; subong man sa suiud sang balay eag 

guina pamuni. 
eiase 231. Mga eadapatan sa digamuhan mga mahulas iiga hinimo, 

liiga quina-ayo guid ; mga barnizados eag esmaltados, 

eag iban pa/ subond abi sang riiga galamiton nga bato 

nga granito eag pingan (de poreelana). 
Clase232. Mga libon nga tarogan sa tubig; mga tubos de hierro 

eon libon iiga tarogan nga salsalon, aeero, sauay, es- 

tano> tinga;, ete. 
eiase 233. Mga broehes, botones; ojillos, ete. 
eiase 234. Mga pluma nga metal, mga dalapaton iTga metal sa m.ovi 

anteoJos. Mga lubid (euerdas.) 
eiase 236. Mga galamiton iiga salsalon 6 aeero liga may talum ; mga 

sangot, galab, paiiga, uasay, daldag, ete. 
Olase236. Mga poleas eag apareJos; mga planehas. 
eiase 237. Mga easangeapan sang mga manog-pamuhat sang balay ; 

mga bisagras, pieaportes, aldabas, aldabones, Uama- 

doreS;, ehapas^ ete. 



Hosted 



dbyGoogle 



eiase 238. Mga b6vedas^ cajas eag eandados de seguridad. 
eiase 239. Mga balatibat sa mga hagdaii eag sa mga balaustradas ; 
sa mga enrejados eag inga baleones, nga amo ang mga 
salsalon nga gnin panieutieu eag guin padugui. 
Clase240. Mga higda-an nga salsalon (eamas) eag laton; mga ca- 

angot nila 6 eaupdanan (aeeesorios). 
Clase241. Mga galamiton sa mga jardin; mga'vasos nga salsdlon 

• 10 eag pinadugui. 
eir.sr V . i):iiu>-adlao (easas de verano) eag liiga pabe- 

s:ilsalon eag aeero; mga jaula sa mga pis- 
' :)!aybalay sa mga pispis; inga pabellones 



mga balatibat. 



eiase 243. Mga inog-gaeut sa ganha-an (eerraduras para ventanas) 

f abrieas y talleres y transparentes de tela de metal ; 

mga salang-atan 6 tulongtongan nga metal sang mga 

puni (repisas), ete. 
Clase244. Mga sarisari iiga hinimo-an iiga bulauan, pilae/estano, 

dinihon 6 pinadugui; mga dahondahon nga bulauan, 

pilae, ete. ; voladores. 
eiase 245. Mga sarisari iiga hinimo-an iiga pinulug liga ma-anguid 

sa bulauan, sa pilae, sa sauay, sa niquel sa zinc, ete. 
eiase 246. Mga laminas nga salsalon eag pinulug nga maiTgineaa- 

ngay sa zinc (laminas de hierro galvanizadas). 
Clase247. Mga eadapatan nga mga guina gamit sang mga manog- 

himo sang trnga 6 zinc. 

Grupo 42. 

Papel tapiz. 
[Mga dapat, galainit6n, pa-agui eog mga nahim6.] 

eiase 248. Mga gamhon (materias) nga una eag .pahuiigod nga 
guina panghimo nga papel tapiz. 

eiase 249. Maquinaria sa pag imprimir eon pag patapio sing letra 
sa papel tapiz eag papel de fantasia. Mga maquina 
sa pag himo sang liiga rodillos de imprimir. Mga 
planehas nga matapan nga tapi 6 eobre nga hinimo sa 
eamut; Eayadoras, maquina sa pag-barniz, maquina 
sa pag himo nga maea-anguid sa satin; maquina, sa 
pag himo iiga maea-anguid sa bulauan; maquina sa 
pag hatag sing easilae; maquina sa pag pahaelap 
(estampar) ; maquina sa pag loeot eag pag utud. 



Hosted by 



Google 



87 

Clase350. Mga guina silhig eag mga generos nga pahungud nga 
guin gamit sa pag pahamtang sang papel. 

eiase 251. Mga papel liga de eolor ; mga papel iiga na-imprenta eon 
nasulatan na sing letra sa maquina de imprimir^ mga 
papel nga ea-anguid sa tereiopeld^ nga inilog sa mar- 
mol; mga papel nga may pintoe nga dao sa tigatugat 
nga magamay (veteados) mga papel iiga pina-aguian 
sang dorado ; mga papel iiga inog-hapin sa mga libro ; 
inog-eneuadernar, ete. Mga papeles artistieos; mga 
papeles esmaltados eag barnizados ; mga papel nga ini- 
log sa supat sang eahoy eag inga panit (maderas y 
eueros). 

Grupo 43. : 

Ah'ombraa, tapieeria y telas para muebles. 
[Dapdt, pa-agui eag mga nahim6.] 

Clase252. Maquinaria iiga pahungud (espeeial) sa pag panghimo 
sang mga alfombras eag mga hinabul nga guina iiga- 
lanan nga tapieeria^ oiieios de alta liza^ oficios de baja 
liza;, espolinaje, ete. 
/^ eiase 253. Alfombras, moquetas, afelpadas, pasillos, tapeteS;, ete. 

eiase 254. Gasangeapan sa mga galamiton sa sulud sang balay; nga 
seda, lana^ algodon^ lino, y^te; ramie ; sinablay, hina- 
luthut eon tinahi, pinilit eag binorda. Mga hinabul 
nga bungaybungay; mga panit 6 eueros vegetales, 
molesquina, ete. Mga panit nga guina dapat sa nga 
eolgaduras eag sa mga muebles. (Tan-auon sa Depar- 
tamento B. Grupo 14.) Mga hules y linoleums. 

Grupo 44. 
Pimi nga guina dapiltan sang mga hinabul liga hiningadlan nga tapieeria. 

eiase 255. Puni nga guina gamit sa maquita sa nga-tanan nga mga 
easadiahan eag sa mga eaugaliiigon nga balay eag gui- 
nagamit sa mga buluhaton dapit sa m^a silimbahan, 
ete. 

eiase 256. Mga eadapatan nga guina gamit sa mga hiligda-an, ling- 
eoran, eanapes, eortinas, eolgaduras, euadros, espejos, 
ete. 



Hosted by 



Google 



88 

Grupo 45. 

Mga dinihon eerani lea. 
[Dapat, easangedpan, pa-agui eag mga nahini6.] 

eiase 257. Mga una nga gamhon (materias primas) eag mga pahu- 
ngud nga patubas nga hinimo nga guina gamit sa pag 
pa-nihon (Oeramiea). 
eiase 258. Galamiton^ eag mga .pag gamit sa pag himo sang mga 
pinultis sa Oeramiea ; mga maquina sa pag gut-16 eon 
pag nipulon, pag ipit eag pag butang sing figura sang 
mga produetos eeramieos; mga maquina sa pag himo 
sang tisa, mga tubos, mga tisa nga inog-atup eag iban 
pa nga mga eadapatan sa pag pamasad; mga hornos, 
; niga hornos nga magamay^ mga muAas, eon mga ealan 

eag mga easangeapan sa pag pangluto; mga galami- 
ton sa pag galing eag pag himo sing esmaltes. 
Glase 259. Mga sarisari nga poreelanas. 
Olase 260, Mg biseoehos de poreelanas eag iban pa nga mga eada- 

patan. 
Clase261. Mga poreelanas nga puti eag de eolor iiga may mga 
esmaltes nga masilang 6 ma-aguid-aguid sa estano 
(estanferos). 
eiase 262. Mga poreelanas eag terraeotta nga guina gamit sa mga 

objetos agrieolas ; mga azulejos, eag mga tisa. 
eiase 263. Mga artefaetos nga bato liga uala ma-bordahe eag mga 

na bordahan. 
Clase264. Mga tisa nga inog-atup (tejas), mga tisa nga tinigban 
eon quiniasan iiga mga bato nga sarisari sing eolor 
(mosaieos) ; mga baldosas/mga tiibos. 
Clase265. Mga materiales refractarios eon eadapatan nga dili ma- 
tunao sa ealayo. ( Ang mga uala masaeup sa metalur- 
gia.) 
Clase266. Mga estatua nga inagamay (estatuillas), grupos, eag 
iban pa nga guina gamit nga puni (ornamentos) iiga 
duta nga pinagba. 
eiase 267. Mga esmaltes nga guina gamit sa eeramiea. 
Clase268. Mga tinigban eon quiniasan nga baquias nga sarisari 

sing eolor (mosaieos de areilla) 6 mga esmaltes. 
Clase269. Mga^inog dapat sa mga pader (proyeetos minerales) ; 
mga simburio (ehimeneas) eag mga inog-haelap eon 
inog-talabon (eubiertas). (Tan-auon sa Departa- 
mento B, Grupo 14) . 



Hosted by 



Google 



89 

Grupq.4G. 
Plomeria y materiales sariitarios. 
eiase 270. Mga eadpatan nga bagay sa ca-ay6han sang lauas (arti- 
eulos sanitarios) ; mga easangeapan eag iban pa nga 
guina gamit sa paligusan; mga eadapatan sa pag 
pangnagnag eon pag panghinao (lavatorio), sa mga 
pag panghugas eon pag panglaba (lavanderia) ; mga 
tubos, lebrillos, llaves, ete. ; mga aparatos "de drenaje 
eag plomemo. 

Grupo 47. 

Mga ca eristaUln eag ca-espejo-an. 
[Mga dapdt, galamit6n, pa-agui y produetos.] 

Olase 271. Mga lina eag mga pahungud nga patubas iiga guina himo 

nga eristal. 
eiase 272. Mga easangeapan eag mga hagay sa pag himo sang mga 

espejo (vidrios) eag eristal"; mga easangeapan sa pag 

panigana sang una nga mga guina himo ; mga horno ; 

mga galamiton sa pag huyup, mga moldes, inga tornos 

sa pag grabar eag pag-tallar ; mga easangeapan sa pag 

pangutud, eag sa pag panunao/ ete. 
eiase 273. Mga pinanid nga espejo nga guina dapat sa inga vidril- 

ras^ mga puti 6 de eolor^ aeanalados, esmaltados^ ete. 

Mga espeJo nga pinamid liga guina dapat sa f otogra- 

fia. Mga eapelos. 
Glase 274. Mga espejo nga uala matinlo-1- eag mga tininlo-an. Mga 

eristales plateados. Oristales para enlosados. Espe- 

jos para proyeeeiones. Oristales en relieve. 
eiase 275. Mga vasoSj eopas, ete^ iiga vidrio eag eristal eag iban pa 

ng^mga easangeapan nga mga espejo iiga guina gamit 

sa taiian iiga bagay. 
eiase 276. Mga vidriera de ornamentaeion. 
eiase 277. Mga botella. 
eiase 278. Mga esmaltes: mga eadaptan nia sa inga espejo (vi- 

drios). 
eiase 279. Mga mosaieos nga vidrio. 
eiase 280. Mga. inilog sa mga bato iiga malahalon. 
Olaso 281. Mga espejo nga guina dapat sa mga orasan^ eag mga 

eristal nga guina dapat sa ante6jos. 
eiase 282. Mga eristal iiga guina dapat sa optiea. 



Hosted by 



Google 



> 90 

Grupo 48. 
Mga cagangcjtpan eag rnga pahito sa pag-alinio-ot eag pag pa aliuanay. 

eiase 283. Calefacci6n por vapor, eon ea-alimo-ut tungud sa sungao 

nga ma-init^ tungud sa tubig nga ma-init; tuiigud sa 

hangin (aire) nga ma-init, eag ang ila mga pahito. 
eiase 284. Mga pag pahito sa eatagtagan eag eahurayan sang 

sungao (vapor) sang tubig iiga ma-init; sang hangin 

(aire) nga ma-init; guin dulup nga bao-ing 6 liimon 

guid. 
eiase 285. Ca-aliuanay nga duna; ea-aliuanay iiga pinatieang; ca- 

aliuanay tuiigud sa ealalangan iiga pinahito sini iiga 

mga sahi. 
eiase 286. Mga planos eag huaran sang mga puluy-an iiga pina- 

alimot-ot eag pina-aliuanay (edificios ealentados y 

ventilados) ; mga edificios publieos, fabricas^ talleres, 

eag mga puluy-anan. 
eiase 287. Mga estufas eag hornos iiga pahungud^. eon mga bagahan 

iiga salsalon 6 duta nga guina gamit sa lainlain nga 

mga sahi sa pag pa-alimo-ot (sistemas de calefac- 

eion.) 
eiase 288. Radiadores de ealor, eon mga manog tabug sang eainit, 

tanan nga elases eag eadaeu-on. Mga ealderas sa 

tubig nga ma-init eag sa vapor. Mga caloriferos eon 

mga manog pa-init sa tubig eag sa sungao (vapor). 
, Caloriferos^ de aire ealiente;, eon manog pa-init sang 

haiigin. Estufas de aire ealiente, eon maquina sa pag 

pa-nit sang hangin. 
Clase289. Yentiladores y eambiadores de aire eon mga manog 

paliuanay eag manog pasaylo sang hanging (aire). 

Yentiladores de desearga vertical eon mga manog pa- 

aliuanay sing lapnag. 
eiase 290. Mga pa-agui sa pag pabag-o sing tadlong sang hangin 

agud sa pag pa-alimo-ot eag pag pa-aliuanay sa mga 
, . . / puluy-an,' -y^--~"- -- 

^^^ eiase 291. Mga galamitoii sa pag butang sing eainit sa suliid sang 

balay. Sa mga pag digamo eag pag pangluto sang 

pag ea-on. Estufas eag ehimeneas ; mga unay 6 halin- 

halin. 



. Hosted.by 



Google 



91 

eiase 292. Mga lulutu-an iiga de vapor: Mga horno nga lulutii-an 
sa tanan iiga sahi (sistemas)^ uga guina dapat sa 
pag-pahito sang pag-ea-on eag duiigan ang pag hatag 
sing ea-init sa sulud sang niga puluy-anan. lil&a 
horno iiga pahungud sa pag pangluto sang Inga pili 
nga niga ealan-on. Mga horno eag inga galamiton nga 
unay 6 halinhalin iiga guina dapat sa pag panigana 
sang mga ealan-on eag mga ilimnon nga mga eara- 
mu-an. 

eiase 294. Mga manog pa-aliuanay iiga guina paguiho tungud sa 
ha-ngin, 6 tungud sa diferencia de temperaturas. 

eiase 295. Saneamiento eag ventilaci6n^ sang mga digamohan eag 
puluy-anan iiga mga magamay. 

Ohise 296. Mga galamiton iiga angot sa pag pa-alimo-ot eag pag 
pa-aliuanay. Mga galamiton sa pag pangusisa eag 
pag taeus, mga termometros, mga termometros regis- 
tradores, pyrometros^ anemometros^ manometros sa 
pag taeus sang mga quinunta-an (bajas presiones) 
eag sa pag tudlo sang nivel sang tubig sa mga tubos; 
^ liiga easangeapan sa pag taeus sang gasto 6 salida sang 
sungao (vapor) sa inga tubos; mga tanan iiga elase 
iiga registradores. 

eiase 297. Mga termometros; inga easangeapan sa pag hatag sing 
easaraiigan eag pag tagtag; reguladores de tempera- 
tura^ reguladores de eorriente; reguladores de pre- 
sion ; purificadores automatieos de agua, de eondensa- 
eion y de aire; mga llaves iiga pahuiigud sa mga 
easangeapuan sa calef aeeion. 

eiase 298. Mga aeeesorios de ehimeneas. Gortinas de ehimeneas^ 
reduetores ; mga pala-aguian sang hangin^ nga ma-init 
eag sang ventilaci6n^ regillas eag plaeas. Oubiertas 
metalieas nga quina gamit sa paglinit; mga laminas 
espeeiales iiga salsalon, ete. 
eiase 299. Mga eeramieas iiga guina gamit sa mga puluy-an eag 
. mga ehimeneas. Estufas eag ehimeneas nga loza. 
Mga pinanid nga guina pamuni. Mga tanan nga 
elase sang loza. Mga guina dapat sa fumivoros. Mga 
eadapatan nga dili ma tunao sa ealayo nga guina 
gamit sa mga puluy-an, caloriferos, estufas eag ehime- . 
neas. 



Hosted by 



Google 



92 

eiase 300. Mga eadapatan sa iSga puluy-an; liiga inog-padueut sang 
ealayo; inog-eayeay sang abii; galamiton sa pag 
paninlo eag pag tipig. Mga aeeesorios. 

Giiupo 49. 
Mga galamiton eag mga pag gamit sang siigii nga dili eleetrieo. 

eiase 301. Mga suga nga guina dapatan sing liiga lana sa bunga 
sang eahoy eag sa mga nag halin sa niinahan (petroleo, 
exquisito^ aeeite pesado, pulverizado, aleohol) ; inga 
lamparas^ quemadores^ meehas^ tubos sa lampara, ete, 
easangeapan nga guiita gamit sa sulud sang balay eag 
mga balaliguia. 

eiase 302. Mga suga nga guiiia gamitan "siug gas. Mga hlmparas, 
quemad6res^ tubos, quemadores de llama' plana ; que- 
madores de argon^ quemadores de reeuperaeion para 
la earburaeion ; de ineandeseeneia ; mga easangeapan 
nga guina gamit sa mga suga sa sulud sang balay, mga 
guina baliguia eag guina gamit sa luas. 

eiase 303. Mga aeeesorios sa alumbrado^ mga inog-sinde^ mga tubos, 
niga globoS;, guarda-brisas^ pantallaS;, reAeetores^ vela- 
dores^ ete. 

Grupos 50. ' 

Mga textiles. 
[Galarniton eag mga pag gamit sa pag hapnig oag pag himo sang mga hlbid.] 

eiase 304. Maquinaria eag mga easangeapan nga guinagamit sa 

pag panghapnig sang mga lulubiron. 
Glase 305. Mga easangeapan iiga guina gamit sa pag hugiit^ pag 

lu^d^ pag alas ca§^ m^ 
eiase 306. Ang mga guin hilayo-an sang maquina sa pag hapnig, 

eag sang mga maquina iTga pahungud sa pag panghu- 

man. 
Glase 307. Mga galamiton sa pag sasa, pag tilao, pag pa-anguid eag 

pag himpit. Mga gamhon iiga guina panghimo iTga 

lubid. 

Guupo 51. 
Galamiton eag mga pag biihat nang niga hinabiil. 

eiase 308. Mga easangeapan nga guina gamit sa pag sugud sa pag 
habul ; mga maquina sa pag sab-ong eag pag liquit. 
Pag pili eon pag pulot. 



Hosted by 



Google 



93 

\^ylase 309. Mga telar eoii mga halablan sa eanmt eag mga guina 
paguiho sa maquina ; iSga guina panghablan sang 
hinabul iiga sali-agum. Mga halablan sang mga pa- 
napton iiga pinill-an eag binordahan^ uptid ang ila 
tanan iiga easangeapan. 
eiasG 310. Maquinaria sa pag himo sang mga guina tauag nga artl- 
eulos de punto. Maquinaria sa pag panghimo sang 
mga encajes eag tul. Maquinaria sa pag panghimo 
. sing mga pamahiran 6 ealaptan (pasamanerla). 

Grupo 52. 
Pag paputi, pag higuiii, pag himpit sang mga halablon, ete. 

Clase311. Mga easang-eapan sa pag pitlag, pag pa-muga pag pa~ 

iiguseus eag pag pahamtang sang mga hinabul. 
eiase 312. Mga easangeapan sa pag laba; pag tinlo^ pag pa-ulason 

pag pa-pamala eag pag pahiimuy sang mga naga 

ealainlain iiga sug-oton sa iya eaugali-an; hinusay, 

hinilol, 6 hinahul. 
eiase 313. Mga easangeapan sa pag-laga, pag lugum eag pag ayag 

sang mga guina padamul sang panapton. 
eiase 314. Galamiton sa pag tiguib iiga pa-tiondo 6 pasieaong sang 

liiga iluyan iiga guina ipit sang mga sug-oton. 
eiase 315. Mga maquina sa pag almidon^ pag liigum.eag pag ipit. 

Mga easangeapan sa pag pa-suiigao. 
Clase316. Maquinaria sa tanan nga bagay^, sa pag pabaseug, pag 

lubae, pag pa-mulong, ramear, pag-planeha^ pag pasi- 

lae, pag paidlab, pag prensa, pag pa-galhom (estam- 

par). Mga maquina sa pag taeus, pag pilo^ ete. 
eiase 317. Galamiton iiga guina dapat sa pag lugum, pag bati pag 

tue-ap^ pag pamalighot, pag pasilae, ete. ; mga seda. 
eiase 318. Mga easangeapan sa pag tahi eag pag ayag eon pag sala 

sang mga espesadores eon inogbuli eag mga inog- 

butang sing galhom ; mga easangeapan sa pag quiso ; 

mga easangeapan sa pag paputi por medio sa eleetriei- 

dad. 
eiase 319. Galamiton eag pag gamit sa mga palanghalablan. Mga 

pag gamit sa lejia. Lavado y enjuaque;, seeamientO;, 

planehado enderesado. 



tp ' Hosted by 



Google 



1)4 

Clase320. Industrla sang desnianeliador eag tintorero; pag tinlo 
nga mamala por medio sang benzina ; pag tinlo mga 
mabasabasa.; linugum;, penerenza eag pinabaseug. 

Glase 321. Mga talamdan (muestras) nga liiga sinog-ot 6 dinotdot 
liga pinaputi 6 linugum anay nga guin hilo. 

Clase322. Mga talamdan nga pinulon iTga bulae (algodon) lino, 
bulbul (lana) seda, ete., puhis 6 sinaetan, pinaputi, 
linugum^ ete. 

Clase323. Mga talamdan nga hinabul iTga sug-oton (telas de tex- 
tiles) iTga pinaputi, linugum 6 pinintahan.' 

eiase 324. Mga talamdan iTga pinulon 6 hinabul, iTga pinatiseug. 

Ciase325. Mga talamdan nga pinahito eag minaquina iiga guina 
dapat sa pag hatag sing easibud sang mga gamhon nga 
dinuli 6 tinagae anay nga pag hilohon 6 sa ubus na 
matapus ini nga buluhaton. 

Grupo 53. 
(ralainiton eag niga pahito sa pag panahi eag pag huiniin sang iiiga naog. 

eiase 326. Mga galamiton sa matag-adlao iiga guina dapat sa liiga 

buluhaton sa dagum. 
eiase 327. Mga maquina sa pag panabas sang panapton^ niga panit 

nga manipis eag mga madamul. 
eiase 328. Mga maquina sa pag tahi^ pag pamilo, pag borda, ete. 
eiase 329. Mga maquina sa pag pangohales; sa pag tahi sang inga 

guantes^ mga panit^ mga sapin, ete., maquina sapag 

tahi sang trenza sang mga ealo iiga depaja. 
CIase330. Mga planehas eag parrillas sa mga mananahi (sastres). 
eiase 331. Mga bustos eag maniquieS;, nga guina sul-uban sa pag 

tilao sang mga na-og. . 

Clase332. Mga maquina sa pag tahi sang liiga hilimo-on iiga mg^ 

sapin, estampado^ niodelado^ ete. 
Clase333. Mga maquina sa pag butang sang tapaean, pag-butang 

sang hebilla, pag lansang, pag butang sang mga tor- 

nilloS;, ete. 
Clase334. Mga maquina sa pag panghimo sing ealo iTga depaja;, 

ealo nga Aeltros^ ete. 

Grupo 54. 
Mga hinilo eag hinabiil nga Inniang. 
eiase 335. Bunang nga tinigana eag hinilo. 



Hosted.by 



Googl( 



95 

Olase 336. Mga panapton nga bunang, pulus 6 sinaetan lisoS;, 6 

labrados^ erudos^ tenidos 6 impresos. 
eiase 337. Mga tereiopelo iiga bunang. 
Clase338. Mga liston nga bunang. 
eiase 339. Mga eobertores. 

Grupo 55. • 

Mga hilo eag hinabui nga Hno, eanamo, ete. Mga eapisi-an. 

eiase 340. Mga hilo nga lino^ eaiiamo/ yute^ ramie eag iban pa nga 

mga lanut. 
eiase 341. Mga panapton iiga uala ma bintingi eag mga na binti- 

ngan. Mga dril^ damaseos de lino, batistas eag mga 

linos. Mga paiio baratohon eag mga malahalon. 
eiase 342. Mga panapton nga lino 6 eanamo iiga sinamayan sing 

algodon 6 seda, 
eiase 343. Mga panapton nga lanut, dili algodon, lino^ eaiiamo, 

yute 6 ramie. 
eiase 344. Mga ealubiran;. mga eableS;, lubid;, pisi^ ligas^ ete. 

Grupo 56. 
Mga pinolon eag mga hinabiil nga delana. 

Clase345. Mga balahibo (lana) nga hintisay. 

eiase 346. Lana earda. Mga f3ecos nga balahibo (lana) nga ual-a 

malugum 6 linugum. Mga pinulun (hilazas) iiga 

lana eardada. 
eiase 347. Mga balahibo (lana) ]iga tama eagamay (easimir) nga 

hinlisay 6 sinudlay. 
eiase 348. Mga panapton nga inogna-og sang mga babaye. 
eiase 349. Mga panapton nga hilimo-on nga .na-6g nga balahibo 

(lana) nga hinusay 6 sinudlay ; mga sinamayan sang 

bunang 6 seda. 
eiase 350. Mga muselinas eaehemires, merinos, mga satin sa China, 

serges, ete. 
Clase351. Mga panapton nga de lana nga sinudlay nga uala sing 

bulbul, 6 diotay lang ang bulbul ; mga f ranela, tar- 

tanes, moletones, ete. 
eiase 352! Mga artleulos de punto subong abi sang mga medias 6 

eamisetas nga delana iiga hinusay 6 sinudlay. 
eiase 353. Mga ehales nga delana, pulus 6 inamayan. Chales eaehi- 
1 mir^ 6 delana iiga tama ca fino. 



Hosted by 



Google 



96 

eiase 354. Mga liston nga magamay eag dalageii iTga delana, pulus^ 

6 sinaetan sang bimang, sang lino^ tag suela^ 6 sang 

inopae sa suela. 
eiase 356. Mga panapton nga bulbulon, pulus 6 sinamayan. 
eiase 350. Mga frazadas/con mg'a habul nga bulbulon iiga guina 

sampao sa mga banig sa higda-an. 
eiase 357. Mga balahibo nga guina buhat liga alfonibras, iiig'a ealo^ 

mga sapin^ ete. 

Gkupo 57. 
Mga siielii eag iiiga hinabul nga Huela. 

eiase 358. Mga seda-eruda;, suehi iTga hinilo eon linugaS;, suela iiga 
linubid. 

eiase 359. Mga inupae (borra) sa suela. 

eiase 360. Mga hilo iiga suela 6 sa inupae. 

eiase 361. Mga inilogsa suela (seda artificial). 

eiase 362. Mga panapton liga suela iiga pulus; mga panapton iiga 
inupae sang seda; mga panapton nga suela 6 inupae 
iiga may saeot nga bulauaU;, pilae, bunang;, lana, hilo 
ete.;, lisos labrados 6 bordadoS;, erudos 6 impresos. 

eiase 363. Mga tereiopelos eag felpas. 

eiase 364. Mga liston nga suela, 6 inupae sa suela, pulus 6 
sinaetan. 

eiase 365. Mga ehales riga seda 6 iniipae sa suela, pulus 6 sinaetan. 

Grupo 58. 
Mga encajes nga binordahiln. 

Clase366. Mga encajes riga hinimo saeamut; mga blondas, ete, 
pina-agui sa dagum, sa ganeho ; nga lino, algodon, 
seda, lana,. oro, plata 6 iban pa. 

eiase 367. Mga enea^es riTga liinimo sa maquina; tules; lisos 6 bor- 
dados; riiga encajes eag blondas tanan riga mga 
elase sang mga hilo. 

Clase368. Mga binordahan liga hinimo sa eamut, binordahan sa 
tubig 6 ganeho iTga naga-easarisari riga riiga hilo, eag 
binorda sa bisan ano riga panapton, ete. (telas, red, 
tul, piel, ete), laquip ang riiga tapieerlas de punto sa 
ibabao sang panidsid (cenefa) ; subong man riiga 
binordahan riga lainlain ang eadapatan riga may laeut 

_:_^ iiga mga bato riga malahalon (piedras preeiosas) per- 



Hosted by 



Google 



97 

las, azabache, lentejuelas iiga metal 6 ano nga.materia, 
plumas, eonehas^ ete. 

eiase 369. Binordahan nga hinimo sa maquinaria nga may eosedor 
dordador sa mga maquina nga iya ea-anguid. 

Clase370. Pasalnanerias : mga galones^ eordones 6 trenzadores^ 
f ranjas^ borlas : guina dapatan eag mga puni iiga 
hinimo sa eamot 6 pinahito nga dili sa eamot. Mga 
inog viste eag inog pamuni sa mga simbahan^ mga 
unif orme sa mga militar ; mga puni sa mga galamiton 
sa mga guarnieion sa mga salaquian, upud sang hilo 
6 laminas nga metal, bulauan 6 pilae ; inga lunsay 6 
sinimbugan; mga eolintas, gusanilllo, hebillas^ eag 
tanan iiga eadapatan nga guina gamit sing pahungud" 
sa guina ngalanan nga pasamaneria. 

eiase 371. Mga binordahan iiga guina dapat sa simbahan. Mga 
puni iiga hinimo sa lino; mga manteles eag inga 
panos nga guina dapat sa mga altar, niga estandartes 
eag iban pa nga mga ornamentos nga guina dapat sa 
eeremonias religiosas; nga napunihan sing mga binor- 
dahan^ eneajes eag pasamaneria. 

eiase 372. Mga eortina nga may encaje 6 binordahan nga tul 6 iban 
iiga panapton; mga transparentes, eolgaduras, gote- 
ras, portieres lambrequines eag iban pa nga mga eada- 
patan iiga napunihan sang mga encajes eag pasama- 
nerla. 

Grupo 69. 
Mga pangitil sa pag himuliis ^aug mga naog sa lalaqui, sa babaye eag bata. 

eiase 373. Mga naog iiga nataeus sa mga pamatan-on eag mga lala- 
qui. Mga naog sa matag-adlao, s^ pag pangayam, sa 
pag pangabayo, mga delargo iiga panit ; mga eadapa- 
tan iiga ila eaupdanan. Mga naog sa mga gimnasios 
eag ejercicios. Mga uniformes civiles eag militares. 
Mga naog sa uayang. Mga togas eag vestidos sang 
mga magistrados, miembros del forO;, profesores^ inga 
eapari-an, ete. Libreas. Mga naog sa eabata-an. 

eiase 374. Mga naog nga human sa mga lalaqui eag eabata-an. 

eiase 375. Mga naog nga nataeus sa mga babaye eag eabata-an iiga 

babaye; mga faldas, eorpinos, chaquetas^ mga vestidos 

4914 7 



Hosted by 



Google 



98 

iiga binoliat saiig inga sastre^ liiga modistas 6 manog- 
buhat sang mga eunup (abrigos). Mga naog sa mga 
amazonaS;, mga naog sa '^'^sport/^ 
eiase 376. Mga naog nga human sa liiga babaye^ eag eabata-a^ nga 
baba^^e. Mga huaran sa mga vestidos. 

Grupo 60. 

Mga ptinit nga inadtinnil eag inanipis. Artetaetos. 

eiase 377. Mga panit iiga madamul eag liiga manipis iiga iriga 

tinigana eag mga quinurti. 
eiase 378. Mga eaehuehas mga ealo^ caperuzas^ guanteS;, botas^ ete. 
eiase 379. Mga panit nga guina dapat sa mga eolehon eag liiga ves- 
tido ; mga panit nga guina pamuni. 

Grupo 61. 

Mga pangitil nga naga ealainlain. 

eiase 380. Mga ealo, inga ealo liga Aeltro, delana, depa^a^, suehi; 

eaehuehas ; mga puni sa liiga ealo. 
eiase 381. Mga buliae nga binuhat liga guina pamuni sa pinongsan, 

sa mga panaptoU;, eag iban pa liga guina dapatan. 

Plumas. Modas. Toeado liiga peluea eag liiga sibit 

sa pinongsan. 
eiase 382. Mga bayo eag mga panapton sa sulud, sa liiga lahiqui, 

mga babaye eag eabata-an. 
eiase 383. Mga medias, zapatillas, ete., iiga algodon, lana, seda eag 

borra de seda^ eorbatas eag lazos. 
eiase 384. Mga eorsets eag eorpiiios- 
Clase385. Mga eadapatan nga mga elastieos; tirantes, atadores, 

eintas. 
Clase386. Mga guantes. 
eiase 387. Mga botas eag mga zapatos sa liiga lalaqui, mga babaye 

eag mga bata; mga botas de media-eompana, mga 

sapin, sinelas, mga sapin nga mafino, plantillas, aeee- 

sorios^ ete.^ polainas. 
eiase 388. Mga eadapatan sa mga militar eag sa liiga saeayan. 
Clase389. Mga lanzas, ehieotes, mga payong sa init eag sa ulan. 
eiase 390. Mga botones; botones nga poreelana, inetal, ]ienzo, suela 

tipay marfil vegetal, suiigay, tul-an, papel liga ualay 

pilit. 
Clase391. Mgahebilla, mgaojillos. 
eiase 392. Mga abanieos, biombos. 



Hosted by 



Google 



MAQUINARIA. 

Departamento E. 



GiiUPO 62. 
Mga iiulquina de vapor. 

eiase 393. Mga patieang sa pag paliment^r sa liiga ealderas de 
vapor; mga eamisas de abrigo a vapor; eompuestos 
antiealeareos ; inga paliito ' sa pag palunsay sang 
tubig ; manupa-init sang tubig sa alimentaeion ; mga 
ealentadores eag-sobre-ealentadores. Mga extractores 
de aeeite. 

('la^eoO^. Mga ealderas estaeionariaS;, semiestaeionarias eag porta- 
tiles. Empaque eag mga inog-dapat sa mga ealderas. 
Ohimeneas Humeros. 

eiase 395. Transmision de vapor; juntas 6 empalmes, grifos^ eanali- 
zaci6n. 

eiase 396. Maquinas de vapor^ unay halinhalin 6 medio-halinhalin. 
Maquinas detraeeion militar. Medios de aeeion sang 
iiga valvulas. Gondensadores. Eeguladores. Mga 
galamiton sa pag pahulas sahg iya pag tilie (lubriea- 
eion.) 

Clase397. Mga maquina iiga guina paguiho tuiigud sa iban iiga 
liTga sinuiigao (vapores) nga dili vapor sang tubie. 

(Uase 398. Mga pahito sa pag tilao eag pag usiBa sang mga aparatos 
de vapor. 

Grupo 63. 

Varios niotores. 

eiase 399. Mga maquina riga guina paguiho tungud sa haiigin iiga 

ma-init, sa gas^ sa petroleo^ aire eomprimido 6 enrare- 

eidO;, amoniaeO;, aeido earbonieo. Mga eatilingban 

sang amo iiga mga maquina. 
Clase400. Motormes hidraulieos ; ruedas, turbinas. 
eiase 401. Galiiigan sa haiigin eag liiga maquina nga guina paguiho 

sa huyiip sang haiigin. 
Clase402. Mga maquina iiga guina pagiiyud sa mga eabayo eag sa 



99 



Hosted by 



Google 



100 

iSga ido iiga guina tauag sareeros. Mga resortes, eon- 
trapesos eag mga pedal nga guina dapat nga bilang 
mga motores^ ete. 

Grupo 64. 

Maquinaria sa tanaii. 

Clase403. Mga galaui-6n sa pag palapus sang eabaseugan; mga 

pana 6 eaeahoyan, mga pedestales^ guias^ sistemas de 

union 6 aeompladuras, engranaje^ trinquetes eag rue- 

das sang trinquetes. 
eiase 404. Poleas^ eorreas^ 6 banderas eag mga eables sa pag pangha- 

euat sang mga mabug-at. Sistemas funiculares. 
eiase 405. Mga reguladores eag ang iya mga eadasigon. 
eiase 406. Mga lubrieadores. 
eiase 407. Mga galamiton sa pag taeus sang trabajo sang mga ma- 

quina; mga eontadores^ registradores, indieadores 

sang eadasigon, dinamometros, manometros. 
eiase 408. Mga maquina sa pag pesar. Mga maquina sa pag taeiis 

sang oaeunaton sang mga guina gamit. Medidores de 

agua eag gasometros. 
eiase 409. Mga maquina sa pag paguiho sang mga mabug-at, mga 

gruas, ete. 
Clase410. Mga mdquina sa pag pasaea sing ttibig; mga bombas, 

norias^ arietes hidratilieos, ete. 
eiase 411. Mga maquina sa pag subii sa mga sunug (ineendios) eag 

aiig mga galamiton nga guina dapat sa sini. 
eiase 412. Mga prensas hidraulieas eag aeumuladores. 
eiase 413. Mga tubos sa tubig eag ang ila mga ea-angot. 
eiase 414. Mga eompresores sa hangin eag gas eag mga tubos. 
<Jlase415. Yentiladores. 
Clase416. Pag palambut eon pag padangat eag pag tagtag sang 

eabaseugon sa imhan, tunngud sa tubig, sa sinungao 

vapor), sa hangin;, ete. 
Clase417. Mga galamiton sa pag panigana sa eahanabu-anan 

baiigud sa pag gamit sang maquinaria. 
eiase 418. Maquiharia marina : mga linganay eag mga aparatos de 

inmersion. 

Grupo 65. 

Mga maquina .sa mga nietales eag mga eahoy (maderas). 

eiase 419. Sa mga metal : mga maquina sa pag pa-muhat sang. 



Hosted by 



Googk 



101 

(Tan-auon sa iya original iiga quinachila maquinaria^ 
Departamento E sa sini iiga grupo eag elase. ) 

eiase 420. Mga maquina, uptid ang iya mga herramientas : tornos^ 
teMdores^ f resadoras, eepilloS;, eseopleadores^, ete. 

eiase 421. Mga maquina nga may herramientas subong abi^ sang 
balas, esmeril 6 diamante : mollejoneS;, esmeriladores, 
pulidores^ ete. Mga ea-aiigot sini figa mga maquiiia. 

eiase 422. Mga galamiton nga salsalon iiga binuhat sa eamut : tor- 
nillos de baneo^ mga bal-ag^, mga buriles nga guina 
grayar^ mga dados oag maehueloS;, terrajas^ ete. 

eiase 423. Mga pa-agui eag easangeapan sa pag himiitad sang 
buhat: mga gramil eag eompas de punta, eseuadras^ 
reglas, ete. ; mga eompas sa mga madamul^, ^^bloek^^ sa 
pag trazar^ verificadores eag instrumentos. 

Clase424. Sa mga tapi: mga lagari sa pag utiid sang mga eahoy 
mga lagari sa pag panidpanid^ eag pag hatag sing 
eadamo-an nga padugui. Mga maquina sa pag sapio, 
pag tornO;, pag buj6^ pag tiguib/ pag uhay-uhay eag 
pag himo sing mga rantiras eon eanaleanal. 

eiase 425. Mga maquina eag easangeapan nga salsalon iiga pinahu- 
iigud sa mga buluhaton sa eahoy. , 

Olase 426. Mga sarisari nga galamiton iiga salsalon sa mga maquina 
iiga uala malaquip sa guin dasonan sini. 

Grupo G6. 
iVIga galamiton nga salsaloii nga guinadapat sa arsenal. 

Clase427. Maquinaria eag galamiton nga salsalon nga guina dapat 
sa pag panghimo sang hinganiban iiga para uso civil 
y militar; mga maquina sa pag paunat sang mga 
eaiion sang mga armas de fuego, mga tornos nga 
^ pahungud sa mga reprodueeiones instantaneas ; mga 
mdquina sa pag tapiis sang ealaparon 6 sa sulud sang 
mga eaiiones; mga maquina sa pag pamiihat sang 
mga cajas 6 eulatas sang mga armas de f uego ; mga 
fresadoras; maquinas sa pag tigaylo sing aeero sang 
naga ealinlain nga ealausan sang mga hinganiban; 
« liiga maquina sa pag tahiimtahum eag pag htiman 
sang mga piezas templadas; mga galamiton eag mga 
maquina sa pag panghimo sing eartuehos eag muni- 
eiones sa pag-auayan eag sa palaiigayaman. 



Hosted by 



Gobgle 



ELEGTRieiDAD. 

Departamento P. 



: ^ Grupo 67. 

Mga muquina sa pag pamii-ad eag pag gamit sang electrfcidad. 

Clase428. Mga easangeapan sa pag pamu-ad sang eleetrieidad ; 

dinamos produetores eon mga patubsanan sang niga 

quilas (eorriente eleetriea) nga tadlong, pulus (sim- 

ple), euntaeunta eag niadamo sing sinubangan (de 

muehas fases). 
Clase439. Pag padaiigat sing eabaseug sa unhan. Motores, eon 

manogtieual sang quilas nga tadlong 6 euntaeunta. 

Conmutadores de alta tension. 
Clase430. Pag pamag-o sang mga quilas. Mga manogtieual liga 

manog pamu-ad (motores generadores). Mga ma- 

nog-liuan sang quilas nga eutaeunta. 
eiase 431. Pag dapat sa mga transportes, mga loeomotoras nga ang 

naga dala eleetrieidad ; mga motores sa mga ferrp- 

earril eleetrieo. Mga pa-agui sa pag dala sang itiga 

earros eag mga trenes. 
eiase 433. Pag gamit sang mga eadapatan iiga linalang; mga eleva- 

dores^ eabrias, gruas^ eabrestantes^ mesas elevadoras^ 

utiles de maquinaria, gruas de movimiento. 
Clase433. Mga pa-agui nga pahungud sa distribueion, eonduetos 

eag eables. 

Grupo 68. 
Electrico-qunni('a.- 
eiase 434. Batorias primarias. Aeumuladores. 
eiase 436. Pag pahito sang mga metal. Mga elementos eag liTga pa 
agui nga tanan nga guiiia gamit sa galvanoplatica eag 
eleetrotipla. 
eiase 436. Pag himulus eag pag paulay sang mga motal 6 inga sim- 
bug (ligas). 
102 



Hosted by 



Google 



103 

Clase437. Pag dapatsa qiiimica industrlal; pa^ mputi; pag hinlas 
eon pag euha sing agbon nga guina tauag iiga potasa^ 
ete. 

Grupo 69. 
Alunibrado eleetrieo. 

Clase438. Pag gamit sang inga eorrientes eontinuas 6 alternadas. 

Lamparas de areo. Reguladores. Carbones para lam- 

paras. Lamparas ineandeeentes. Mga lain nga bay- 

hon sang mga lampara. 
eiase 439. Mga pahamtang iiga pahungud sa mga fabricas, estable- 

eimientos publieos, eag mga balay iiga puMy-an. 
eiase 440. Estaeiones eentrales. Pag dapat sa mga faros sa mga 

panaeayon^ servicio militar, obras ptiblieas. 
eiase 441. Cahibalo-anan sang mga ealalaiigan sa pag banta sang 

mga easanagon sang suga (fotometria). Mga easan- 

eapan nia sini. 
eiase 442. Aparatos eleetrieos nga pahuiigud : eandeleros^ adornos^ 

albortantesy ete. 

Grupo 70. 

Telegraffa y telefonia. 

Clase443. Mga galamiton sa telegra^os, manog-padala eag manog- 
baton. Mga easangeapan iiga earamu-an. Garamu- 
an nga lilga ea-angot, relais, resonadores, pararayos, 
tableros sa eonmutadores. Telegrafo iiga ualay hilo 
eon ualay guina latayan. 

Olase 444. Pag palapiis sang mga hambal; mga telefonos eag miero- 
fonos. Cambiostelegraficos;manog-panauay, manog- 
balita, tablas sa eonmntadores. 

eiase 445. Mga alambres eag eables sa mga telegrafo eag mga tele- 
fono, aeros subterraneos eag marinos. Galamiton eag 
mga easangeapan. 

Grupo 71. 

Garauui-an nga mga ea-ahipnan sang eleetrieidad. 

Clase446. Mga alambres eag eables sa telegrafos eag telefonos, 

aireos, sudores para fen6menos naturales. 
Clase447. Eleetrieidad nga guina dapat sa terapeutiea, eirugia eag 
arte dental. 



Hosted by 



Google 



1Q4 

eiase 448. Campanas eleetrieas. Mga ea-alapnan sang eleetrieidad 
sa inga ferrocarril^ mga mina^ obras piiblieas. Se- 
iiales. Explosivos. 

eiase 449. Mga pa-agui sa pag panagtag, pag-panaeus eag pangu- 
sisa. Oonmutadores eag instrumentos indieadores, 
registradores eag integradores. Mga sangeap nga 
tableros sa eonmutadores. Eotomos eag iban pa nga 
mga easangeapan sa pag pa-lig-on. 

Clase450. Soldadura eleetriea. . 

eiase 451. Mga galamiton sa pag init sa tungud sa eleetrieidad. 
Mga galamiton sa digamohan. 



Hosted by 



Google 



TRANSPORTES. 

Departamento G. 



Grupo 72. 
Carriiajes, earroeeri'a y earreteria, automoyiles y bieielos. 

Clase462. Mga salaguian iiga madayao. Trineos eag sillas de 

mano. 
eiase 453. Mga salaquian para seryieio publieo^ ambulaneia, earros 

funebres, salaquian sang mga lupiig, eag sang mga 

eabata-an. 
eiase 454. Mga earreton eag mga vag6n nga guina gamit sa tanan 

iiga bagay ; mga earretillas eag earretas. . 
Clase455. Mga salaquian nga guina sang; mga maquina (motoei- 

elos). 
eiase 456. Bieieletas. Velocipedos. 
eiase 457. Mga pinanid nga pitapita ; mga galamiton eag iSga hi- 

nimo nga nahanuiigud sa earroeeria^ earreteria eag sa 

pamuhat sang velocipedos^ autom6viles, ete. 

Grtpo 73. 

Montiiras y guarnieiones. 

Clase458. Mga arnes sa mga eabayo eag iban pa nga hayop nga 
talaedan. ]\I&a arnes sa mga salaquian iiga madayao ; 
mga montura, bridas; arnes para servicio puhlieo. 
Mga pinatuga iiga nahanuiigud sa pag panghimo sang 
inga monturas. Equipo militar. . 

GrRUPO 74. 

Ferroearriles, patios, almaeenes de earga, ete. 

eiase 459. Mga ferrocarril nga niasangead sing palatayan, vlas per- 
manentes, plataf ormas^ lastre ; mga taytay^ mga ttinel^ 
ete. Durmientes, rieles planehas de uni6n eag iban pa 
nga ealauasan sang via cambiavias eag erueeros, eerre- 
tillas^ mesas eag puentes giratorios; liiga easangeapan 

105 



Hosted by 



Google 



106 

{?a pag-pesar; baseiilas eag niig ila siiii iSga ea-angot; 
sistemas de seilales eag easaiigeapan sa eabaeuran sang 
pag laeat; alimentaeion iTga tubig; manog pahaua 
sang nieve; mga galamiton nga salsalon sa pag pa- 
iigaayo sang via. 
eiase 460. Material rodante^, loeomotiraS;, tenderS;, eoehes sa mga 
umalagui; higda-an,, salones eag mga ealan-an; earros 
de earga y balastre^ trenes blindados; ealauasan nga 
nabulag sang sa una guin saysay ; pag pa-init eag pag 
butang sing easanag sa inga earros ; f renos automati- 
eos; aparatos para seiialeS;, mga balay para sa mga ma- 
quina mga taller sa pag pamuhat eag pag paiigaayo; 
aventadores de nieve^ inga galamiton sa pag tan-ao 
sang earamu-an iiga balantayan^ dinamometros eag 
mga aparatos auto-registradores ; laboratorios. 
eiase 461. Administraeion : mga itenerarios eag panagtag sang ma- 
terial rodante; paninlo eag desinteeeion ; liiga eara- 
mu-an iiga pa-agui sang liiga talanda-an sa pag salig 
sa pag palaeat; suludlan sang mga manogsaeay bole- 
tos^ cajas para boletoS;, iriga balita, tarifas, servicio de 
earga^, clasificaci6n ; mga pa-agui^ eag mga pag-sello 
eag pag eaput sang dalalhanon. 
Clase462. Mga eaminos de hierro eag iban liga mga padugui: 
eaminos de hierro nga eremallera^ liga eable elevados, 
aereos, inelinados ; liiga plataf ormas m6viles ; eaminos 
permanentes; faerza motriz 6 motores^ material ro- 
dante. 
eiase 463. Mga ferrocarriles de tracci6n urbana, Saburbana indus- 
trial^ ete. Caramo-an liga liiga tipos sang vias nga 
guina pa-agui sa nlga naga easarisari nga liiga dalan ; 
mga cambia-vias eag erueeros mesas giratorias; mga 
galamit6n sa pag butang sang via ; pag tinl6 sini. 
Clase464. Mga earros nga guina taedan sa liiga hayop; inga loeo- 
motivas eon maquina de vapor eag mga salaquian nga 
guina ngalanan nga autom6viles; material rodante 
iiga guina dapat sa mga ferrocarriles urbanos iiga 
guina palaeat tungud sa tracci6n meeaniea ; liiga gala- 
mitou sa pag padulog sang liTga salaquian ; inga guina 
dapat sa pag papunong sing fuerza eon eusug (tubig 
nga ma-init, hangin nga binu-ot, eleetrieidad, ete). 



Hosted by 



Google 



107 

eiase 4:65. Mga pa-agui sa pag panghaeut iTga pahuiigud iiga sarang 
maea-anguid sa mga eaminos de hierro. Transportes 
de buques sobre f erroearriles. 
eiase 466. Bibliografia, estadlstiea, mga mapas nga pahungud eag 
mga sarisari nga pinabantala nga nahanuiigud sa mga 
ferrocarriles. 

GrRUPO 76. 
Dapat eag galamiton sa niarina mereante. 

eiase 467. Mga nahauna liga guina buhat eag guina ddpat sa pag 
panghimo sang mga saeayan (navios y buques) eag 
mga pabalon. 

Clase468. Mga galamiton nga salsalon eag-mga easaneapan liga 
pahuiigud nga guina gamit sa mga astilleros eag inga 
talleres iiga buluhaton sang mga maquinas marinas 
eon mga maqtiina nga guina gamit sa dagat. 

eiase 469. Mga dibujos eag liiga huaran sa tanan iiga daguay sang 
mga saeayan (buques y navios) ; sa mga panaeayon sa 
mga dagat eag sa mga suba. Mga saeayan nga maga- 
f may (bareas) nga guina pa laeat tuiigud sa layag^, sa 

maquinaria, 6 tungud sa mga bugsay. Mga dibujos 
eag mga huaran sang mga manog-goygoy (remolea- 
dores). 

Clase470. Motores para buques eag bareos (dibujos, modelos y 
muestras). Mga ealderas ealentadoraS;, evaporadoras, 
reeuperadoras^ sala-an sang tubig sa alimentaeion ; 
motores, eonde^nsadores^ propulsores, maquinaria 
auxiliar sa mga motores prineipales ; bombas^, regula- 
dores indieadore s eon manog tudlo sang eadasig eag 
sang guina padulungan; registradores, ete. Mga 
pahito sa pag pugong sang sunog sa mga bodegas, sa 
mga ''departamentos de earga'' eag sa mga eamarotes. 
Mga maquina sa pag lulan cag"'pag hau-as sang liiga 
balaliguia (mereaneias). 

Clase471. Casangcapan: malaeates, poleas, eadenas, aneoras, guin- 
daleras, eables, ete. Mga galamiton sa timonaje, 
transmitidores de ordenes, mga pahito sa pag-paeagad 
sang mga layag; liiga suga eag liiga talanda-an (sena- 
les) sa mga saeayan; mga eondensadores eon manog 
pahuman eag naga pabugnao sang tubig; mga gala- 



Hosted by 



Google 



108 

miton sa mga easugaan (alumbrado) ; pag-butang 
sing ea-init (calefacci6n)^ pag pamag-o-sang haiigin 
(aire) eag sang ea-aliuanay. Mga galamiton iTga 
pahuiigud sa pag pamu-ad eag pag himuliis sang elee- 
trieidad, mga galamiton nga manog paeanay sang 
eainit; mga galamitong iiga pahuiigud sa pag talana 
sang eahimtaiigan eag sang oras; mga banderas eag 
mga pat-in eon talanda-an (senales) ; liiga galamiton 
(moyiliario);, ete. 

Glase 472. Panaeayon sa pag pangliiTgaolingao : inga "Yates^^ eag 
embareaeion nga de vapor 6 de vela; mga bote nga 
guina bugsayan ; mga bote sa pag panagat^ mga esqui- 
fes, ete.^ eag ang iya mga ea-aiigot (dibujos, modelos 
y muestras) . 

eiase 473. Panaeayon sa idalum sang dagat. 

eiase 47^. Galamiton sa pag sagup sa mga tauo eag sa mga saeayan, 
bareas^ porta-amarras, lineas^ bordada^ einturones eag 
ehaleeos de salvavidas, ete. Soeiedades de salvamen- 
tos, pag palapta sang lana sa dagat. Galamiton sa 
pag pataeas sang saeayan eag mga eadapatan nga 
^ nalunod eag ang mga hieut sa idalum sang dagat sa 
pag sagup sang mga nag lugdang. 

Clase475. Panglangoy. 

Clase476. Estadlstieas, mga sulat eag mga pinabantala nga pahu- 
iigaid sa panaeayon sa pamaliguia 6 sa panglingaoli- 
ngao. 

Grupo 76. 
Dapiit eag easangeapan sa servicio naval. 

eiase 477. Mga saeayan sa pag auayan eag ang liiga guina pasa- 
quian sa tanan, nga mga pahungud sing daguay. . 
Mga huaran, dibujos, proyeetos, deseripeiones, espeei- 
Aeaeiones, fotografias, pinturas, ete. 

Clase478. Galamiton nga guina dapat sa pag panghimo eag pag 
human sang mga saeayan sa pag-auayan eag any sa 
giiina pasaquian sa tanan ; mga ea-angot eag ang mga 
quinahanglanon sa sulud nga guina butangan sang 
mga maquina eag ang para sa eubierta; inga seiiales 
eon talanda-an; easangeapan sa saeayan; material 



Hosted by 



Google 



109 

eieetrieo iTga guina pahamtang iiga giiina tigana sa 

mga inaiiay ; materia] para sa seguros. 
eiase 479. Mga motores nga guina dapat sa mga saeayan sang 

gobierno. 
eiase 480. Mga eaiion sa saeayan^ mga ea-aiigot nila eag mga gala-^ 

miton; torpedos iiga uala paga guihoa; ang 'guina 

palaeat eag ang guina iigalanan liga automatieos; 

piroteenia naval eon ealalaiigan sa pag gamit sing 

ealayo sa mga saeayan. 

Grupo 77. 
Panaeayon sa hangin. 

eiase 481. Pag pamuhat sang globos aerostatieos; inga panapton^ 
mga barniz, eanastillas, valvulas^ redes^ eorda^e, mga 
galamiton sa pag padulog sang mga globos; mga 
anelas^ garfios. Pag-himo sang hidrogeno eag iban 
pa iiga mga gases ligeros. Globos cautivos. 

Clase483. Mga viajes aereos eon mga panaeayon sa haiigin; pag 
pulos sang mga globos sa pag hibalo sang mga atmos- 
f eras^ mga eadulus sang hangin ; mga galom eag ang 
duag sang didto sa eaibabauan; fen6menos optieos, 
ete. Dibujos, mapas de viajes, diagramas, fotogra- 
flas. 

Clase483. Aereostatiea militar; mga globos cautivos eag ang iya 
mga ea-aiigot; tornos de aseeneion/mga salaquian sa 
pknghaeut, mga galamiton sa pag pabuealong. 

eiase 484. Panaeayon sa hangin, globos, nga guina padulong eag 
mga galamiton sa pag padulong sa ila ; mga maquina 
sa pag pa lupad, mga tornillos propulsores; aereo- 
planos eag paraeaidas. 



Hosted by 



Google 



AGRieULTURA. 

Departamento H. 



Grupo 78. 
Gralamiton eag pa-agui sa pag pa-dyo sang talainnan. 

Clase485. Mga Imaran sa naga easarisari uga paliito sa pag liimii- 
lus sa mga pangoma. 

Clase486. Mga planos eag huaran sa inga puluy-an sa uma; inga 
patieang iiga tanan; liiga palapuy-an sa mga hayup 
iTga guina tauag liga establos^ rediles^ caballerizaS;, za- 
hurdas^ potreros ; mga patieang nga pahuiigud sa pag 
pamii-ad pag patamboe saang inga cavacahan; inga 
tambobo eag mga suguigui ; inga galamiton nga guina 
dapat sa mga establos, caballerizas^ zahurdaS;, ete. 

eiase 487. Galamiton eag mga patieang iiga guina dapat sa pag am- 
bling sa paiiguma; pag padalas-ag eon pag pamala 
sang mga lanag^ drena^e^ irrigaeion. 

Grupo 79. 
Mga galaniiton eag maquinaria f*a pangiinia. 

eiase 488. Mga galamiton^ maquinaria eag liiga iban pa iTga ca- 
sangeapan sa pag tigana sang talamnan ; mga paealas^ 
mga sarol mga manog gabut sang tuud^ mga lagari sa 
pag puliid sang eaeahuyan^ lagari sa pag pihae eon 
pag pihae eon pag utud sang mga tapi^ ete. ; mga inog- 
bae-ad^ mga pala, mga grado iiga guina uyatan sang 
eamut^ ete. ; mga arado liga matag-adlao^ manogtud- 
lind^ ete^ ete. 

Clase489. Mga galamiton (implementos) ; maquinas eag liiga 
lierramientas sa pag tanuin; manog pamangas sang 
maiz^ sang mga trigo^ sang mga liso sang bulae (algo- 
don) ; mga manog-pangas iiga iniras sang iban iiga 
lilga binhi, liiga manog sab-og, ete. 
110 



Hosted by 



Google 



111 

eiase 490. Mga galamiton eag rnga maquina sa pag sagud. Mga 
sarol^ mga manog-lambon;, mga arados de tiro^ liiga 
monogtudling nga guina padala tungud sa vapor eag 
eleetrieidad. 

eiase 491. Mga galamiton^ liiga maquina eag mga herramientas sa 
pag paiigapi eon pag patubas; mga sangot^ mga' galab, 
inga inog-tapas sang maiz^ mga mog-eall sang patatas ; 
mog-ani eag inog-linas nga hayup ang naga dala^ 
vapor 6 eleetrieidad. Mga galamiton eag maquina sa 
pag linas eag pag tahup. Mga manogtahup^ manog- 
linas eag manog-disig, ete. 

eiase 492. Miseehineas. Manupangutud sang eompa}^^ mga gali- 
iigan sa mga pinasi ; galingan sa sidra^ mga earros eag 
liiga earretones ; mga manog-pudpud sang maiz ; mga 
buyungan sa haiigin ; mga maquina nga nagaeasari- 
sari iiga guina dapat sa mga haeienda; maquina sa 
pag pesar^ sa pag pudpud^ ete. 

eiase 493. Mga maquina sa mga panguma nga mahalinhalin, eag 
malaeates para fuerza animal; maquinaria nga ang 
iiiga hayup, haiigin, tubig, tapor 6 eleetrieidad, amo 
ang naga dala. 

eiase 494. Mga maquina sa pag tigana sang liiga inog paca-6n sa 
mga hayup. 

Grupo 80. 
Mga abonos sa duta. 

eiase 495. Pag-tigana eag pag-himos sang liiga ipot. Mga inoglam- 
bon nga balaliguia. Pag gamit sang mga tubig liga 
hinugas. ^ 

Grupo 81. 

Tabaeo. 
[Dapat, pa-agui eag nahim6.] 

Clase496. Pag-tanum sang tabaeo; una iiga liiga gamit, dahon eag 

lamigas. 
eiase 497. Galamiton sa pag-buhat. Pag himo sang sa tabaeo. 
Olase 498. Mga guina dapat sa hilimo-an. 
Olase 499. Mga patubas liga nahuman. 



Hosted by 



Google 



112 

Grupo 82. 
Galainiton oag rnga pahito nga guina dtipat sa niga pangit;1 nga pangiinia. 

Clase500. Mga daguay sang iSga bulahatan iiga nahanungud sa 

mga haeienda; inga guinatas; mga pag-himo sang 

mantequilla; mga quesos. Destileria eag pag-himo 

sang almidon, ete. . i :- 
eiase 501. Galingan sa mgu guina hp6 iiga lana. Fabricas de mar- 

garina. 
eiase 502. Mga taller sa pag tigana sang guina siling nga materias 

textiles. 
eiase 503. Galamiton sa pag paea-on eag pag pa tamboe sa mga 

magnanap nga guina siling nga aves de eorral. 
eiase 504. Pag-baliguia sang tanumtanum. Mga galamiton sa pag 

sagud, pag paiigutan, pag eupit' eag pag baliguia sang 

mga pinatubas nga tanumtaniim. 

Grupo 83. 
Agronomfa, estadfotica agrieola. 

eiase 505. Mga natun-an iiga nahanungud sa duta eag sa tubig, 
bagay sa mga pag panguma. 

Olase 506. Mga eartas agronomieas, eartas elimaterieas, eartas 
diversas agrleolas. Gatastro. 

eiase 507. Poblaeion rural. Pag tuhay sang mga natamnan. Ang 
„ pinatubas. Pag paigoigo sang mga hayop iiga quina- 
hanglan. 

eiase 508. Mga eatimaua-an nga nahimo^ lahi naguid etitub sang 
sang 1893. Historia sang Agrieultura sang iya nag 
eadangatan oag liuatliuat nga guin pangaguihan. 
Historia sang mga dili naga alaiigay iiga mga bill sang 
mga duta; sang mga hinaeay; sang mga mamumu- 
gon; sang mga eahayupan sang mga pinatubas eag 
sang mga pinulus sa mga hayup. 

eiase 509. Mga institueiones nga pinahanungud . sa ma-ayo iiga 
patieang eag tunay iiga dinangatan sa pag panguma. 
Mga pinatubas sa mga estaeiones agronomieas eag 
mga laboratorios. (Tan-auon sa Departaniento A, 
Grupo 5.) Soeiedades, eomunidades eag asoeiaeiones 
agrieolas. Mga pautang nga nahanuiigud sa inga 
duta. Mga seguros. 



Hosted by 



Google 



113 

eiase 510. Mga talaesan sa pag bnlut-an eag mga pag-alagad. 
eiase 611. Mga libros^ memorias estadistieas^ diagramas^ eag mga 
pinabant^la nga tumalagsa. 

Grupo 84. 
Mga patubiis nga guina ca-6n. / 

eiase 512. Mga trigo^ eenteno^ eebada^ maiz^ mijo eag iban pa nga 

mga uhay eag pinasi. 
eiase 513. Mga utanon: habas, frioles, habiohuelas, ehieharos, len- 

tejas, ete. 
Clase514. Mga lagutmon eag mga gamiit; patatas^ remolaehas, 

zanahorias/nabos^ rdbanos^ ete. 
Clase515. Mga eoles^ eatumbal (pimientos), alcachofas^ uhong 

(hongos)^ berros^ ete. 
eiase 516. Mga madugS.; remolaehas^ tubo, sorgo, ete. 
eiase 517. Mga naeasarlsari nga tantim: cafe, eaeao^ eha^ ete. 
eiase 518. Mga lalanahan: aeeitunas eag mga lana nga giiina bali- 

guia iiga quinuha sa mga bunga sang eahoy. 
Clase519. Mga dabong nga tinigana 6 inamligan sa mga auan 

(silos) eag iban pa nga gamhon nga guina pahalab sa 

mga hdyup. 

Grupo 85. 
Mga butiing nga guina ea-on, nga nag halin sa sapat. 

eiase 520. Mga tamboe eag mga lana nga balalaliguia iiga quinuha 
6 nag halin sa hayup. 

Clase521. Mga gatas eag erema; hilao 6 pinalapuyot (eonden- 
sada)^ leehe esteriliz8ida. 

eiase 522. Mga tanan nga duag sang mantequilla. 

eiase 523. Mga tanan nga elase sang queso. 

eiase 524. Mga itlog. 

Clase525. Mga galamiton sa pag pang-gatas; mga suludlan sang 
mantequilla; mga manog-eumiis (amasadoras) sang 
mantequilla; botes, eubetas, prensas nga guina gamit 
sa pag himo sang mga queso ; mga tinas^ separadoras, 
ensayadoras eag pasteurizadora3, ete., ilaquip ang 
tanan nga mga easangeapan sa pag tigana, pag am- 
blig, pag pang-h^eut, ca pag baliguia sa mga eabanua- 
anan, 
4914- 8 : 



Hosted by 



Google 



114 

Gkupo 8(!. 
Mga galaniiton eag niga ])a(luguf ^^a pag pangluto sang niga ])ag ea-on. 

eiase 52G. Mga galiiigan sa harina. Mga fabrica sa pag tigana 

sang inga ealaniay sa iivas (glueosas) eag inga qnin6s6 

(alniidon). 
eiase 527. Mga i^ag painnhat sang inga pastas iTga gniiia eaon. 
eiase 538. Panaderias: inga manog-niasa eag inga horno iiga meea- 

nieo. Pag pamiihat sang inga galletas iiga guina 

balon sa liiga saeayan. 
eiase 529. Mga pastel. ' 
elase 530. Pag-buhat eag pag tago sang liielo. Mga inaqnina eag 

inga galamiton ,sa pag hatag sing eubugriao. 
eiase 531. Mga galamiton ean inga pahito sa pag tago sang inga 

unod (earnes) ; inga naeulni sa paiTgayam eag mga 

paquinhason nga hilao. 
eiase 532. Mga hilin^o-an sang lilga eonseryas iTga earne^, isda, uta- 

^: non eag mga buriga. 
eiase 533. Mga i abriea sa eahimay eag pag puti ea-ayo. 
eiase 534. Pag-panghimo sang ehoeolate eag iriga dulee. 
eiase 535. Pag-tigana sang liiga helados eag iriga sorbete. 
eiase 536. Pag-parigupae eag pag sanlag sang eafe. 
Clase537. Pag panghimo sang knggao. 
eiase 538. Destilerias. 
eiase 539. Cervecer<as^ 6 liTga cerveza. 
eiase 540. Pabrieas de aguas gaseosas. 
Chxse541. Mga naga-ealainhiin iTga balah'guia iTga guina grimit sa 

pag him6 sang inga pag-ea-on. 

Giiupo 87. 
Mga binoeboe eag il)an pa nga iya eau^^hinan. 

eiase 542. Mga binoeboe (harinas) sa trigo, eebada, ete., iriga pinasi 
loga naupaean; iriga pinasi iTga inipit; iriga inunao 
iSga patatas, binoeboe iTga bugas, liarina sa lentejas 
eag habas; gluten. 

Ckse543. Tapioea^ sagu arrurru; liTga quinus6 iTga naga easari 
Sari. Mga binoeboe iTga guina simponan. 

Clase544. Mga pastas italianas; semolas, fideos,niacaiToneB; lilga 
guina paea-on sa eabata-an, ete. 



Hosted by 



Google 



115 

Gitupo 88. 
Mga i)inulus sa mga pana(lerfa eag sa niga pastelerfa. 

eiase 54:5. Mga tinapay^ riga niay ara eag uala sing layaelura^ ama- 
sijo; tinapay iTga liinimo liga may inga molde; mga 
inipit para sa inga viajeros eag iBga militare^^ ete. 
Galletas para sa mga marineros. 

eiase 540. Mgn pastel iTga naga easarisarl iTga guinangali sa eada 
banua. Tinapay sa hty-a eag galletas iTga sarang ma- 
tago sing madugay. 

Grupo 89. 
Carne, isda, utan eag bonga sang eahoy nga na conserva. 

eiase 547. Mga earne iTga guin conserva, tungud sa tugnao 6 iban 

iTga iriga pahito ; liiga earne ilga inasinan iTga sinuliid 

sa liiga lata. Tablillas de earne para sopa. Extrato 

de earne. Mga salehiehon. 
ehise 548. Pag-tago sang isda tuiTgud sa tugnao. Isda ng'a inasinan 

]Tg'a sinulud sa inga barriles^ baealao, harenques^ ete.^ 
' isda iTga guin-eonserva sa aeeite; atun^ sardinas, 

anehoas. 
eiase 549. Mga loeon, talaba eag liig'a pasayan iTga iiiga linata. 
eiase 550. Mga utanon iTga guina-conserva sa naga sarlsari iTga 

pahito. 
eiase 551. Mga buiTga sang ealioy iiga liiga mamahi 6 tinigana, eiri- 

guelas^ higos^ uvas, datiles. ^ 
t'lase 553, Mga buiTg'a sang eahoy iTga guin-conserva nga uaL4 sing 

cahimav. 
eiase 553. Mga :friitas iiga linata 6 similud sa inga botes liga erisial. 
eiase 554. Mga panigana sa liiga eJercito eag sang sa marina. 

Grupo 90. 
('aluinay eag uiga dinulee, pangluto (^ag inga salsas. 

eiase 555. Mga ealiuiiay iTga gnina ganiit sa snhiel sang balay eag 
iban iiga nlga guina da]iatan. Glueosas. Ohoeolates. 

eiase 55G. Duleeria: conservas, Jaieas. Mga frutas ]iga naeonserya 
sa ealamay. 

enase 557. Mga t'rutas iTga liinuKinian sa aguardiente. 

eiase 558. C.'afe, elui eag inga ilinmon iiga nia-isug 6 mahannit sing 
baJ6 (bel)idag aromatieas), mato, aehieoria, ete. 

eiase 559. Langgao. 



Hosted by 



Google 



116 

eiase 560. Asiii nga guina gamit sa mga ealan-an. 

eiase 561. Mga panaeot : pimienta, eanela, ete. 

eiase 562. Panghito eag salsas, mostaza> eurri^ salsas, ete. 

/Grupo 91. 

( Mgatub/. 

eiase 563. Aguas gaseosas^^ginger-ale^ ete. Mga tuburan sa aguas 
gaseosas. Mga galamiton eag mga easangeapan -^a 
sini. 

Grupo 93. 
Mga vino eag aguardiente sa uva^. 

eiase 564. Vinos ordinarios^ tintos eag blaneos^ Jere^ madera, 

oporto^ ete. ;; -^ 

eiase 565. Mga vino nga matam-is eag mga vino iiga linuto. Duga 

sang uvas nga uala pa malugu 6 maeabueal. 
Glase 566. Mga vino nga mabueal. 
Olase 567. Aguardiente sa uvas. 

Grupo 93. 
Jarlbes y lieores. Lieores destilados?. Aleohol eoniereial. 

Clase568. Jarabes eag lieores iiga quinalamayan anisete, euraeao, 

benedietino, ehartreuse^ ete. 
Glase 569. Apiritivos nga maysaeut nga aleohol 6 vino subong abi 

sang ajenjo, amargo^ vermouth, myrr^, ete. 
eiase 570. Mga aleohol nga guina gamit sang mga manog-baliguia ; 

aleohol sa remolaeha^ sa mga intus, sa mga pinasi, s'a 

mga patatas^ ete. ' 

Clase571. Mga espirituosds, eon mga masingeal; mga whiskies, 

^ginebra, ron^ vodka^ kwirseh^ ete. 

Grupq 94. 

Mga ilimnon nga mabiieal. 

eiase 572. Sidra eag vino sa pera. Ale, cerveza, porter, eag iban pa 
, iiga mga lieor. Puique, eag mga ilimnon iiga mabu- 

eal sa tanan nga duag. 

Grupo 95. 

Mga patubiis sa panguma nga uala paga-ea-ona. 

Clase573. Mga tanum nga guina iigadlan nga textiles: algodon 
lino eag eanamo nga sanga nga hinuluman 6 tinana- 



Hosted by 



Google 



117 

gan, 6 nala matanagiii; ramie, phorminn-tenax, mga 
lannt sang tanan nga elase iiga mga vegetales. 

Glase 574. Mga tanum nga naga pamunga sing guina lana : naga 
angot sa duldugan 6 liniso. 

Glase 575. Mga tamboe eag lana iiga uala paga-ibaliguia. 

Glase 576. Mga taniim iiga guin eurti. 

eiase 577. Mga tanum nga madageot sing tagoe 6 duga. 

Olase 578. Lupulo, eardos^ ete. 

Glase 579. Mga bulbul (lana) nga gumon, linabhan 6 uala malabhi. 

eiase 580. Mga balahibo eag balueag sang mga hayiip nga hinuptan. 

eiase 581. Mga euyus^ balahibo eag plumon sang mga sapat^ ete. 

Grupo 96. 
Mga ulud nga may eapuslunan. Mga lilud nga maliila sa mga taniim. 

eiase 682. Mga tinipon eag pinasahi iiga mga ulud nga may eapus- 

lanan eag ang mga malala. 
eiase 583. Mga putioean. Gusano de seda eag iban pa nga guina 

siling nga bombyeideos. Ooehinillas. 
Clase584. Mga tinlpon mga pinasa;hl nga mga tamasoe sa mga 

tantim eag sa mga easapatan. 
Clase585. Galamiton sa pag pamii-ad eag pag-himulos sang mga 

putioean eag mga gusanos de seda. Ang ila mga pina- 

tubds. Dugus, talo, eapuUos. 
eiase 586. Galamiton eag mga pahito sa pag pala sang mga balati- 

an sang mga taniim eag sa pag-puhag epn pag pama- 

tay sang mga ulud nga naga dagta. 

Ganado. 

Grupo 97, 
Mga eabayo nga mga mula. 

Glase 587. Mga eabayo iiga talaedan. 

eiase 588. Mga eabayp sa .salaquian. 

eiase 589. Mga eabayo nga guina patrote. 

eiase 590. Mga eaballos ingleses. 

eiase 591. Mga eaballos de silla. 

eiase 592. Mga eabayo sa pangayam. 

eiase 593. Mga ponies. 

eiase 594. Mga asnos. 

eiase 595. Mga mulas. 

eiase 596. Literatura eag estadistiea. 



Hosted by 



Google 



118 

Grupo 98. 
Mga vaca. 

eiase 597. Vaca liga iliha-uoii. 

eiase 598. Vaca iiga gatasan. 

eiase 599. Vaea liga guina gamit sa taiian. 

eiase 600. Vaca nga eapon. 

eiase 601. Vaca liga pinaeastahan sa bul'alo^ ete. 

eiase 602. Mga tinipon nga salsalon eag liiga registro liga salsalon 

eag inga marea^ upiid ang iya liiga eapushinan para 

arrear ganado^ amarrar, ete. 

Grupo 99. 
Ganado lanar. 

Clase603. Hayup liga tama eaganiay sang iya bulbul. 

eiase 604. Peinado del ganado lanar. ' 

eiase 606. Hayup nga manipis sing balahibo. 

eiase 606. Hayup liga iliha-uon; liiga tanan liga duag sang hayup. 

Grupo 100. 
(lanado eabrio 6 niga eanding. 

eiase 607. Mga eanding eag ibah pa liga mga hayup liga uahi ma- 
saysay; liiga eanding liga gatasan. 

Grupo 101. 
Ganado i)orcino 6 mga biiboy. 
eiase 608. Tanan liga elase sang liiga baboy. 

Clse609. Mga pa-agui sa pag-muad, pag-damug, pag patamboe, 
pag-hijao, eag pag-tigana sang iya liiga eapuslanan ; ' 
literatura, estadistiea, historia sa sini liga paiigita. 

Grupo 102. 
Mga ido. 

eiase 610. Mga ido liga mangtas, inga guina pahimba ; liiga fahleros 

eag tanan nga elase sang liiga ido. 
eiase 611. Perreras, jaulas, registros, literatura. ^. 

Grupo 103. 
Mga corfng, on/as, ete. 
eiase 612. Tanan liga elase sang euring nga hinuptanan. 
eiase 613. Mga onzas eag ang himulos sini. 

Clase614. Mga coneJos; riiga pa-agui sa pag pamu-ad eag sa pag 
sasa eon guina banabana nga panalot. 



Hosted by 



Google 



■ 119 ^^ ••..::..- — 

Grupo 104. 
Mga aves de eorral eag mga pispis. 

eiase 615. Tanan liga diiag sang inga mananap (aves de eorral) eag 
liiga pispis ligahinuptan ; mga paquitaquita sang mga 
mananap (aves de eorral). Mga duguay sa eahimpi- 
tan, literatura eon balasahon. 

eiase 61G. Mga piso eag mga pavo. 

eiase 617. Mga itie eag bibi (patos);, mga gansa^ liiga eisnes. 

Cksc 618. Mga pugo eag mga salampati. Mga balay sang pati. 

eiase 619. Coquenas^ avestruzes, pavos reales. 

eiase 620. Paisanes^ mga pispis iiga hampanganan. 

eiase 621. Mga eurong sa mga manoe eag ang iya inga ea-angot 
(aeeesorios). Mga pugaran eag puluguan; galami- 
t6ji eag mga pa-agui sa pag pangupit eag pag pangha- 
eut ; mga bili ; estadistieas^ ete. 



Hosted by 



Google 



HORTieULTURA. 

Departamento J. 



Gbupo 105. 
Dapilt eag pa-agui sa pomologia, Aorieultura eag arborieultura. 

eiase 622. Mga galamiton sang mga jardineros eag mga manog-sa- 
god azadas^ pieos^ azadones^ guadaSas, rodillos. Mga 
galamiton sa pag pamulud; sa pag pamasoe sang 
tunoe nga hilao sang eahoy sa puno 6 sa sanga sang 
lain nga eahoy (ingertar) ; pag-pangoha^ pag-pangu- 
pit eag pag-panghaeut sang mga patubas ; mga lavaja 
sa pag pamulud eag pag ingertar ; mga hagdan ; mga 
galamiton sa pag pamuiiag liga guina uisie. 

eiase 623, Mga galamiton eag mga eadapatan sa pag pamuni sang 
mga jardin; mga vasos^ maeetones^ sillas^ asientos^ 
fuentes^ etiquetas. 

eiase 625. Mga aeuarios sa niga tanum nga uyon sa tubig. Mga 
jardineras sa heleehos, ete, iiga guina gamit sa mga 
pamalay. 

eiase 626. Mga planos dibujos^ modelos libros, pintura^ ete, nga 
nahanungud sa mga jardines. 

Grupo 106. 
Galamiton eag mga pa-agui sa viticultura. 

Clase627. Mga daguay sang mga puliiy-an nga gamit nga naga 
ea-anag sa guina tauag iiga viticultura. 

eiase 628. Mga galamiton nga guina dapat sa pag pananiim sang 
vid; mga galamiton sa pag arado sing madalum nga 
dulut; mga arado sa mga vinedos; mga sarol, mga 
easangeapan sa pag ingertair, pag pu-ad, pag patubas, 
ete. 

eiase 629. Mga tinipon iiga mga vid. 

eiase 630. Mga galamiton nga guina dapat sa mga viiiedos, liiga 
alatup sa pag palandong eag mga tambobo ; mga sala- 
120 



Hosted by 



Google 



/21 

^ quian, iSga mariog panuba sang mga binilog, ipitan sa 

mga uvas, ete. 
eiase 631. Mga pa-agui sa pag panghimo sang mga vino. Mga pa 

agui eag mga galamiton sa pag amblig nga dill mali- 

mogan ang mga vino. Mga pa-pabati. 
eiase 632. Mga.jnasaqult sang mga vid eag ang mga pa-agui sa pag 

pugong eon pag upang. 



Hosted by 



Google 



SELVICULTURA. 

Departamento K. 



Gkupo 112. 



Mga galamiton eag inga pahito nga guina diipat na gnina ngalanan ngaindtiH- 

tria torestal. 

eiase 653. ]\[ga tinipon liga binlii. Mga guina patan-ao (mues- 
tras) iTga liiga patubas sa eaeahoyan (produetos fores- 
talos) iiga duna sa duta sang liiga indio^ 6 iiiga patu- 
bas liga pinadala sa liiian iiga elinia. Mga tinipon 
liga talanmonon. \ 

eiase Cf)4. Mga galainiton liga salsalon eag paliuiigud sa pag pa 
lig'ulia;, pag aman, pag tilao eag pag tago sang inga 
binhi; iiTga*bahiy sa pag pa-mala. Mga galamiton sa 
pag paiiguha sang bidiaiigao (almaeiga). Mga pa- 
hito sa pag pananiim sang liiga eahoy eag mga pangita 
sa eaeahoy an. 

eiase 655. Mga patieang sa pag pananiim sang eahoy liga guina 
euha-an sang bidiangao ; mga patieang sa pag tatap 
eag pag pananum sa talonan. 

eiase 656. Topografia forestal. Botaniea forestaI. Distribueion 
geogratiea. Mga sulat eag liiga estadistieas. j\Iga 
balasahon (literatura). 

eiase 657. Mga buluhaton liga dapat sa eahoy; pag pang-gamit 
sang tigealioy; liiga balay sang liiga manog-bantay ; 
iiiga manoglagari, mga alaguian sa pag pangh^eut 
sang liiga tigeahoy eag pag buhat liga mangin ma-ayo. 

eiase 658. Terraeeria;, repoblaeion^ eneespedamiento^ ete. Fijaci6n 
de dunas. (Dili mahiino ang pag lubad sa binisaya, 
eag dili mahangpan ang eaalapnan sina liga pag say- 
say.) 

"^ Grupo 113. 

Mga j)atnbaH nga quinnha sa niga talonan eag indu.strias t'orentaleH. 
eiase 659. Mga talamdan liga patubas sa eaeahoyan; mga binilog 
lig'a tigeahoy, ang ila easangead eag ealagba^ ete. 
122 



Hosted by 



Google 



123 

Clase660. Mga tigeahoy iTga guina pamuhat liga gabinete; inga 
guina gamit sa pag pamasad; mga inog-gatong; tig- 
eahoy iTga binasbasan; mga sini-ad nga manipis eag 
maquitid (duelas) iiga guina dapat sa inga bariles, 
ete. Mga tigeahoy iiga madageot sing dug^; mga 
binaloae eon inueab nga panit sang eahoy, ete. 

eiase 661. Gahoy n^a guina tauag nga alcornoque, mga inupae 6 
binaluae nga laniiton. Mga inog-lugiim; mga ma 
alisngao eag matagoo^ ete. 

eiase 662. Mga patubas sa mga paiigita sa eaeahoyon; mga galami- 
ton nga salsalon sa pag panghimo sang tonel, tabu- 
ngus; pag panghimo sang tanan nga eaalapnan sang 
hilamon iiga guina tauag nga esparto; mga zuecoS;, 
lana vegetal, eorehos^ aleohol de madeia;, earbon vege- 
. . tal;, potasas brutas^ ete. 

Grupo 114. . ' ' > 

Mga galaniitoii nga salsalon sa pag panguha sang mga patub^is sa niga Oiihoy 

sa talon eag pag himulus. 

eiase 663. Mga galamiton i!ga salsalon eag iban pa sa pag paiiguha 

sang iiiga patubas sa eaeahoyan liga uala pag itanum 

eag uala pag sagura. 
eiase 664. Mga badlan eon ohong (hongos). Mga amamaeol eon 

haponhapon (trufas). Mga buiiga sang eahoy liga 

ilahas liga guina eaon. 
eiase 665. Mga tanuni: mgcT gamut;, nga inupae; mga buiiga sang 

eahoy nga uala pag sagura^, mga guina gamit sang 

liiga herbolarios, farm.acetiticos eag mga tintoreros; 
"^ eag ang mga guina gamit sa pag himo sang papel, 

lana eag iban pa liga mga eadapatan. 
( lase (566. Oaueho^ gutta-pereha, gomas eag resinas. 



Hosted by 



Google 



MINAS Y METALURGIA. 

Depaitamento L . 



' Grupo 115. 

Pag himuliis sang iiiga minas, mga minerales de aearreo y eanteras. 

eiase 667. Mga easangeapan eag iban pa nga mga galamiton liga 
guina dapat sa topografia subterranea. 

eiase 668. Mga galamiton nga salsalon^ eag iban pa, eag mga pati- 
eang sa pag panglugas eon pag pangita sang-mga 
yetaS;, eag depositos minerales ; mga mantos de earbon, 
^ eag aeeites naturales^ aguas artesianas. 

eiase 669. Mga pagpahamiitang sang mga galamiton sa pag quilala 
sang mga puiigias 6 pil-as, eag mga guina mina nga 
- metal 6 dill metal. 

eiase 670. Mga galamiton nga salsalon eag iban pa, eag inga pati- 
eang sa pag-buho, pag pabaetid eag pag butang sing 
mga tueud sa mga minahan; pag bueas 6 pag butang 
sing mga galerlas, eag mga guieab nga alaguian, pag 
butang sing mga tueud eag eabaeuran nila sinl. 

Clase671. Mga galamiton eag mga patieang sa pag barrena sang 
mga pungias (roeas), mga minerales eag mga eante- 
ras eag iban pa nga buluhaton sa pag bueas sang mga 
minahan- 

eiase 672. Mga motores eletrieos, mga manog-suput sang hangin 
(eomparesores de aire) nga guina gamit sa pag bueas 
sang mga minahan eag mga eanteras. 

eiase 673, Mga patieang sa pag sindi sang ealayo sa mga explosivos 
eon iSga inog pugday sang buot paga-himo-on nga 
minahan, mga eanteras eag f uentes artesianas. 

eiase 674. Mga galamiton eag mga pag pahamutang nga may eala- 
langan sa pag panghaeut sa idalum sang duta. 

eiase 675. Maquinaria eag mga bomba sa pag paluas sang tubig. 

eiase 676. Mga ventiladores 6 mga manog-pahanahay, mga easang- 
eapan eag mga pagpahito. 

eiase 677. Suga; mga lamparas de seguridad. 



124 



Hosted by 



Google 



125 

eiase 678. Pag pahamutang iiga may eabaeuran^ liiga talanda-an^ 
ete.^ mga salvavidas. 

eiase 679. Mga galamiton eag mga patieang sa pag panguhd eag 
pag panghaeut sang mga minerales; mga ferrocarril, 
mga planos inelinados, eables sueltos^ eables aereos 
eag ^^troUeys f mga pag pahamutang sa pag lulan sa 
mga wagones, cajas, ete. 

eiase 680. Maquinaria nga pahungud eag mga pag pahamutang sa 
pag pangagut sa mga minahan* sa asin. 

eiase 681. Mga easangeapan sa pag hugas^ pag aman iiga may eala- 
laiigan sang mga mineraies, eag pag pa-apug sang 
mga minerales. 

eiase 682. Mga patieang iiga may ealalangan sa pag galing, pag 
tingub, pag tunao, ete.;, mga guina gamit sa metalur- 
gia sang mga minerales iiga metal eag dill metal. 

eiase 683. Mga galamiton sa pag dapat sang eianuro, eloruro^ bro- 
muro, eag iban pa iiga inga ma-asin iiga pina-agui sa 
ealalangan eag niga quinutao nga maquinot nga guina 
tusmugan sang mga mineral nga metal eag dill metal. 

eiase 684. Mga pahamtitang nga may ealalangan sa pag uttid^ pag 
lagari eag pag pahining sang marmol, granito, piza- 
rra oag mga bato nga guina dapat sa mga buluhaton. 

eiase 685. ^^Aparatos eompresores.^^ 

Grupo 116. 
Mga minerales nga metal eag dili metal. 

eiase 686. Mga bato mahimo nga puni, mga bato nga matig-a 6 

mga bato iiga guina gamit sa mga pamasad eag mga 

galamiton sa pag pagaspang, pag lagari eag pag pa 

hining. 
Clase687. Mga pil-as nga naga patubas sing apug 6 eemento eag 

ang ila inga pinatubas. 
eiase 688. Mga bairan eag mga eamaiiga' nga bato, piedra pomez, 

mga bato nga mga duna.nga guina pangagus. 
eiase 689. Mga moldes iiga daeuton. 
Clase690. Mga areillas, kalin, pedernal, feldespato eag iban pa 

nga guina gamit sa pag panihon. 
eiase 691. Mga roeas, areillas eag inga duta iiga dili maduetan sang 

ealayo. 
eiase 692. Bauxita, espatoAuor, asbestos, graiita eag pliimbago. 



Hosted by 



Google 



120 

(Uase GDo. Mga pi^arra, eag aiig inga galaiiuton sa pag paliining 
sini. 

Clas(3 694. Mga geiiias eag inga bato iTga nialalialon; inga Imhat sa 
lapidario. 

eiase G95. Asin sa g<^nuv; ^^^''iii ^a tiibig iTga niaearat, salitre^ nitrato, 
sulfato, taiias eag iban pa iTga iriga asin iiga mga 
duna. Aeido borieo y.borax. 

eiase G96. Azufre eag piritas. 

eiase 697. Mga pintura iiga niineral iTga duna. 

eiase 698. Mga duiui iTga inga niinerales iTga guiua lambon. (fosfa- 
tos^ eoprolitas^ ete.) 

eiase 699. Mga inog gatong iTga luga niineral, turba, lignita^ ear- 
bon bituminoso, autraeita^ uling iTga binoeboe eag 
binu-ot;, petroleo iTga hilao eag ang iya irig'a pinatu- 
bas, eag asfalto. Gaees naturales. Asfalto eag roca>s 
asfalticas^ bitumeues^ ambar amarillo enido. Mga 
galamiton sa pag-aman sang eoke; horno sa eoke eag 
ang iya sini pinatubas. 

eiase 700. Mga mineral }Tga metal iTga miga ealaiulain sing duag. 
I Mga metales nativos. 

Glase 701. Mga tinipon nga pinasahi iTga guina siling iTg-a eristalo- 
grafia;, geologia;, paleoiitologia. 

Grupo 117. 

eiase 702. Mapas geologieos^ eartas de topografia subterranea. Ma- 
pas en relieve^ irTga plano sang liiga l)inuhat sa irTga 
minahan. 

Grupo 118. 

Literatura ininei*a. 

eiase 703. Mga estadistieas eag inga pinabantala iTga nahaniuTgud 
sa geologia^ topografia subterranea, mineralogia^ eag 

_4iag himuliTs, sa iriga minahan; pag pang gaui sang 

liTga pinatubas sa amo iTga liTga minahan^ ete. 

Grupo 119. 

Metalur^ia. 

eiase 704. Mga galamiton^ iriga patieang eag iriga pinulus sa iTTga 
hinimo nga iriga eadapatan iTga dili maduetan sang 
eaMyo iiga guina gamit sa metalurgia (ladrillos re- 
fractari(^s^ bloek^s, erisoles^ retortas^ ete.). 



Hosted by 



Googl( 



127 

eiase 705. Mga nuinog-pamu-ael saiig gas eag mga hornos sa gas 
iTga giiina ganiit sa nietalurgia. 

eiase 706. Pag pahamutang sang lilga l]quiclos eag inga gases sa 
metalurgia. 

eiase 707. Pag bilang sang inga minerales nga salsalon, manganeso 
^^ eag eromo; eapasonairan sang iya mga pinatiibas. 

]\Iga gahimiton sa pag huyup sa inga horno^ inga tulu- 
manan ; inga manog pahanahay ; mga galamiton sa 
liaiigin liga mainit^ ete. Mga galamiton sang manog 
tunaO;, liiga eupulas^ yentiladores^ eag inga easangea'- 
pan. Hinimo i5ga ingalingotes liga salsalon eag iban 
iTga iiiga biihat sa panunao. Mga j)anunao sang fo- 
rromanganeso eag manganeso. Mga simbog sa salsa- 
lon^ liiga eunos^ azadones eag dados ; salsalon eag telas 
de ahimbre. 

eiase 708. Mga gamit;, patieang eag pamatubas sang inga hinimo 
iiga salsalon eag aeero sa liiga lingotes^ liiga binilog 
(barras) liiga himinas 6 planehas liga manipis eag 
liiga pinuliis sa aeero liga tinunao. Mga hornos sa 
reverbero eag sa fundici6n; mga martilloS;, prensas^ 
laminadores. Mga bug-os liga ealalangan eag liiga 
easangeapan sa pag tigayon sing metaL Bessemer 6 
erisoles sa pag tigayon sing aeero. Mga naga ealain- 
lain liga pahito sa pag hiiigamo sing salsalon eag 
abero liga guiean sa liiga mineraleS;, pahito sa pag 
patino eag pag saeut sang earburo sa guina tauag nga 
inetal de hierro. 

Clase709. Mga gainit^ patieang eag inga pahito sa pag pamuhat 
sang salsalon sa daguay nga balaliguia ; mga aros eag 
liTga eintas nga salsalon^mga varillaS;,mga alambre liga 
salsalon eag aeero, liTga salsalon liga guina gamit sing 
pahuiigud^ liTga planehas de armadura;, laminas de 
liierro liga guina dapat sa liiga giiina pabuhat^ salsa- 
loii liga may liiga eanaleanal^ mga ejes^ llantas^ salsa- 
lon liga hinilut 6 pinalpag, liiga earion sa ospeopeta^, 
liiga tiieo 6 bala (proyeetiles)^ mga tubo liga salsalon^ 
ete. Artilleria ean ealalaiigan sa pag pamuhat eag 
pag gamit sang liiga hinganiban, liga lain sang guina 
pang gamit sa liTga saeayan. 



Hosted by 



Google 



128 

eiase 710. Produetos galvanizados^ iSga planehas iiga tinga 6 nikel, 
mga hojas de lata (planehas nga estano iiga masilae 6 
masa gnil-om, pinunihan, pinintahan) eag mga'*J9'rras 
nga estaiio. 

eiase 711. Ca-alapnan sang mga minerales iiga sauay iiga pina agui 

sa mazasa 6 sa mamala, mga gamit eag mga patieang 

^ sa pag gamit sa mga biihat iiga sauay. Sauay eag liga 

sang sauay nga binuhat nga mga lingotes, barras eag 

laminas. 

eiase 712. Ca-alapnan sang mga minerales eag mga metales, mga 
gamit eag mga pahito sa pag pa-in eag pag ulay eon 
pag ulay eon pag pabus-og;, mga hornos de ealeina- 
eion^ volatilizaci6n, f undieion, destilaeion, eopelaeion, 
ete. ; mga easangeapan^eag iban pa i|ga mga galamiton 
' sa pag pa nimbug 6 pag saeiit sang azogue sa mga 
metal. Mga lingotes nga estaiio, mga lingotes liga 
zinc eag mga laminaS;, blaneo de zinc: Mga lingotes 
nga tinga^ liiga laminas iiga tinga, mga ttibo nga 
tinga, mereurio antimonib eag oxido de antimonio. 
Mga barras nga nikel^ pinalpag. Areenieo-metalieo. 
Aluminio^ ligas de aliminio. Mga metal nga ma-i- 
uat eon eatingalahan 6 malahalon. Mga naga easari- 
sari iiga ligas eon mga simbug. 

eiase 731. Mga gamit, liiga patieang eag mga pahito sa guina tauag 
iiga eleetro-metalurgia. 

eiase 714. Mga gamit eag iiiga pahito sa ealalangan sang plaiero. 

Clase715. Mga pahamtitang eag iiiga pahito sa pag butang sing 
esmalte sa mga eadapatan nga metal. 

eiase 716. Mga pahamutang sa pag pa bilog iiga sibu sang bulaun, 
pilae eag estaiio. Mga easangeapan sa pag buhat 
sang platino. 

eiase 717. Mga easangeapan eag mga pahito (eleetro-metalurgieos 
y otros) sa pag tabun 6 pag taelap sa mga metal sang 
isa 6 maramu iiga mga metales nga malahalon, mga 
lahing riialainon 6 mga naga dtigay sing laeas. Elee- 
tro-platino. 

eiase 718. Mga planehas iiga metal iiga may pahaboe, may mga ga- 
matgamat, inga siniquiapan^ pinunipunihan, may mga 
buhobuho, ete. 

eiase 719. Mga tiibos liga salsalon^ aeero^ saua)^^ estaiio^ timga/ete. 



Hosted by 



Google 



CAZA Y PESCA. 

Departamento M. 



Grupo 120. 

]Mga (*asaiigcapan sa pag pangayuiii. 

eiase 720. Mga liinganiban iiga guina panmtang sa mga trofepS;, 

mga sinonp nga mga hinganiban sa mga sinadto. 

Mga hiiiganiban nga guina basalyan, mga areos^ pana_, 

ete. 
eiase 721. Mga hiiiganiban sa pag pang'ayam ; mga munieiones sa 

pangayam. 
eiase 722. Gasangeapan sa paiiga^^am. Mga pahito sa pag to-6n sa 

mga ido. 

Grupo 121. 
Mga pinulus sa pangayam. 

eiase 723. Mga tinlpon iiga mga sapat nga talonon. Mga tangeal. 

eiase 724. Mga dibujos sa mga sapat sa taeas eag ang naga puyo sa 
tubig eag mga eapispisan. Balasahon. Mga tinipon 
iiga mga pispis eag mga itlog. 

eiase 725. Mga panit nga madamul eag mga manipis nga uala ma- 
tinlo-i. Mga panit iiga inaman nga tama sa nipis 
(peleteria). Trabajos de taxidermia. Mga euyiis 
nga uala mapatiseug eag mga panit sang eapispisan. 

eia^e 726. Sungay, mariil, ttil-an eag eala. 

eiase 727. Almizclero, eastor^ ete. 

Grupo 122. 

Gasangeapan sa pag panaeiip sang isda eag ang mga pinuliis sini. 

Glase 728. Pangabuhi sa tubig. Ooleeeiones cientificas eag litera- 
tura. Mga talamdan (ejemplares) nga (naga puyo 
sa dagat 6 sa tab-ang) hilao^ pinamala 6 hinuliiman 
sa aleohol 6 iban liga padugui. Mga huaran, dibujos 
eag representaeiones. Mga pispis eag mga mananap 
iiga naga puyo sa tubig. Mga eahuyeahtiy nga naga 
tulubo sa tubig. Mga hilit iiga guina daepan sang 
isda eon guina pangisda-an. 
4914 9 .129 



Hosted by 



Google 



130 

eiase 729. Mga malutao iiga guina gamit sa pag paiigi'sda. Eedes, 
cordaje, botes, mga pinahito eag inga galamiton sa 
pag daeiip sang isda sa d/igat 6 sa tab-ang. Balasa- 
hon, ete. 

eiase T30. Mga easangeapan sa pag daeup sang isda sa tanan nga 
easaysayan: tigaonan, liiga taga, inga tuguay, ete. 
Historia eag balasahon sa niga easangeapan sa pag 
panagji:fe^pag-pamunlt. 

Grupo 123. 
Mga pinuhis ta niga imngisda. 

Chise731. Mgia estableeimiento sa pag anian oag pag tipig sang 

isda. Mga ^ eapuslanan sa isda^ inga hina, eula mga 

ballenas, espermaeetin^ ete. 
eiase 732. Mga mutia (perlas) sa dagat eag sa tabang eag tipay 

(eoneha perla, madre perla) nga inga hinimo na; mga 

esponja, eorales, eala^ ete. 
eiase 733. Galamiton sa pag amlig eag pag haeut sang isda. Anti- 

septieos eon mga pahamloe agud dili malub-oe ang 

isda. 

Grupo 124. 
Gasalayran nga natungud sa niga eaisda-ttn nga guina tauag piseultura. 

eiase 734. Gamu-aran sang mga isda sa dagat, nga guina tingub sa 
pag ligalan iTga : peseados^ erustaeeos^ moluseoS;, ra- 
diados, ete, 

eiase 735. Gamua-aran sang mga isda sa tab-ang; pag pahamtang, 
easangeapan eag mga pahito nga guina gamit sa guina 
tauag nga piseultura; eamuaran sang linta. Mga 
marea sa pag quilala sang isda nga pinabilihano pina- 
dul-ong (peseado importado). 

CIase736. Aeuarios. Gamuaran eag mga hilit sa pag pamii-ad. 
Inog paca-6n sa mga isda. 

eiase 737. Pag pa ad sang isda; mga balati-an sang isda- paiigusisa 
ng,a may ealalangan sang tubig nga aiigay. Mga 
pahito sa pag pailig 6 pasulug sang tubig nga dili 
mag lang-og agud dili maeadagta sa quinahbuhi 
sang isda. 

eiase 738. Historia sang piseieultura ; mga estadistieas sang mga 
eahanabii-an 6 nag eahanabu sa piseieultura^ easay- 
. sayan. 



Hosted by 



Google 



ANTROPOLOGIA. 

Departamento N. 



GrRUPO 125. 
Balasahon. 

eiase 739. Mga tolon-an, inga sinulat^ niga album eag mga retrato 
nga easasayan nga nahanungnd sa tao eutub sa iya 
guin guieanan tubtub earon. 

Grupo 126. 
Somatologia. 

eiase 740. Mga hinimo nga quinaugali sang tao; quina-alam (ana- 
tomia) sa pag quilala sang mga ealauasan sang tauo^ 
eag pag pa-angguid sa iban nga mga ealiuatan eag 
mga eabanua-anan ; mga talamdan^ mga moldes, mga 
taeus mga sulat eag niga retrato (fotograflas) nga 
naga paquita sang guina siling nga "earaeteristieas 
tlpieas eomparadas.^^ 

01ase741. Antropometria eon quina-alam nga naga saysay sang 
eadaeu-on sang mga ealauasan sang tao, mga taeus, 
mga sulat, mga diagramas^, ete^ nga naga pahayag 
sang mga patieang eag.mga ea-alapnan sang mga 
natun-an nga pina angguid sa eahusayan nga lauasr 
non sang a ealiuat sa earon; niga galamiton eag mga 
ealaptari nga guina gamit sa pag pangusisa sa sini 
liga quina-alam. 

Grupo 127. 
Etnologia eon pag sinalayo. 

eiase 742. Oahayagan sang mata-as nga dinangatan sang easampa- 

ton : guin guieanan eag mata-as nga dinangatan 

sang mga guina-adman eag mga paiigita; mga uali; 

mga toloohan; ugall eag mga hampang; mga pasahl 

eag na-anaran sa earam-an eag mga pag sinalayo sa 

suMd sang balay; mga pulunganon eag guin guiea- 

nan nga tinon-an sa pag sulat. 

131 



Hosted by 



Google 



132 

Grupo 128. 

Etiiograiia oon easaysayan. 
[Sang mj<a eabaima-anaii.] 

eiase 743. Mga eadugo eag mga eabanua-anan eutiib sa ila guin 
guieanan tiibtub earon; mga paquitaquita nga mga 
tribuz eag razas iiga maga paquita por medio sa mga 
modeloS;, grupos eag mga fotograf ias sang dinaiTgatan 
nga panibu-ot sang mga naga ealainlain iiga mga 
banua sa naga easarisari nga mga tinoig. Mga fami- 
lias^ grupos eag tribus sa mga eabanua-anan ^a earon. 



Hosted by 



Google 



EGONOMIA SOGIAL. 

Departamento O. 



Grupo 129. 

Mga natun-an eag niga pag iisisa sang guitia siling nga eondieiones eeonomi- 

eas y soeiales. 

eiase 744. Mga departamentos eag seeeiones oiieiales. 

eiase 745. Mga departamentos privados museos. Oamara de co- 

mereio. 
Olase 746. Mga asoeiaeiones se mga reformas eeonomieos eag soeia- 

les. Mga Congresos. 
eiase 747. Mga series eeonomieas^ mga revistas eag iban pa nga 

mga publieaeiones. 
eiase 748. Tinon-an nga guiean sa eseuelahan sang eeonomia so- 

eial eag domestiea. 

Grupo 130. 

Mga reeursos eag organizaci6n eeonomieos. 

eiase 749. Mga reeursos iisieos eag earaeterlstieos. 

eiase 750. Inutuasan sang mga ealalaiigan sa pag panghaeut. 

Glase 751. Oahimtangan eag patieang sang mga palaiigitan-an. 

Qrupo 131. 
Pag butang sang tulumtinan sa mga pangita eag parigabudlay. 

eiase 752. Pag putang sing tulumanan sa pangabudlay nga guina 

tauag iiga trabajo industrial. 
eiase 753. Pag butang sing tuluman an eag pag taptap sang mga 

fabricas. . 

Glase 754. Pag butang sihg tulumanan eag pag tatap sang mga 

minahan. - 
eiase 755. Pag butang sing tulumanan eag pag tatap sang iban iiga 

inga pangabudla^^ 

133 



Hosted by 



Google 



134 

Grupo 132. 
Pag tarol sa mga iiianog pangabudlay ^a niga pangita. 

eiase 766. Pag tarol sa mga punopuno. 

eiase 767. Pag tarol sa mga empleados. 

eiase 758. Mga easu-ayan sa mga pangita eag ang ila eahusayan. 

eiase 759. Pag talastas sang mga dili empleados. 

Grupo 133. 
Mga patieang sa pag paniihol. 

eiase 760. Mga pasahi sa pag pamayad sang iiiga sohol^ reeoni- 

pensas, priniaS;, ete. 
eiase 761. Pag-panagtag sang inga dinaog (gananeias) . 
Glase 762. Pag tabangtiibang 6 buligbulig (eooperaeion soeial 6 

industrial). 

Grupo 134. 

Mga institueiones eooperatiyan. 

[No produetoras.] 

eiase 763. Soeiedades cooperativas de distribueion. 
eiase 764. Institueiones cooperativas de eredito y baneo. 
eiase 765. Soeiedades cooperativas de eonstrueeiones. 
eiase 766. Soeiedados cooperativas agrieolas. 

Grupo 135. „ ' 

Mga institueiones de previHi6n. 

eiase 767. Mga Cajas de ahorro. 
eiase 76&x Pasalig nga nahanungud sa eabuhi. 
eiase 769. Pasalig nga nahanuiigud sa mga hinali. 
eiase 770. Pasalig sa mga masaquit. 
eiase 771. Pasalig sa mga tigulang eag mga dili eabaedug. 
eiase 772. Pasalig sa inga sunog nga naga eahanabo sa mga dagat 
(seguros maritimos);, eab iban pa. 

" Grupo 136. ":'"■■""'"'■■"' 

Pinapuy-an sang niga nianog [^angabudlay. 

eiase 733. Pag-butang sing tulumanan sa mga pukiy-an eag pag 

pa ninlo. 
Glase 774.. Pag buhat sing luga puluy-an iiga hininpit sa iiiga ma- 

nog pangabudlay. 
eiase 775. Pag-pa-buhat sing mga puhiy-an iTga hininpit sang inga 

timaua. 



Hosted by 



Google 



185 

eiase 776. Pag-pa-buhat sing iSga puluy-an nga hininpit sang nTga 

pono-an. 
eiase 777. 'Mga bug-os nga mga hingamo sa pag pa-ayo guid sang 

mga pag puyo. 

GiiUPO 137. 
Ang nahanungud sa aleohol. 

eiase 778. Pag butang sing tulumanan iiga bagay sa pag baliguia 

sangaleohol. ^ 

eiase 779. Pag alagad nga hayag sang pag baliguia sang aleohol. 
Clase780. Mga hingamo sa pag buhim sang laeas iTga pag gamit 

sina (intemperaneia). 

Grupo 138. . : 

Mga pasahi nga bug-os sa pag pa-ayo. 

eiase 781. Mga ihibalo sang mga ponopono sa pag hatag siiig eaa- 

yohan ila guina dumala. 
eiase 782. Mga convenciones soeiales. 
eiase 783. Mga pahiupud nga nahanungud sa mga eatauohan, sa 

mga simbahan eag iban pa. 

Grupo 139. 

Pag ealo-oy eag pag sabdong. 

eiase 784. Mga eabata-an iiga binaya-an, mga uala pag sapaea eag 

riiga naeasayup ( delineuentes ) . 
Clase785. Mga palapuy-an sa mga dalageo na nga tao ngu uala 

sing puliiy-an. 
eiase 786. Pag tabang eag pag himo sing eatigayonan sa inga imol 

nga yara sa ila guina puy-an. 
eiase 78?. Mga hospital, dispensarios, eag mga balay sa^ag sagud. 
Glase 788. Mga guina-sae-an sing haiigin (dementes) mga eulang- 

eulang eag mga euyapon eon mga eurug. 
eiase 789. Mga pag-alagad sa inga dalageu sing sahi Pag pangi- 

lala sang mga dalageu sing sala. 
Clase790. Mga reglamentos sa pag quilala sang quinata-asan sa 
pag dumala eag sa pag tolon-an. 
Grupo 140. 
Pag paninlo nga dayag. 
Clase791. Mga easogo-an sa pag paninlo. Pangusisa. 



Hosted by 



Google 



136 

Giase 792. M$'^ paAgainan sa pag paliilayo sang liiga balati-an nga 

manglalaton. 
eiase 793. Pag-paninl6 sang mga baliguia 6 liiga pangita. 
eiase 794. Pag.tatap sang iSga ealan-on eag mga bulong. 
eiase 795. Mga easaysayan sang mga quinabuhi. 
eiase 796. Pag-eamatay eag mga paduiigug nga guina buhat sa pag 

lubong. ' . 

GrRUPO 141. 
Mga dugang iiga eaayo sa mga lunnieipio. 

eiase 797. Pag-dumala sang eiudad. 
Clase798. Pag tigayon sang quinabuhi eagpag hiliupud. 
eiase 799. Pag tuman 6 eatumanan iiga dayag sa mga pangita. 
eiase 800. Mga dalan eag mga ealog (atarjeas). 
eiase'801. Mga parquGS paligusan^ palangling aolingauan^ eag 'pag 
patahum sang eiudad^ ete. 



Hosted by 



Google 



A 



fir^\.... 



EDUCACION FISICA. 

Departamento P. 



Grupo 142. 

Tinon-aii nang bata eag sang daeu nga tao. 
[Teoria y pi\4eticii.] 

eiase 802. Ejercicios ealistinieos simples ; mga estableeimientos 
para sa gimnasia de salon; mga ejercicios eseolares 
mga galamiton nga pahnngnd sn mga gimnasios nga 
naga pano-an, mga pashl sa pag sagadsagad sa hangi- 
nan. ^ 

eiase 803. Mga gimnasios: mga galamiton sa pag pa dngang sang 
ensng sa ianas; tinnn-an sa pag dnmng^ mga sarisari 
nga padngni sa pag sagadsagad : pag laeat, pag dala- 
gan^ pag laiigoy^ pag ga-od, paglneso, pag eserima, 
ete. 

eiase 804. Antropometria : mga patieang nga naga ealainlain ; ang 
iya mga ea-ngtanan sa tinon-an.sa lanas^ mga easay- 
sayan, mga snlat^ galamiton eag easangeapan. 

Grupo 143. 
Mga haini^angan eag sport sang eabata-an eag mga tigulang. 

Glase 805. Bolos^, lawn-tennis^ croqneta eag iban pa nga ca angay. 
Glase 806. Baseball, football, erieket, polo, pag gand, eag mga ham- 
pang sang may mga ensng. 

Grupo 144. 
Gasangeapan sa sport. 

Clase807. Gasangeapan/ mga viste eag tanan nga eadapatan eag 
galamiton sa gnina iigalanan nga "^"^sport/^ mga pnni 
sa aganan. 

137 



Hosted by 



Google 



Hosted by 



Google 



I 



Hosted by 



Google